Баш
Рус
Урыҫса-башҡортса һүҙлек, З. Ғ. Ураҡсин редакцияһында. II том. 112 бит
Һүҙлектәр буйынса эҙләү
ПОЛЁВКА
ПОЛЁВКА ж ҡыр сысҡаны
ПОЛЕВОД м баҫыусы (баҫыу эштәре белгесе )
ПОЛЕВОДСТВО с баҫыусылыҡ
ПОЛЕВОДЧЕСКИЙ, -ая, -ое баҫыусылыҡ ...ы; полеводческие бригады баҫыусылыҡ бригадалары
ПОЛЕВОЙ, -ая, -ое 1. ялан ...ы; полевая дорога ялан юлы; полевые цветы ялан сәскәләре 2. баҫыу ...ы; полевые работы баҫыу эштәре 3. (походный) ялан ...ы, поход ...ы; полевой суд ялан суды; полевой госпиталь ялан госпитале; полевая кухня поход кухняһы; полевая почта ялан почтаһы ♦ полевая сумка ҡыр сумкаһы (бил ҡайышына тагып йөрөтөлә); полевой шпат ҡыр шпаты (силикаттар төркөмөнән булын минерал)
ПОЛЕГАНИЕ с; с. -х. йығылыу; предохранение пшеницы от полегания бойҙайҙы йығылыуҙан һаҡлау
ПОЛЕГАТЬ несов. см. полечь 2, 3
ПОЛЕГОНЬКУ нареч.; разг. әкрен генә, яйлап ҡына, ипләп кенә
ПОЛЕЖАТЬ сов. ятып алыу, ята биреү; полежать в постели түшәктә ята биреү
ПОЛЁЖИВАТЬ несов.; разг. ятып тороу, ятҡылау
ПОЛЕЗАЩИТНЫЙ, -ая, -ое баҫыу һаҡлау ...ы, ҡыр һаҡлау ...ы; полезащитные лесонасаждения баҫыу һаҡлау урмандары
полезность ж файҙалылыҡ; полезность лекарства дарыуҙың файҙалылығы
полезный, -ая, -ое 1. файҙалы; полезные начинания файҙалы башланғыстар; полезная книга файҙалы китап; полезная пища файҙалы аҙыҡ 2. (пригодный для определённой цели) файҙалы, файҙаланыуға яраҡлы; полезная площадь файҙаланыуға яраҡлы майҙан; коэффициент полезного действия файҙалы эш коэффициенты ♦ полезные ископаемые файҙалы ҡаҙылмалар (ҡаҙылдыҡтар)
полЕзть сов. 1. (начать лезть) менә башлау, менеп китеү; полезть на дерево ағасҡа менеп китеү 2. ҡул тығыу, тығылыу; полезть в портфель за карандашом ҡәләм эҙләп портфелгә тығылыу 3. прост. (начать делать что-л.) тотоноу, керешеү; полезть в драку һуғышырға тотоноу
ПОЛЕМИЗИРОВАТЬ несов. с кем и без доп. һүҙ көрәштереү, бәхәсләшеү
ПОЛЕМИКА ж бәхәс, полемика, һүҙ көрәштереү
ПОЛЕМИСТ м и ПОЛЕМИСТКА ж бәхәссе, полемикасы
ПОЛЕМИЧЕСКИЙ, -ая, -ое 1. (заключающий в себе полемику) бәхәсле, полемикалы; полемическая статья бәхәсле мәҡәлә; полемическое выступление бәхәсле сығыш 2. (страст
ный ) полемик, һүҙ көрәштереүгә хас; полемический тон полемик тон
ПОЛЕМИЧНЫЙ, -ая, -ое см. полемический
ПОЛЕНИТЬСЯ сов. ялҡауланыу, иренеү
ПОЛЕННИЦА ж әрҙәнә; сложить поленницу әрҙәнә өйөү
полЕно с утын ағасы
полЕсье с шар, һаҙлы әрәмәлек, һаҙлы урман
ПОЛЁТ м 1. осоу, осош; полёт птицы ҡош осоуы; полёт снаряда снаряд осоуы; космический полёт йыһанға осоу 2. перен. осош; полёт мысли уйҙар осошо ♦ птица высокого полёта ҙур (түрә) кеше; с высоты птичьего полёта бик юғарынан
ПОЛЕТАТЬ сов. осоу, осоп алыу
ПОЛЕТЕТЬ сов. 1. осоп китеү; птица полетела ҡош осоп китте 2. (на самолёте) осоу; он полетит в Москву ул Мәскәүгә оса 3. разг. (упасть) осоп (йығылып, ҡолап) төшөү, ҡолап (йығылып) китеү 4. (помчаться) осоп (елеп) барыу 5. (о времени ) бик тиҙ үтеү (үтеп китеү, тороу)
полЕчь сов. 1. (быть убитым — о всех, многих) ятып (үлеп) ҡалыу 2. (о растениях) йығылыу, ятыу; после ливня пшеница полегла ҡойма ямғырҙан һуң бойҙай йығылды 3. разг. ятыу, ятып бөтөү; дети полегли спать балалар йоҡларға ятты
ПОЛЗАТЬ несов. 1. шыуышыу, үрмәләү, шыуышып (үрмәләп, имгәкләп) йөрөү; (о ребёнке) имгәкләү; насекомые ползают бөжәктәр үрмәләп йөрөй 2. разг. әкрен барыу (хәрәкәтләнеү, йөҙөү, йөрөү һ.б.); тучи ползали по небу күк йөҙөндә болоттар әкрен йөҙәләр 3. перен., разг. (унижаться) табан ялау ♦ ползать в ногах у кого аяғына йығылыу, алдына йөгөнөү, йөгөнөкләү; ползать на брюхе см. брюхо
ПОЛЗКОМ нареч. шыуышып, үрмәләп; продвигаться ползком шыуышып барыу
ПОЛЗТИ несов. 1. шыуышыу, үрмәләү, шыуышып (үрмәләп, имгәкләп) барыу (килеү); (о ребёнке) имгәкләү; ползти на гору тауға үрмәләү; змея ползёт йылан шыуыша 2. разг. (медленно передвигаться) әкрен барыу (хәрәкәтләнеү, йөрөү һ.б.); поезд еле ползёт поезд бик әкрен бара 3. (о растениях) үрмәләү, үрмәләп үҫеү; по забору ползёт плющ ҡоймаға һырла-уыҡ үрмәләй 4. (о негромких, нерезких звуках, о слухах и т.п.) йөрөү, таралыу 5. (оползать) ишелеү; берег реки ползёт йылға яры ишелә 6. (о дороге, тропинке) һуҙылып (һыҙылып) ятыу 7. разг. (расползаться от ветхости — о ткани) ылбырау, шытылыу, һыпылыу
ПОЛЗУН м 1. разг. (о детях) шыуышҡан бала 2. тех. шыуҙырма (машинаның шыуып йөрөмәле өлөшө)
ПОЛЗУНОК м 1. см. ползун 1; 2. мн. ползунки; разг. ползунок (бәләкәй бала кейеме)
112
ПОЛЁВКА ж ҡыр сысҡаны
ПОЛЕВОД м баҫыусы (баҫыу эштәре белгесе )
ПОЛЕВОДСТВО с баҫыусылыҡ
ПОЛЕВОДЧЕСКИЙ, -ая, -ое баҫыусылыҡ ...ы; полеводческие бригады баҫыусылыҡ бригадалары
ПОЛЕВОЙ, -ая, -ое 1. ялан ...ы; полевая дорога ялан юлы; полевые цветы ялан сәскәләре 2. баҫыу ...ы; полевые работы баҫыу эштәре 3. (походный) ялан ...ы, поход ...ы; полевой суд ялан суды; полевой госпиталь ялан госпитале; полевая кухня поход кухняһы; полевая почта ялан почтаһы ♦ полевая сумка ҡыр сумкаһы (бил ҡайышына тагып йөрөтөлә); полевой шпат ҡыр шпаты (силикаттар төркөмөнән булын минерал)
ПОЛЕГАНИЕ с; с. -х. йығылыу; предохранение пшеницы от полегания бойҙайҙы йығылыуҙан һаҡлау
ПОЛЕГАТЬ несов. см. полечь 2, 3
ПОЛЕГОНЬКУ нареч.; разг. әкрен генә, яйлап ҡына, ипләп кенә
ПОЛЕЖАТЬ сов. ятып алыу, ята биреү; полежать в постели түшәктә ята биреү
ПОЛЁЖИВАТЬ несов.; разг. ятып тороу, ятҡылау
ПОЛЕЗАЩИТНЫЙ, -ая, -ое баҫыу һаҡлау ...ы, ҡыр һаҡлау ...ы; полезащитные лесонасаждения баҫыу һаҡлау урмандары
полезность ж файҙалылыҡ; полезность лекарства дарыуҙың файҙалылығы
полезный, -ая, -ое 1. файҙалы; полезные начинания файҙалы башланғыстар; полезная книга файҙалы китап; полезная пища файҙалы аҙыҡ 2. (пригодный для определённой цели) файҙалы, файҙаланыуға яраҡлы; полезная площадь файҙаланыуға яраҡлы майҙан; коэффициент полезного действия файҙалы эш коэффициенты ♦ полезные ископаемые файҙалы ҡаҙылмалар (ҡаҙылдыҡтар)
полЕзть сов. 1. (начать лезть) менә башлау, менеп китеү; полезть на дерево ағасҡа менеп китеү 2. ҡул тығыу, тығылыу; полезть в портфель за карандашом ҡәләм эҙләп портфелгә тығылыу 3. прост. (начать делать что-л.) тотоноу, керешеү; полезть в драку һуғышырға тотоноу
ПОЛЕМИЗИРОВАТЬ несов. с кем и без доп. һүҙ көрәштереү, бәхәсләшеү
ПОЛЕМИКА ж бәхәс, полемика, һүҙ көрәштереү
ПОЛЕМИСТ м и ПОЛЕМИСТКА ж бәхәссе, полемикасы
ПОЛЕМИЧЕСКИЙ, -ая, -ое 1. (заключающий в себе полемику) бәхәсле, полемикалы; полемическая статья бәхәсле мәҡәлә; полемическое выступление бәхәсле сығыш 2. (страст
ный ) полемик, һүҙ көрәштереүгә хас; полемический тон полемик тон
ПОЛЕМИЧНЫЙ, -ая, -ое см. полемический
ПОЛЕНИТЬСЯ сов. ялҡауланыу, иренеү
ПОЛЕННИЦА ж әрҙәнә; сложить поленницу әрҙәнә өйөү
полЕно с утын ағасы
полЕсье с шар, һаҙлы әрәмәлек, һаҙлы урман
ПОЛЁТ м 1. осоу, осош; полёт птицы ҡош осоуы; полёт снаряда снаряд осоуы; космический полёт йыһанға осоу 2. перен. осош; полёт мысли уйҙар осошо ♦ птица высокого полёта ҙур (түрә) кеше; с высоты птичьего полёта бик юғарынан
ПОЛЕТАТЬ сов. осоу, осоп алыу
ПОЛЕТЕТЬ сов. 1. осоп китеү; птица полетела ҡош осоп китте 2. (на самолёте) осоу; он полетит в Москву ул Мәскәүгә оса 3. разг. (упасть) осоп (йығылып, ҡолап) төшөү, ҡолап (йығылып) китеү 4. (помчаться) осоп (елеп) барыу 5. (о времени ) бик тиҙ үтеү (үтеп китеү, тороу)
полЕчь сов. 1. (быть убитым — о всех, многих) ятып (үлеп) ҡалыу 2. (о растениях) йығылыу, ятыу; после ливня пшеница полегла ҡойма ямғырҙан һуң бойҙай йығылды 3. разг. ятыу, ятып бөтөү; дети полегли спать балалар йоҡларға ятты
ПОЛЗАТЬ несов. 1. шыуышыу, үрмәләү, шыуышып (үрмәләп, имгәкләп) йөрөү; (о ребёнке) имгәкләү; насекомые ползают бөжәктәр үрмәләп йөрөй 2. разг. әкрен барыу (хәрәкәтләнеү, йөҙөү, йөрөү һ.б.); тучи ползали по небу күк йөҙөндә болоттар әкрен йөҙәләр 3. перен., разг. (унижаться) табан ялау ♦ ползать в ногах у кого аяғына йығылыу, алдына йөгөнөү, йөгөнөкләү; ползать на брюхе см. брюхо
ПОЛЗКОМ нареч. шыуышып, үрмәләп; продвигаться ползком шыуышып барыу
ПОЛЗТИ несов. 1. шыуышыу, үрмәләү, шыуышып (үрмәләп, имгәкләп) барыу (килеү); (о ребёнке) имгәкләү; ползти на гору тауға үрмәләү; змея ползёт йылан шыуыша 2. разг. (медленно передвигаться) әкрен барыу (хәрәкәтләнеү, йөрөү һ.б.); поезд еле ползёт поезд бик әкрен бара 3. (о растениях) үрмәләү, үрмәләп үҫеү; по забору ползёт плющ ҡоймаға һырла-уыҡ үрмәләй 4. (о негромких, нерезких звуках, о слухах и т.п.) йөрөү, таралыу 5. (оползать) ишелеү; берег реки ползёт йылға яры ишелә 6. (о дороге, тропинке) һуҙылып (һыҙылып) ятыу 7. разг. (расползаться от ветхости — о ткани) ылбырау, шытылыу, һыпылыу
ПОЛЗУН м 1. разг. (о детях) шыуышҡан бала 2. тех. шыуҙырма (машинаның шыуып йөрөмәле өлөшө)
ПОЛЗУНОК м 1. см. ползун 1; 2. мн. ползунки; разг. ползунок (бәләкәй бала кейеме)
112