Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том I. Страница 114
Поиск по словарям
АБАУ
3. Аяп, иркәләгәнде белдергәндә, һоҡланғанда әйтелә. □ Выражает чувство восхищения, одобрения: ой, ой ты. Абау, бигерәк матур ҡыҙың бар икән. ■ [Миңлекәй:] Абау, ҡыҙым, һағындыңмы? Әйҙә, мин һиңә әллә ниҙәр алып ҡайттым, һ. Дәүләтшина.
АБАУ II (Р.: морщинистый; И.: wrinkly; T.: kırışık) с.
Ҡартлыҡтан кеше йөҙөнөң, сырайының боҙолоуы, ныҡ йәмһеҙләнеүе; йыйырсыҡлы; сирышҡан. □ Морщинистый. ■ Был яуапты ишеткәс, Иҙеукәйҙең Һабрау арҡаһынан һөйгән, ти; абау йөҙөн биҙәрләп, уҙ шайҡанын әйткән, ти. «Иҙеүкәй менән Мораҙым».
АБАУЛАТЫУ (абаулат-) ҡ. йөкм. ҡар. абаулау, понуд. от абаулау.
АБАУЛАУ (абаула-) (Р.: кричать «ойой»; И.: ооһ; T.: haykırmak) ҡ.
Абау (1) тип ҡысҡырыу. □ Кричать «ой-ой»; ойкать. Абаулап илау.
АБА ҺАЛЫУ (аба һал-) (Р: взывать о помощи; И.: call for help; T.: imdat istemek) ҡ. диал.
Ярҙам һорап ҡысҡырыу, бәлә һалып ҡысҡырыу. □ Взывать о помощи.
АББАТ [рус. < лат. abbas ‘атай’] (Р: аббат; И.: abbe; T.: başrahip) и. дини
1. Католик монастыры етәксеһе. □ Аббат (настоятель католического монастыря).
2. Францияла католиктарҙың руханийы. □ Аббат (во Франции — католический священник).
АББАТЛЫҠ (Р: аббатство; И.: abbey; T.: manastır kilisesi) и. дини
Аббат етәкселек иткән, епископҡа, ҡайһы бер осраҡтарҙа Рим папаһының үҙенә буйһонған һәм уға ҡараған ер. □ Аббатство.
АББРЕВИАТУРА [рус. < ит. abbreviatura < лат. brevis ‘ҡыҫҡа’] (Р: аббревиатура; И.: abbreviation; T.: kısaltma) и. лингв.
1. Ҡыҫҡартылған ҡушма һүҙ йәки ҡыҫҡартылған һүҙҙәрҙең баш хәрефтәре. Мәҫәлән, РФ — Рәсәй Федерацияһы, АҠШ — Америка Ҡушма Штаттары. □ Аббревиатура.
2. Яҙыуҙа шартлы рәүештә ҡыҫҡартылған һүҙҙәр. Мәҫәлән, һ.б. — һәм башҡалар, а.х. — ауыл хужалығы, б.э. т. — беҙҙең эраға тиклем. □ Аббревиатура.
АББРЕВИАЦИЯ [рус. < ит. abbreviatura < лат. brevis ‘ҡыҫҡа’] (Р: аббревиация; И.: abbreviation; T.: kısaltma) и. лингв.
һүҙьяһалыштың һүҙбәйләнештәге һүҙҙәрҙе ҡыҫҡартыу юлы менән яңы һүҙҙәр яһау ысулы. □ Аббревиация.
АБДАН [ғәр. 1^1 ‘ мәңгелек’] (Р.: совсем; И.: entirely; T.: büsbütün) р. диал.
Бөтөнләй, тамам. □ Совсем, окончательно. Абдан арып йығылыу.
АБҘАР и.
1. диал. ҡар. аҙбар.
2. диал. ҡар. лапаҫ.
3. диал. ҡар. ялан кәртә.
АБЕЛХӘЯТ [фарс. < ғәр. SUJI U] и. иҫк. ҡар. әбелхәйәт. ■ Ҡәҙерле ҙур бер нәмә ул абелхәят, нур уҙе ул, һыу уҙе, ялҡын уҙе. Ш. Бабич.
АБЗАЦ и. диал. мәрәк. ҡар. ағаң 1. ■ Яңы йорттан яңы бәхет көткән бер уңай менән ҡотланылар абзағыҙҙы тағы бер малай менән. Р. Сафин.
АБЗАР (Р: надворные постройки; И.: outdoor constructions; T.: dış binalar) и. диал.
Кәртә-ҡура, ҡаралты. □ Надворные постройки.
АБЗАР АЛДЫ и. диал. ҡар. кәртә.
АБЗАР ИНӘСЕ и. диал. ҡар. аҙбар эйәһе.
АБЗАР КЕРЕҮ (абзар кер-) (Р: переход осенью на стойловое содержание; И.: transition to stalled keeping of cattle; T.: ahıra almak) ҡ. диал.
Көҙөн көтөү туҡтағас, малды аҙбарҙа ҡарай башлау. □ Переход осенью на стойловое содержание.
АБЗАЦ [рус. < нем. Absatz, absetzen} (Р: абзац; И.: indentation; T.: satırbaşı) и.
1. Текста эскәрәк индереп яҙылған юл башы; ҡыҙыл юл. □ Абзац, красная строка. Абзацтан башлап яҙыу. ■ Яңы фекерҙе аб
114
3. Аяп, иркәләгәнде белдергәндә, һоҡланғанда әйтелә. □ Выражает чувство восхищения, одобрения: ой, ой ты. Абау, бигерәк матур ҡыҙың бар икән. ■ [Миңлекәй:] Абау, ҡыҙым, һағындыңмы? Әйҙә, мин һиңә әллә ниҙәр алып ҡайттым, һ. Дәүләтшина.
АБАУ II (Р.: морщинистый; И.: wrinkly; T.: kırışık) с.
Ҡартлыҡтан кеше йөҙөнөң, сырайының боҙолоуы, ныҡ йәмһеҙләнеүе; йыйырсыҡлы; сирышҡан. □ Морщинистый. ■ Был яуапты ишеткәс, Иҙеукәйҙең Һабрау арҡаһынан һөйгән, ти; абау йөҙөн биҙәрләп, уҙ шайҡанын әйткән, ти. «Иҙеүкәй менән Мораҙым».
АБАУЛАТЫУ (абаулат-) ҡ. йөкм. ҡар. абаулау, понуд. от абаулау.
АБАУЛАУ (абаула-) (Р.: кричать «ойой»; И.: ооһ; T.: haykırmak) ҡ.
Абау (1) тип ҡысҡырыу. □ Кричать «ой-ой»; ойкать. Абаулап илау.
АБА ҺАЛЫУ (аба һал-) (Р: взывать о помощи; И.: call for help; T.: imdat istemek) ҡ. диал.
Ярҙам һорап ҡысҡырыу, бәлә һалып ҡысҡырыу. □ Взывать о помощи.
АББАТ [рус. < лат. abbas ‘атай’] (Р: аббат; И.: abbe; T.: başrahip) и. дини
1. Католик монастыры етәксеһе. □ Аббат (настоятель католического монастыря).
2. Францияла католиктарҙың руханийы. □ Аббат (во Франции — католический священник).
АББАТЛЫҠ (Р: аббатство; И.: abbey; T.: manastır kilisesi) и. дини
Аббат етәкселек иткән, епископҡа, ҡайһы бер осраҡтарҙа Рим папаһының үҙенә буйһонған һәм уға ҡараған ер. □ Аббатство.
АББРЕВИАТУРА [рус. < ит. abbreviatura < лат. brevis ‘ҡыҫҡа’] (Р: аббревиатура; И.: abbreviation; T.: kısaltma) и. лингв.
1. Ҡыҫҡартылған ҡушма һүҙ йәки ҡыҫҡартылған һүҙҙәрҙең баш хәрефтәре. Мәҫәлән, РФ — Рәсәй Федерацияһы, АҠШ — Америка Ҡушма Штаттары. □ Аббревиатура.
2. Яҙыуҙа шартлы рәүештә ҡыҫҡартылған һүҙҙәр. Мәҫәлән, һ.б. — һәм башҡалар, а.х. — ауыл хужалығы, б.э. т. — беҙҙең эраға тиклем. □ Аббревиатура.
АББРЕВИАЦИЯ [рус. < ит. abbreviatura < лат. brevis ‘ҡыҫҡа’] (Р: аббревиация; И.: abbreviation; T.: kısaltma) и. лингв.
һүҙьяһалыштың һүҙбәйләнештәге һүҙҙәрҙе ҡыҫҡартыу юлы менән яңы һүҙҙәр яһау ысулы. □ Аббревиация.
АБДАН [ғәр. 1^1 ‘ мәңгелек’] (Р.: совсем; И.: entirely; T.: büsbütün) р. диал.
Бөтөнләй, тамам. □ Совсем, окончательно. Абдан арып йығылыу.
АБҘАР и.
1. диал. ҡар. аҙбар.
2. диал. ҡар. лапаҫ.
3. диал. ҡар. ялан кәртә.
АБЕЛХӘЯТ [фарс. < ғәр. SUJI U] и. иҫк. ҡар. әбелхәйәт. ■ Ҡәҙерле ҙур бер нәмә ул абелхәят, нур уҙе ул, һыу уҙе, ялҡын уҙе. Ш. Бабич.
АБЗАЦ и. диал. мәрәк. ҡар. ағаң 1. ■ Яңы йорттан яңы бәхет көткән бер уңай менән ҡотланылар абзағыҙҙы тағы бер малай менән. Р. Сафин.
АБЗАР (Р: надворные постройки; И.: outdoor constructions; T.: dış binalar) и. диал.
Кәртә-ҡура, ҡаралты. □ Надворные постройки.
АБЗАР АЛДЫ и. диал. ҡар. кәртә.
АБЗАР ИНӘСЕ и. диал. ҡар. аҙбар эйәһе.
АБЗАР КЕРЕҮ (абзар кер-) (Р: переход осенью на стойловое содержание; И.: transition to stalled keeping of cattle; T.: ahıra almak) ҡ. диал.
Көҙөн көтөү туҡтағас, малды аҙбарҙа ҡарай башлау. □ Переход осенью на стойловое содержание.
АБЗАЦ [рус. < нем. Absatz, absetzen} (Р: абзац; И.: indentation; T.: satırbaşı) и.
1. Текста эскәрәк индереп яҙылған юл башы; ҡыҙыл юл. □ Абзац, красная строка. Абзацтан башлап яҙыу. ■ Яңы фекерҙе аб
114