Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том I. Страница 189
Поиск по словарям
АЙЫРЫУ
Һөйләм составында мәғәнә яғынан үҙенә башҡа бер маҡсатта айырым интонация менән әйтелә торған эйәрсән һөйләмдәр.
□ Обособленные придаточные предложения.
АЙЫРЫМЛАНЫУ (айырымлан ) (Р.: отделяться; И.: separate; T.: ayrılmak) ҡ.
Айырым бүленеп сығыу; башҡаланыу.
□ Отделяться, обособляться. // Отделение, обособление. Айырымланып сығыу. Айырымланып йәшәү. Улдары ата-әсәһенән айырымланып сыҡты.
АЙЫРЫМЛАУ (айырымла-) (Р.: отделять; И.: separate; T.: ayırmak) ҡ.
Төрлө-төрлөгә айырыу; айырма ҡуйыу.
□ Отделять. // Отделение. ■ Малайҙарҙың һәр береһен башҡа айырымлап сығарғандар, ти. Әкиәттән.
АЙЫРЫМЛЫҠ (айырымлығы) (Р: различие; И.: difference; T.: fark) и.
Ниҙеңдер араһындағы ҙур айырманы күрһәткән сифат; айырмалыҡ. □ Различие, разница. Ҡараштар айырымлығы. Фекер айырымлыҡтары.
АЙЫРЫМ-ӨҘӨК (Р: отрывочный; И.: scrappy; T: bölük pörçük) с.
Теүәл булмаған; ярты-йорто. □ Отрывочный, неполный. Айырым-өҙөк хәбәр. Айырым-өҙөк мәғлүмәт.
АЙЫРЫМ ТАЖ ЯПРАҠЛЫЛАР (Р: растения свободнолепестные; И.: plants with free petals; T.: serbest taç yapraklılar) и. бөт.
Ирекле, төрлө таж япраҡлы үҫемлектәр.
□ Растения свободнолепестные, раздельнолепестные (лат. Choripetalae).
АЙЫРЫМ ЯПРАҠЛЫ ТАЖ (Р: вен чик свободнолепестный; И.: corolla with free petals; T: serbest yapraklı taç) и. бот.
Япраҡтары төрлө ирекле булған таж.
□ Венчик свободнолепестный.
АЙЫРЫНҠЫ р. диал. ҡар. айырым 2.
АЙЫРЫП АШАУ (айырып аша-) (Р: отдельно питаться; И.: do (smb) out of his/her share; T: ayrı yemek) ҡ.
Бүтәндәрҙән айырым әҙерләп, яҡшыраҡ итеп ашау. □ Питаться отдельно от других; обделять кого.
АЙЫРЫУ (айыр-) [боронғо төрки айы ‘айырым’] (Р: разделять на части; И.: divide; T.: ayırmak) ҡ.
1. Башҡа-башҡа өлөш йәки төркөм итеү; бүлеү. □ Разделять на части. // Разделение.
■ [Алпамыша] халыҡты ике ҡулы менән икегә айыра ла, ағасҡа күҙәп атып ебәрә. «Алпамыша», һыу ҡыҙы ҡырҡ ҡоласлы сәсен икегә айырып артҡа ташлай. «Заятүләк менән һыуһылыу».
2. Сифатына, үҙенсәлегенә ҡарап бүлеү.
□ Отделять, разделять, сортировать. // Отделение, разделение, сортировка. Төрҙәргә айырыу. Сорттарға айырыу.
3. Һөттө сепаратор аша үткәреү. □ Сепарировать, пропускать через сепаратор. // Сепарирование. Унда Мөғлифә өс бисә һауып килтереп ҡуйған һөттө бер үҙе гөжләтеп, өлкән сепаратта айырып тора.
4. Бүлеп алыу, башҡаландырыу. □ Отделять, выделить. // Отделение, выделение. Улды ата өйөнән айырып сығарыу.
5. Араны өҙөп, ситләшергә мәжбүр итеү.
□ Оторвать. // Отрыв. Тыуған илдән айырыу. Туғандарҙан айырыу. ■ Ул [рус ҡыҙы] сығыу менән Айбулатты таларға йәбешкән эткә йүгереп етеп .. көйәнтәһе менән һелтәп ебәрҙе лә Айбулатты унан айырып алды. Һ. Дәүләтшина.
6. Ҡатыны менән никахты боҙоу. □ Разводиться, расторгать брак. // Развод, расторжение брака. Ҡатынды айырыу.
7. Күстән бүлеп, башҡа сығарыу (бал ҡортона ҡарата). □ Роить. // Роение.
■ Ҡояш түбәнләй башлағас, Байгилде, ҡорт айырмаҫ инде хәҙер, кис булды, тип ҡайтып китте. Ж. Кейекбаев. Ҡырмыҫҡа иләүендә йәй буйы бер туҡтауһыҙ дауам иткән яуаплы эш — тоҡом арттырыу. Әгәр ҡанатлы ҡырмыҫҡалар күрһәгеҙ, был иләүҙә ҡорт айырыу барғанлығына ишара. «Йәшлек», 10 июнь 2008.
189
Һөйләм составында мәғәнә яғынан үҙенә башҡа бер маҡсатта айырым интонация менән әйтелә торған эйәрсән һөйләмдәр.
□ Обособленные придаточные предложения.
АЙЫРЫМЛАНЫУ (айырымлан ) (Р.: отделяться; И.: separate; T.: ayrılmak) ҡ.
Айырым бүленеп сығыу; башҡаланыу.
□ Отделяться, обособляться. // Отделение, обособление. Айырымланып сығыу. Айырымланып йәшәү. Улдары ата-әсәһенән айырымланып сыҡты.
АЙЫРЫМЛАУ (айырымла-) (Р.: отделять; И.: separate; T.: ayırmak) ҡ.
Төрлө-төрлөгә айырыу; айырма ҡуйыу.
□ Отделять. // Отделение. ■ Малайҙарҙың һәр береһен башҡа айырымлап сығарғандар, ти. Әкиәттән.
АЙЫРЫМЛЫҠ (айырымлығы) (Р: различие; И.: difference; T.: fark) и.
Ниҙеңдер араһындағы ҙур айырманы күрһәткән сифат; айырмалыҡ. □ Различие, разница. Ҡараштар айырымлығы. Фекер айырымлыҡтары.
АЙЫРЫМ-ӨҘӨК (Р: отрывочный; И.: scrappy; T: bölük pörçük) с.
Теүәл булмаған; ярты-йорто. □ Отрывочный, неполный. Айырым-өҙөк хәбәр. Айырым-өҙөк мәғлүмәт.
АЙЫРЫМ ТАЖ ЯПРАҠЛЫЛАР (Р: растения свободнолепестные; И.: plants with free petals; T.: serbest taç yapraklılar) и. бөт.
Ирекле, төрлө таж япраҡлы үҫемлектәр.
□ Растения свободнолепестные, раздельнолепестные (лат. Choripetalae).
АЙЫРЫМ ЯПРАҠЛЫ ТАЖ (Р: вен чик свободнолепестный; И.: corolla with free petals; T: serbest yapraklı taç) и. бот.
Япраҡтары төрлө ирекле булған таж.
□ Венчик свободнолепестный.
АЙЫРЫНҠЫ р. диал. ҡар. айырым 2.
АЙЫРЫП АШАУ (айырып аша-) (Р: отдельно питаться; И.: do (smb) out of his/her share; T: ayrı yemek) ҡ.
Бүтәндәрҙән айырым әҙерләп, яҡшыраҡ итеп ашау. □ Питаться отдельно от других; обделять кого.
АЙЫРЫУ (айыр-) [боронғо төрки айы ‘айырым’] (Р: разделять на части; И.: divide; T.: ayırmak) ҡ.
1. Башҡа-башҡа өлөш йәки төркөм итеү; бүлеү. □ Разделять на части. // Разделение.
■ [Алпамыша] халыҡты ике ҡулы менән икегә айыра ла, ағасҡа күҙәп атып ебәрә. «Алпамыша», һыу ҡыҙы ҡырҡ ҡоласлы сәсен икегә айырып артҡа ташлай. «Заятүләк менән һыуһылыу».
2. Сифатына, үҙенсәлегенә ҡарап бүлеү.
□ Отделять, разделять, сортировать. // Отделение, разделение, сортировка. Төрҙәргә айырыу. Сорттарға айырыу.
3. Һөттө сепаратор аша үткәреү. □ Сепарировать, пропускать через сепаратор. // Сепарирование. Унда Мөғлифә өс бисә һауып килтереп ҡуйған һөттө бер үҙе гөжләтеп, өлкән сепаратта айырып тора.
4. Бүлеп алыу, башҡаландырыу. □ Отделять, выделить. // Отделение, выделение. Улды ата өйөнән айырып сығарыу.
5. Араны өҙөп, ситләшергә мәжбүр итеү.
□ Оторвать. // Отрыв. Тыуған илдән айырыу. Туғандарҙан айырыу. ■ Ул [рус ҡыҙы] сығыу менән Айбулатты таларға йәбешкән эткә йүгереп етеп .. көйәнтәһе менән һелтәп ебәрҙе лә Айбулатты унан айырып алды. Һ. Дәүләтшина.
6. Ҡатыны менән никахты боҙоу. □ Разводиться, расторгать брак. // Развод, расторжение брака. Ҡатынды айырыу.
7. Күстән бүлеп, башҡа сығарыу (бал ҡортона ҡарата). □ Роить. // Роение.
■ Ҡояш түбәнләй башлағас, Байгилде, ҡорт айырмаҫ инде хәҙер, кис булды, тип ҡайтып китте. Ж. Кейекбаев. Ҡырмыҫҡа иләүендә йәй буйы бер туҡтауһыҙ дауам иткән яуаплы эш — тоҡом арттырыу. Әгәр ҡанатлы ҡырмыҫҡалар күрһәгеҙ, был иләүҙә ҡорт айырыу барғанлығына ишара. «Йәшлек», 10 июнь 2008.
189