Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том I. Страница 179
Поиск по словарям
АЙНЫТҠЫС
АЙМЫЛЫШ ИТЕҮ (аймылыш ит-) (Р.: привести к ошибке; И.: lead to mistakes; T.: yanıldırmak) ҡ.
1. Дөрөҫтән ситкә тайпылдырыу; яңылыштырыу, хаталандырыу □ Привести к ошибке.
2. Кем менәндер юлды яҙлыҡтырыу; яҙа йөрөтөү. □ Сбивать с пути.
АЙМЫЛЫШТЫРЫУ (аймылыштыр ) (Р.: путать; И.: confuse; T.: karıştırmak) ҡ.
1. Бутау, яңылыштырыу. □ Путать. Аймылыштырып ебәреү.
2. Кем менәндер юлды яҙлыҡтырыу, яҙа йөрөтөү. □ Сбить с пути. Юл аймылыштырыу.
АЙМЫЛЫШЫУ (аймылыш-) (Р: разминуться; И.: miss each other; T.: yolda Taslaşmamak) ҡ.
1. Үҙ-ара тап булмай яҙа йөрөү. □ Разминуться. ■ Әллә минән, әллә һинән булды, — аймылышты ҡуйҙы юлыбыҙ... Ғ. Дәүләтов.
2. Үҙ-ара юл бирешеү. □ Разойтись, уступить дорогу. Аймылышып уҙыу.
3. диал. ҡар. алйыу.
АЙМЫТ (Р: развилина; И.: fork; T.: çatal) и. диал.
Сата, айырса. □ Развилина. ■ Беҙҙең кәлсер-табын ырыуының ҡапҡа тамғаһында өҫтән бер аймыты бар. Ғ. Хөсәйенов.
АЙНАҠ (айнағы) (Р: окно; И.: window; T.: pencere) и. иҫк.
Тәҙрә. □ Окно.
АЙН АЛ АЙЫМ I (Р: слово с магической силой; И.: magic word; T: büyü sözü) и. миф.
Ышаныуҙар буйынса, магик көскә эйә булған һәм һаҡлау, ҡурсалау функцияһын үтәгән һүҙ. □ Слово с магической силой, выполняет функцию защиты. ■ Кәмәлек буйы башҡорттарында, әгәр бала тертләп уянһа, оло ҡатындар өрөлөп китеп: «Айналайым», — тип өшкөргәндәр. Был һуҙ «Йә Хоҙайым, ҡурсала, һаҡла!» мәғәнәһендә ҡабул ителгән. Ф. Хисамитдинова.
АЙНАЛАЙЫМ II (Р: душечка моя; И.: darling; T: canım) и. диал. ирк.
Йәнкәйем, иркәм, һөйөклөм. □ Душечка моя, милый, любимый мой. ■ [Мәғфүрә ] Айбулатты улы кеуек ҡосаҡлап күреште лә илап ебәрҙе: «Эй, айналайым, ҡайһылай олоғайып, ҡарт һалдат булып киткән! Йә, һау ҡайттыңмы?» Һ. Дәүләтшина.
АЙНАЛЫУ (айнал-) (Р: кружиться; И.: spin; T.: dönmek) ҡ. диал.
Әйләнеү, өйрөлөү. □ Кружиться. Айна-лып китеү.
АЙНОСТАЙ (Р.: полоумный; И.: halfwitted; T: deli) с. диал.
Иҫәр. □ Полоумный, глуповатый.
АЙНЫҒЫУ (айныҡ-) (Р: трезветь;
И.: become sober ; T: ayılmak) ҡ.
1. Иҫереклектән ғәҙәттәге хәлгә ҡайтыу; айныу. □ Трезветь, протрезвляться.
2. диал. Һауыға биреү, шәбәйә башлау. □ Оправиться, прийти в себя.
АЙНЫҠ (Р: трезвый; И.: sober; T: ayık) c.
Иҫерек түгел, айыҡ. □ Трезвый. Айныҡ баш. Айныҡ аҡыл. • Аҡыллы иҫерек иҫәр айныҡтан яҡшыраҡ. Әйтем.
АЙНЫҠТЫРЫУ (айныҡтыр ) (Р: отрезвлять; И.: sober (up); T: ayıltmak) ҡ.
Иҫереклектән ғәҙәттәге хәлгә ҡайтарыу; айныҡ итеү. □ Отрезвлять, протрезвлять, вытрезвлять. Тәнҡит уны айнытты.
АЙНЫТҠЫС I (Р: отрезвляющий; И.: sobering; T: ayıltıcı) с.
Иҫереклекте бөтөрә торған, айныта торған. □ Отрезвляющий, отрезвительный. Айнытҡыс дарыу. Айнытҡыс сара.
АЙНЫТҠЫС II (Р: вытрезвитель; И.: sobering-up centre; T: ayıltıcı yer) и.
Иҫерек кешеләрҙе айныҡтырып сығара торған урын йәки йорт. □ Вытрезвитель. Айнытҡысҡа ябыу. Айнытҡыста ултырыу. Айнытҡысҡа эләгеү. ■ Ул [Заман] уянып китте айнытҡыста. Тон уртаһы. Күңел болғана. М. Ямалетдинов.
179
АЙМЫЛЫШ ИТЕҮ (аймылыш ит-) (Р.: привести к ошибке; И.: lead to mistakes; T.: yanıldırmak) ҡ.
1. Дөрөҫтән ситкә тайпылдырыу; яңылыштырыу, хаталандырыу □ Привести к ошибке.
2. Кем менәндер юлды яҙлыҡтырыу; яҙа йөрөтөү. □ Сбивать с пути.
АЙМЫЛЫШТЫРЫУ (аймылыштыр ) (Р.: путать; И.: confuse; T.: karıştırmak) ҡ.
1. Бутау, яңылыштырыу. □ Путать. Аймылыштырып ебәреү.
2. Кем менәндер юлды яҙлыҡтырыу, яҙа йөрөтөү. □ Сбить с пути. Юл аймылыштырыу.
АЙМЫЛЫШЫУ (аймылыш-) (Р: разминуться; И.: miss each other; T.: yolda Taslaşmamak) ҡ.
1. Үҙ-ара тап булмай яҙа йөрөү. □ Разминуться. ■ Әллә минән, әллә һинән булды, — аймылышты ҡуйҙы юлыбыҙ... Ғ. Дәүләтов.
2. Үҙ-ара юл бирешеү. □ Разойтись, уступить дорогу. Аймылышып уҙыу.
3. диал. ҡар. алйыу.
АЙМЫТ (Р: развилина; И.: fork; T.: çatal) и. диал.
Сата, айырса. □ Развилина. ■ Беҙҙең кәлсер-табын ырыуының ҡапҡа тамғаһында өҫтән бер аймыты бар. Ғ. Хөсәйенов.
АЙНАҠ (айнағы) (Р: окно; И.: window; T.: pencere) и. иҫк.
Тәҙрә. □ Окно.
АЙН АЛ АЙЫМ I (Р: слово с магической силой; И.: magic word; T: büyü sözü) и. миф.
Ышаныуҙар буйынса, магик көскә эйә булған һәм һаҡлау, ҡурсалау функцияһын үтәгән һүҙ. □ Слово с магической силой, выполняет функцию защиты. ■ Кәмәлек буйы башҡорттарында, әгәр бала тертләп уянһа, оло ҡатындар өрөлөп китеп: «Айналайым», — тип өшкөргәндәр. Был һуҙ «Йә Хоҙайым, ҡурсала, һаҡла!» мәғәнәһендә ҡабул ителгән. Ф. Хисамитдинова.
АЙНАЛАЙЫМ II (Р: душечка моя; И.: darling; T: canım) и. диал. ирк.
Йәнкәйем, иркәм, һөйөклөм. □ Душечка моя, милый, любимый мой. ■ [Мәғфүрә ] Айбулатты улы кеуек ҡосаҡлап күреште лә илап ебәрҙе: «Эй, айналайым, ҡайһылай олоғайып, ҡарт һалдат булып киткән! Йә, һау ҡайттыңмы?» Һ. Дәүләтшина.
АЙНАЛЫУ (айнал-) (Р: кружиться; И.: spin; T.: dönmek) ҡ. диал.
Әйләнеү, өйрөлөү. □ Кружиться. Айна-лып китеү.
АЙНОСТАЙ (Р.: полоумный; И.: halfwitted; T: deli) с. диал.
Иҫәр. □ Полоумный, глуповатый.
АЙНЫҒЫУ (айныҡ-) (Р: трезветь;
И.: become sober ; T: ayılmak) ҡ.
1. Иҫереклектән ғәҙәттәге хәлгә ҡайтыу; айныу. □ Трезветь, протрезвляться.
2. диал. Һауыға биреү, шәбәйә башлау. □ Оправиться, прийти в себя.
АЙНЫҠ (Р: трезвый; И.: sober; T: ayık) c.
Иҫерек түгел, айыҡ. □ Трезвый. Айныҡ баш. Айныҡ аҡыл. • Аҡыллы иҫерек иҫәр айныҡтан яҡшыраҡ. Әйтем.
АЙНЫҠТЫРЫУ (айныҡтыр ) (Р: отрезвлять; И.: sober (up); T: ayıltmak) ҡ.
Иҫереклектән ғәҙәттәге хәлгә ҡайтарыу; айныҡ итеү. □ Отрезвлять, протрезвлять, вытрезвлять. Тәнҡит уны айнытты.
АЙНЫТҠЫС I (Р: отрезвляющий; И.: sobering; T: ayıltıcı) с.
Иҫереклекте бөтөрә торған, айныта торған. □ Отрезвляющий, отрезвительный. Айнытҡыс дарыу. Айнытҡыс сара.
АЙНЫТҠЫС II (Р: вытрезвитель; И.: sobering-up centre; T: ayıltıcı yer) и.
Иҫерек кешеләрҙе айныҡтырып сығара торған урын йәки йорт. □ Вытрезвитель. Айнытҡысҡа ябыу. Айнытҡыста ултырыу. Айнытҡысҡа эләгеү. ■ Ул [Заман] уянып китте айнытҡыста. Тон уртаһы. Күңел болғана. М. Ямалетдинов.
179