Баш
Рус
Урыҫса-башҡортса һүҙлек, З. Ғ. Ураҡсин редакцияһында. II том. 146 бит
Һүҙлектәр буйынса эҙләү
ПОЩЁЛКИВАТЬ
тыу; пощёлкать языком тел шартлатыу 2. (о птицах) сутылдау, сут-сут итеү, сутылдап ҡуйыу
ПОЩЁЛКИВАТЬ несов. 1. что, чем и без доп. шартлатҡылау, шартлатыу 2. (о птицах) сутылдау, сут-сут итеү
ПОЩЁЧИНА ж 1. (удар по щеке) яңаҡлау, сикәләү, сикәгә сабыу (һуғыу) 2. перен. (оскорбление ) хур итеү, мыҫҡыл итеү, мәсхәрә итеү
ПОЩИПАТЬ сов. кого-что 1. чего (щипать некоторое время) йолҡоп-йолҡоп алыу, йолҡҡолау, семтекләү; пощипать траву үлән семтекләү 2. (ощипать) өҙөп ашау, йолҡоу; пощипать гуся ҡаҙ йолҡоу 3. кого-что; перен., разг. сем-теп-семтеп алыу, семеткеләп алыу
ПОЩИПЫВАТЬ несов. что 1. семтекләү, семеткеләү, унан-бынан семтеү 2. безл. (жечь, разъедать, саднить) әсетеү, әсеттереү; от дыма пощипывало в глазах төтөнгә күҙ әсетә
ПОЩУПАТЬ сов. кого-что тотоп ҡарау, һәрмәп ҡарау, ҡапшап ҡарау; пощупать пульс тамыр тибешен тотоп ҡарау
ПОЩУПЫВАТЬ несов. см. щупать
ПОЭЗИЯ ж 1. (один из основных жанров литературы ) шиғриәт, поэзия; башкирская поэзия башҡорт шиғриәте; вечер поэзии шиғриәт кисәһе 2. (стихи) шиғыр, шиғри әҫәрҙәр 3. чего , какая; перен. нәфислек, гүзәллек, матурлыҡ; поэзия труда хеҙмәт гүзәллеге
поЭма ж; лит. поэма (1. әҙәбиәттең лиро-эпик төрөнә ингән жанрҙарҙың береһе 2. муз. программа характерындамы ирекле әҫәр)
поЭт м шағир; поэтесса ж шағирә; молодой поэт йәш шағир; народный поэт халыҡ шағиры
ПОЭТИЗИРОВАТЬ сов., несов. кого-что шиғрилаштырыу (матурлап биҙәп кцрһәтец); поэтизировать жизнь тормошто шиғрилаштырыу
ПОЭТИКА ж; лит. шиғриәт, поэтика (1. нәфис әҙәбиәт тураһындамы фән, әҙәбиәт теорияһы, әҙәбиәт милеменең бер бцлеге 2. яҙыусының, әҙәби йцнәлештең төп стиль цҙенсәлектәре); поэтика произведений Ш.Бабича Ш.Бабич әҫәрҙәренең поэтикаһы
ПОЭТИЧЕСКИЙ, -ая, -ое 1. шиғри, поэтик, шиғриәтле; поэтическая натура шиғри күңелле кеше; поэтическое произведение поэтик әҫәр 2. (связанный с творением поэзии) ижади; поэтическое вдохновение ижади илһам 3. (возвышенный , полный лиризма) шиғри, гүзәл, һылыу
ПОЭТИЧНОСТЬ ж шиғрилыҡ, нәфислек, гүзәллек; признаки поэтичности шиғрилыҡ билдәләре
ПОЭТИЧНЫЙ, -ая, -ое шиғрилыҡ ...ы, шиғри, нәфис
ПОЭТОМУ нареч. шунлыҡтан, шуның өсөн, шуға күрә
ПОЯВИТЬСЯ сов. 1. (явиться) килеп сығыу, күренеү, күренеп ҡалыу; появилась луна
ай күренде 2. (возникнуть) барлыҡҡа килеү, килеп сығыу, тыуыу; появились новые трудности яңы ҡыйынлыҡтар килеп сыҡты ♦ появиться на свет см. свет II
ПОЯВЛЕНИЕ с см. появиться — появляться ПОЯВЛЯТЬСЯ несов. см. появиться ПОЯРКОВЫЙ, -ая, -ое бәрәс йөнөнән эшләнгән (баҫылған); поярковые валенки бәрәс йөнөнән баҫылған быйма
ПОЯРОК м бәрәс йөнө
ПОЯС м 1. (ремень, кушак) билғау, билбау, ҡушаҡ, бута; кожаный пояс ҡайыш билбау 2. анат. билбау; тазовый пояс янбаш билбауы (янбаш һәм һигеҙгцҙ һөйәктәре) 3. (талия, поясница) бил; брать друг друга за пояс билдән алышыу 4. геогр. бүлкәт, пояс; умеренный пояс уртаса бүлкәт 5. эк. бүлкәт, пояс; тарифный пояс тариф бүлкәте ♦ заткнуть за пояс танауына сиртеү, өҫтөн сығыу; спасательный пояс ҡотҡарғыс пояс (һыуҙа батмаҫ өсөн кейелә)
ПОЯСНЕНИЕ с 1. см. пояснить — пояснять 2. (объяснение) аңлатма; научное пояснение фәнни аңлатма; дать пояснение аңлатма биреү
ПОЯСНИТЕЛЬНЫЙ, -ая, -ое аңлатмалы, аңлатма ...ы, асыҡлаусы ...ы, аныҡлаусы ...ы; пояснительные слова аныҡлаусы һүҙҙәр; пояснительный текст аңлатмалы текст
ПОЯСНИТЬ сов. что аңлатыу, төшөндөрөү, аңлатып биреү
ПОЯСНИЦА ж бил; боль в пояснице бил ауыртыу
ПОЯСНИЧНЫЙ, -ая, -ое бил ...ы, билдәге; поясничные мышцы бил мускулдары
ПОЯСНОЙ, -ая, -ое 1. бил ...ы, билбау ...ы; поясной ремень бил ҡайышы 2. (до пояса) билдән, билдән алып, билгә тиклем, бил тиңенән; поясной портрет бил тиңенән төшкән һүрәт 3. геогр., эк. (исчисляемый, производимый по поясам) бүлкәт ...ы, пояс ...ы; поясные цены бүлкәт хаҡтары; поясной тариф бүлкәт тарифы ♦ поясное время астр. бүлкәт ваҡыты
ПОЯСНЯТЬ несов. см. пояснить
ПОЯСНЯТЬСЯ страд. от пояснять
ПРА... приставка; “ иң боронмо ”, “ баш-ланмыс”, “тәц” мәмәнәләрендә исем һәм сифаттар яһаманда ҡулланыла, мәҫ., прародина иң боронғо ил
ПРАБАБКА ж см. прабабушка
ПРАБАБУШКА ж ҡарт өләсәй, ҙур (оло) инәй (олатаһының йәки өләсәһенең әсәһе)
ПРАВДА ж 1. (истина, правдивость) дөрөҫлөк, дөрөҫ, ысын, хәҡиҡәт, хаҡлыҡ, ғәҙеллек; найти правду дөрөҫлөктө табыу; говорить правду дөрөҫөн (ысынын) әйтеү; принять за правду ысынға алыу 2. в знач. нареч. и сказ. дөрөҫ, хаҡ, раҫ, ысын 3. в знач. вводн. сл. (действительно ) дөрөҫөндә, ысынында, ысынлап та; она, правда, согласилась ул, ысынлап та,
146
тыу; пощёлкать языком тел шартлатыу 2. (о птицах) сутылдау, сут-сут итеү, сутылдап ҡуйыу
ПОЩЁЛКИВАТЬ несов. 1. что, чем и без доп. шартлатҡылау, шартлатыу 2. (о птицах) сутылдау, сут-сут итеү
ПОЩЁЧИНА ж 1. (удар по щеке) яңаҡлау, сикәләү, сикәгә сабыу (һуғыу) 2. перен. (оскорбление ) хур итеү, мыҫҡыл итеү, мәсхәрә итеү
ПОЩИПАТЬ сов. кого-что 1. чего (щипать некоторое время) йолҡоп-йолҡоп алыу, йолҡҡолау, семтекләү; пощипать траву үлән семтекләү 2. (ощипать) өҙөп ашау, йолҡоу; пощипать гуся ҡаҙ йолҡоу 3. кого-что; перен., разг. сем-теп-семтеп алыу, семеткеләп алыу
ПОЩИПЫВАТЬ несов. что 1. семтекләү, семеткеләү, унан-бынан семтеү 2. безл. (жечь, разъедать, саднить) әсетеү, әсеттереү; от дыма пощипывало в глазах төтөнгә күҙ әсетә
ПОЩУПАТЬ сов. кого-что тотоп ҡарау, һәрмәп ҡарау, ҡапшап ҡарау; пощупать пульс тамыр тибешен тотоп ҡарау
ПОЩУПЫВАТЬ несов. см. щупать
ПОЭЗИЯ ж 1. (один из основных жанров литературы ) шиғриәт, поэзия; башкирская поэзия башҡорт шиғриәте; вечер поэзии шиғриәт кисәһе 2. (стихи) шиғыр, шиғри әҫәрҙәр 3. чего , какая; перен. нәфислек, гүзәллек, матурлыҡ; поэзия труда хеҙмәт гүзәллеге
поЭма ж; лит. поэма (1. әҙәбиәттең лиро-эпик төрөнә ингән жанрҙарҙың береһе 2. муз. программа характерындамы ирекле әҫәр)
поЭт м шағир; поэтесса ж шағирә; молодой поэт йәш шағир; народный поэт халыҡ шағиры
ПОЭТИЗИРОВАТЬ сов., несов. кого-что шиғрилаштырыу (матурлап биҙәп кцрһәтец); поэтизировать жизнь тормошто шиғрилаштырыу
ПОЭТИКА ж; лит. шиғриәт, поэтика (1. нәфис әҙәбиәт тураһындамы фән, әҙәбиәт теорияһы, әҙәбиәт милеменең бер бцлеге 2. яҙыусының, әҙәби йцнәлештең төп стиль цҙенсәлектәре); поэтика произведений Ш.Бабича Ш.Бабич әҫәрҙәренең поэтикаһы
ПОЭТИЧЕСКИЙ, -ая, -ое 1. шиғри, поэтик, шиғриәтле; поэтическая натура шиғри күңелле кеше; поэтическое произведение поэтик әҫәр 2. (связанный с творением поэзии) ижади; поэтическое вдохновение ижади илһам 3. (возвышенный , полный лиризма) шиғри, гүзәл, һылыу
ПОЭТИЧНОСТЬ ж шиғрилыҡ, нәфислек, гүзәллек; признаки поэтичности шиғрилыҡ билдәләре
ПОЭТИЧНЫЙ, -ая, -ое шиғрилыҡ ...ы, шиғри, нәфис
ПОЭТОМУ нареч. шунлыҡтан, шуның өсөн, шуға күрә
ПОЯВИТЬСЯ сов. 1. (явиться) килеп сығыу, күренеү, күренеп ҡалыу; появилась луна
ай күренде 2. (возникнуть) барлыҡҡа килеү, килеп сығыу, тыуыу; появились новые трудности яңы ҡыйынлыҡтар килеп сыҡты ♦ появиться на свет см. свет II
ПОЯВЛЕНИЕ с см. появиться — появляться ПОЯВЛЯТЬСЯ несов. см. появиться ПОЯРКОВЫЙ, -ая, -ое бәрәс йөнөнән эшләнгән (баҫылған); поярковые валенки бәрәс йөнөнән баҫылған быйма
ПОЯРОК м бәрәс йөнө
ПОЯС м 1. (ремень, кушак) билғау, билбау, ҡушаҡ, бута; кожаный пояс ҡайыш билбау 2. анат. билбау; тазовый пояс янбаш билбауы (янбаш һәм һигеҙгцҙ һөйәктәре) 3. (талия, поясница) бил; брать друг друга за пояс билдән алышыу 4. геогр. бүлкәт, пояс; умеренный пояс уртаса бүлкәт 5. эк. бүлкәт, пояс; тарифный пояс тариф бүлкәте ♦ заткнуть за пояс танауына сиртеү, өҫтөн сығыу; спасательный пояс ҡотҡарғыс пояс (һыуҙа батмаҫ өсөн кейелә)
ПОЯСНЕНИЕ с 1. см. пояснить — пояснять 2. (объяснение) аңлатма; научное пояснение фәнни аңлатма; дать пояснение аңлатма биреү
ПОЯСНИТЕЛЬНЫЙ, -ая, -ое аңлатмалы, аңлатма ...ы, асыҡлаусы ...ы, аныҡлаусы ...ы; пояснительные слова аныҡлаусы һүҙҙәр; пояснительный текст аңлатмалы текст
ПОЯСНИТЬ сов. что аңлатыу, төшөндөрөү, аңлатып биреү
ПОЯСНИЦА ж бил; боль в пояснице бил ауыртыу
ПОЯСНИЧНЫЙ, -ая, -ое бил ...ы, билдәге; поясничные мышцы бил мускулдары
ПОЯСНОЙ, -ая, -ое 1. бил ...ы, билбау ...ы; поясной ремень бил ҡайышы 2. (до пояса) билдән, билдән алып, билгә тиклем, бил тиңенән; поясной портрет бил тиңенән төшкән һүрәт 3. геогр., эк. (исчисляемый, производимый по поясам) бүлкәт ...ы, пояс ...ы; поясные цены бүлкәт хаҡтары; поясной тариф бүлкәт тарифы ♦ поясное время астр. бүлкәт ваҡыты
ПОЯСНЯТЬ несов. см. пояснить
ПОЯСНЯТЬСЯ страд. от пояснять
ПРА... приставка; “ иң боронмо ”, “ баш-ланмыс”, “тәц” мәмәнәләрендә исем һәм сифаттар яһаманда ҡулланыла, мәҫ., прародина иң боронғо ил
ПРАБАБКА ж см. прабабушка
ПРАБАБУШКА ж ҡарт өләсәй, ҙур (оло) инәй (олатаһының йәки өләсәһенең әсәһе)
ПРАВДА ж 1. (истина, правдивость) дөрөҫлөк, дөрөҫ, ысын, хәҡиҡәт, хаҡлыҡ, ғәҙеллек; найти правду дөрөҫлөктө табыу; говорить правду дөрөҫөн (ысынын) әйтеү; принять за правду ысынға алыу 2. в знач. нареч. и сказ. дөрөҫ, хаҡ, раҫ, ысын 3. в знач. вводн. сл. (действительно ) дөрөҫөндә, ысынында, ысынлап та; она, правда, согласилась ул, ысынлап та,
146