Рус
Баш
Поиск по словарям
ИХАХА(Й)
ИФТИХАР ИТЕҮ (ифтихар ит-) (Р.: зазнаваться; И.: give oneself airs, put on airs; T.: iftihar etmek) ҡ.
Маҡтаныу, маһайыу, ғорурланыу □ Зазнаваться. ■ Урал тауҙары байға — артыҡ капитал, фәҡиргә — эш, икмәкһеҙгә икмәк биргәндәренә ифтихар иткән төҫлө мөһабәт сәсеп торалар. Ф. Вәлиев.
ИФТИХАР ҠЫЛЫУ (ифтихар кыл-) ҡ. ҡар. ифтихар итеү. ■ Мин был көндә үҙемдең уландарым менән ифтихар ҡыламын. Р. Фәхретдинов.
ИХ, И-ИХ (Р: ох; И.: оһ! аһ!; Т.: аһ!) ымл.
1. Ныҡ шатланғанда, һоҡланғанда, кинәнгәндә әйтелә. □ Выражает сильную радость, восхищение и наслаждение: ох, эх, о. Их, ниндәй матур сәскәләр. Их, ниндәй күңелле бесән сабыуҙары!
2. Көслө теләк, хыялды белдергәндә әйтелә. □ Выражает сильное желание и мечту: эх. ■ Их, ағай, ағай, миңә килһен ине ул мәкерле ҡарсыҡ, — тине Ильяс, хыялланып. Г. Ғиззәтуллина. [Ишбулат:] Их, тирәк хәтле булып, бөтә кешенән аша ҡарап йөрөһәң ине! — ти торғайны ул бәләкәй саҡта. 3. Биишева.
3. Көслө үкенес, һағыш белдергәндә әйтелә. □ Выражает сильное сожаление и тоску: эх. Их, бар ине бит йәш саҡтар. Их, булған бит дәртле саҡтар.
4. Ҡаты һағыш, ҡайғы белдергәндә әйтелә. □ Выражает сильное горе и переживание: эх. Их, ауыр икән был ҡайғыларҙы күтәреүе.
♦ Их тигән бик яҡшы, бына тигән. □ Очень хороший, прекрасный. Их тигән өй һалып бирҙеләр.
ИХ АН Л АУ (иханла-) (Р.: хихикать; И.: giggle, chuckle, snigger; T.: kıkırtıyla gülmek) ҡ. диал.
Ихахайлау. □ Хихикать. Иханлап йөрөү.
ИХАТА [ғәр. и.
1. ҡар. ишек алды. Ихата эсе. а Ҡотлоярҙар ихатаһында ла ығы-зығы ҡупты. Р Камал. Таш кеүек баҫтырыҡлап йәнен бөкөс иткән дәлилдәрҙең ағыулы көлөн көҙгө ел ихата буйлап һипкәс кенә хәҡиҡәт зиһененә осҡон булып сәсрәне. Г. Ғиззәтуллина. [Ал-
тынбайға] баярҙың яландай йортонан һуң, ағаһының ихатаһы тауыҡ кетәге һымаҡ ҡына тойолдо. 3. Ураҡсин. Ихаталар киң, өйҙәрҙе һәйбәт бүрәнәнән бурап эшләнгән аласыҡ, келәт, мал аҙбарҙары уратып алған. Н. Мусин.
2. Ҡойма, ситән. □ Изгородь, плетень. Ихата ҡороу. Ихата эшләү. М Шәғәли .. был [ҡәберҙә тере ятҡан] ғәзиздең өҫтөнә ихата ҡылды. «Башҡорт шәжәрәләре». Ҡискә табан ихата эшләнеп бөттө. 3. Биишева. Ул йорттоң Дмитрий торған саҡта ла ихата, ҡапҡа кеүек нәмәләре юҡ ине. А. Таһиров.
ИХАТА ҠОРОУ (ихата ҡор-) ҡ. ҡар. ихаталау.
ИХАТАЛАНЫУ (ихаталан-) ҡ. төш. ҡар. ихаталау. страд, от ихаталау. Йорттоң тирә-яғы бейек тимер менән ихаталанған.
ИХАТАЛАТЫУ ( ихаталат-) ҡ. йөкм. ҡар. ихаталау. понуд. от ихаталау.
ИХАТАЛАУ (ихатала-) (Р: огораживать; И.: fence off; T.: çevirmek) ҡ.
Ҡойма менән уратыу; ҡоймалау, кәр-тәләү. □ Огораживать, обносить плетнём, изгородью что. // Ограда, ограждение. Өй тирәһен ихаталау.
ИХАТАЛАШЫУ (ихаталаш-) ҡ. урт. ҡар. ихаталау. взаимн. от ихаталау.
ИХАТАЛЫ (Р: огороженный; И.: fenced off; T: ihata edilen) c.
Кәртәләнгән, ҡоймаланған. □ Огороженный. Ихаталы өй. Ихаталы баҫыу.
ИХАХА(Й) I (Р: ха-ха; И.: һа-һа; T: kahkaha) оҡш.
Ҡысҡырып, шарҡылдап көлгән тауышты белдереп әйтелә. □ Выражает громкий хохот: ха-ха. Ихаха тип көлөп ебәреү.
ИХАХА(Й) II (Р: хохот; И.: laugh; Т.: kahkaha) и. һөйл.
1. Ҡысҡырып, шарҡылдап көлгән тауыш. □ Хохот, громкий смех, һеҙҙең иха-хайҙарҙан баш ауырта инде.
2. һөйл. Ғәмһеҙ, юҡҡа-барға ҡысҡырып көлөп йөрөгән кеше. □ Хохотун, хохотушка. Ихахай булыу. Ихахайҙарҙы егеттәр яратмай.
825
ИФТИХАР ИТЕҮ (ифтихар ит-) (Р.: зазнаваться; И.: give oneself airs, put on airs; T.: iftihar etmek) ҡ.
Маҡтаныу, маһайыу, ғорурланыу □ Зазнаваться. ■ Урал тауҙары байға — артыҡ капитал, фәҡиргә — эш, икмәкһеҙгә икмәк биргәндәренә ифтихар иткән төҫлө мөһабәт сәсеп торалар. Ф. Вәлиев.
ИФТИХАР ҠЫЛЫУ (ифтихар кыл-) ҡ. ҡар. ифтихар итеү. ■ Мин был көндә үҙемдең уландарым менән ифтихар ҡыламын. Р. Фәхретдинов.
ИХ, И-ИХ (Р: ох; И.: оһ! аһ!; Т.: аһ!) ымл.
1. Ныҡ шатланғанда, һоҡланғанда, кинәнгәндә әйтелә. □ Выражает сильную радость, восхищение и наслаждение: ох, эх, о. Их, ниндәй матур сәскәләр. Их, ниндәй күңелле бесән сабыуҙары!
2. Көслө теләк, хыялды белдергәндә әйтелә. □ Выражает сильное желание и мечту: эх. ■ Их, ағай, ағай, миңә килһен ине ул мәкерле ҡарсыҡ, — тине Ильяс, хыялланып. Г. Ғиззәтуллина. [Ишбулат:] Их, тирәк хәтле булып, бөтә кешенән аша ҡарап йөрөһәң ине! — ти торғайны ул бәләкәй саҡта. 3. Биишева.
3. Көслө үкенес, һағыш белдергәндә әйтелә. □ Выражает сильное сожаление и тоску: эх. Их, бар ине бит йәш саҡтар. Их, булған бит дәртле саҡтар.
4. Ҡаты һағыш, ҡайғы белдергәндә әйтелә. □ Выражает сильное горе и переживание: эх. Их, ауыр икән был ҡайғыларҙы күтәреүе.
♦ Их тигән бик яҡшы, бына тигән. □ Очень хороший, прекрасный. Их тигән өй һалып бирҙеләр.
ИХ АН Л АУ (иханла-) (Р.: хихикать; И.: giggle, chuckle, snigger; T.: kıkırtıyla gülmek) ҡ. диал.
Ихахайлау. □ Хихикать. Иханлап йөрөү.
ИХАТА [ғәр. и.
1. ҡар. ишек алды. Ихата эсе. а Ҡотлоярҙар ихатаһында ла ығы-зығы ҡупты. Р Камал. Таш кеүек баҫтырыҡлап йәнен бөкөс иткән дәлилдәрҙең ағыулы көлөн көҙгө ел ихата буйлап һипкәс кенә хәҡиҡәт зиһененә осҡон булып сәсрәне. Г. Ғиззәтуллина. [Ал-
тынбайға] баярҙың яландай йортонан һуң, ағаһының ихатаһы тауыҡ кетәге һымаҡ ҡына тойолдо. 3. Ураҡсин. Ихаталар киң, өйҙәрҙе һәйбәт бүрәнәнән бурап эшләнгән аласыҡ, келәт, мал аҙбарҙары уратып алған. Н. Мусин.
2. Ҡойма, ситән. □ Изгородь, плетень. Ихата ҡороу. Ихата эшләү. М Шәғәли .. был [ҡәберҙә тере ятҡан] ғәзиздең өҫтөнә ихата ҡылды. «Башҡорт шәжәрәләре». Ҡискә табан ихата эшләнеп бөттө. 3. Биишева. Ул йорттоң Дмитрий торған саҡта ла ихата, ҡапҡа кеүек нәмәләре юҡ ине. А. Таһиров.
ИХАТА ҠОРОУ (ихата ҡор-) ҡ. ҡар. ихаталау.
ИХАТАЛАНЫУ (ихаталан-) ҡ. төш. ҡар. ихаталау. страд, от ихаталау. Йорттоң тирә-яғы бейек тимер менән ихаталанған.
ИХАТАЛАТЫУ ( ихаталат-) ҡ. йөкм. ҡар. ихаталау. понуд. от ихаталау.
ИХАТАЛАУ (ихатала-) (Р: огораживать; И.: fence off; T.: çevirmek) ҡ.
Ҡойма менән уратыу; ҡоймалау, кәр-тәләү. □ Огораживать, обносить плетнём, изгородью что. // Ограда, ограждение. Өй тирәһен ихаталау.
ИХАТАЛАШЫУ (ихаталаш-) ҡ. урт. ҡар. ихаталау. взаимн. от ихаталау.
ИХАТАЛЫ (Р: огороженный; И.: fenced off; T: ihata edilen) c.
Кәртәләнгән, ҡоймаланған. □ Огороженный. Ихаталы өй. Ихаталы баҫыу.
ИХАХА(Й) I (Р: ха-ха; И.: һа-һа; T: kahkaha) оҡш.
Ҡысҡырып, шарҡылдап көлгән тауышты белдереп әйтелә. □ Выражает громкий хохот: ха-ха. Ихаха тип көлөп ебәреү.
ИХАХА(Й) II (Р: хохот; И.: laugh; Т.: kahkaha) и. һөйл.
1. Ҡысҡырып, шарҡылдап көлгән тауыш. □ Хохот, громкий смех, һеҙҙең иха-хайҙарҙан баш ауырта инде.
2. һөйл. Ғәмһеҙ, юҡҡа-барға ҡысҡырып көлөп йөрөгән кеше. □ Хохотун, хохотушка. Ихахай булыу. Ихахайҙарҙы егеттәр яратмай.
825