Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том I. Страница 291
Поиск по словарям
АПҠАЛЫУ
АПАЛЫ-ҺЕҢЛЕЛЕ (Р.: сёстры; И.: elder and junior sisters; T.: kardeşler) р.
Апай менән һеңле бергәләп. □ Сёстры. Апалы-Һеңлеле килгәндәр.
АПАЛЫ-ЭНЕЛЕ (Р.: сестра с младшим братом; И.: sister with a junior brother; T.: kardeşlerce) р. диал.
Апай менән ҡусты бергәләп. □ Сестра с младшим братом. Апалы-энеле уҡып йөрөйҙәр.
АП АН Д Ы (Р: название одного из родовых подразделений башкир; И.: one of clan names; T.: bir Başkurt soyunun ismi) и. этн.
Бер башҡорт аймағының исеме. □ Название одного из родовых подразделений башкир.
АПАНЛАУ (апанла-) (Р: чавкать; И.: champ; T.: şapırdatarak yemek) ҡ. диал.
һап-һоп итеп шапылдатыу {ауыҙҙы).
□ Чавкать. Апанлап ашау.
АПАРА ҠОРҺАҠ (Р: обжора; И.: issa-tiable; T.: obur) и. мыҫҡ.
Ҙур ҡорһаҡ. □ Обжора.
АПАРТАМЕНТ [рус. < фр. apartement ‘фатир’] (Р.: апартаменты; И.: large and sumptuous set of rooms; T.: daire) и.
Бай йыһазлы ҙур ой, бүлмә. □ Апартаменты.
АП АРУҠ (Р: довольно хорошо; И.: rather well; T.: oldukça iyi) р. һөйл.
Яҡшы ғына, ярайһы ғына, һәйбәт кенә.
□ Довольно хорошо. Мандолинала апаруҡ уйнау. ■ [Ирғәле] ай самаһы утеугә, бер нисә көйҙө апаруҡ уйнай башланы. Н. Мусин.
АП-АРЫУ (Р.: довольно хороший; И.: decent; T.: çok iyi) с. артыҡ. дәр.
Арыу ғына, яҡшы ғына. □ Довольно хороший, приличный, сносный, недурной. Ап-арыу кеше. Ап-арыу эшләу. Ҡумыҙҙа апарыу уйнау.
АПАРЫУ (апар-) (Р.: относить; И.: take to; T.: götürmek) ҡ. ҡыҫҡ. ф. һөйл.
Алып барыу. □ Относить, отвозить. Киноға апарыу. Апарып биреу. Апарып ҡуйыу.
Апарып сығарыу. Апарып ташлау. Апарып һалыу. ■ Бар, булмаһа, атайыңа айран апарып кил. К. Мәргән.
АПАТИЯ [рус. < лат. apatheia} (Р.: апатия; И.: apathy; T.: apati) и. мед.
Теләк, маҡсатһыҙ, уй-тойғоһоҙ күңел бушлығы. □ Апатия. Апатия хәле.
АПАУ (Р: выражает жалость; И.: oh my; T.: oh) ЫМЛ.
Балаларҙы иркәләп йәлләгәндә әйтелә; әпәү. □ межд. Выражает жалость. Апау, ни булған уҙекәйгенәһенә.
АПАУЛАУ (апаула-) ҡ. диал. ҡар. әпәүләү.
АПЕЛЛЯЦИЯ [рус. < лат. appellatio ‘мөрәжәғәт’] (Р: апелляция; И.: appeal; T.: başvuru) и.
1. юр. Түбәндәге суд органының ҡарарын яңынан ҡарауҙы һорап юғары органға яҙылған мөрәжәғәт. □ Апелляция. Апелляция биреу. Апелляция суды.
2. Ярҙам, кәңәш һорап яһалған мөрәжәғәт. □ Апелляция. Апелляция яһау.
3. Экзамен осорондағы апелляция (яңынан ҡарау комиссияһы). □ Апелляция.
АПЕЛЬСИН [рус. < голл. appelsien ‘ҡытай алмаһы’] (Р.: апельсин; И.: orange; T.: portakal) и. ҡар. әфлисун.
АПИТЕРАПИЯ [рус. < лат. apitherapia] (Р: апитерапия; И.: apitherapy; T.: melis-sotherapy) и. мед.
Бал ҡорто һәм уның препараттары менән дауалау. □ Апитерапия. Апитерапия менән шөғөлләнеу. Апитерапия уҙәге. «Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеу уҙәге» дәуләт учреждениеһы.
АПҠАЙТЫУ (апҡайт-) (Р: приносить;
И.: bring; T.: götürmek) ҡ. ҡыҫҡ. ф. һөйл.
Алып ҡайтыу. □ Приносить, привозить. Бесән апҡайтыу. Кунаҡ апҡайтыу. ■ [Егет:] Мин һиңә .. хан ҡыҙҙары ғына тағып йөрөй торған буләк апҡайттым. Й. Солтанов.
АПҠАЛЫУ (апҡал-) (Р: оставлять у себя; И.: keep; T.: vermemek) ҡ. ҡыҫҡ. ф. һөйл.
10*
291
АПАЛЫ-ҺЕҢЛЕЛЕ (Р.: сёстры; И.: elder and junior sisters; T.: kardeşler) р.
Апай менән һеңле бергәләп. □ Сёстры. Апалы-Һеңлеле килгәндәр.
АПАЛЫ-ЭНЕЛЕ (Р.: сестра с младшим братом; И.: sister with a junior brother; T.: kardeşlerce) р. диал.
Апай менән ҡусты бергәләп. □ Сестра с младшим братом. Апалы-энеле уҡып йөрөйҙәр.
АП АН Д Ы (Р: название одного из родовых подразделений башкир; И.: one of clan names; T.: bir Başkurt soyunun ismi) и. этн.
Бер башҡорт аймағының исеме. □ Название одного из родовых подразделений башкир.
АПАНЛАУ (апанла-) (Р: чавкать; И.: champ; T.: şapırdatarak yemek) ҡ. диал.
һап-һоп итеп шапылдатыу {ауыҙҙы).
□ Чавкать. Апанлап ашау.
АПАРА ҠОРҺАҠ (Р: обжора; И.: issa-tiable; T.: obur) и. мыҫҡ.
Ҙур ҡорһаҡ. □ Обжора.
АПАРТАМЕНТ [рус. < фр. apartement ‘фатир’] (Р.: апартаменты; И.: large and sumptuous set of rooms; T.: daire) и.
Бай йыһазлы ҙур ой, бүлмә. □ Апартаменты.
АП АРУҠ (Р: довольно хорошо; И.: rather well; T.: oldukça iyi) р. һөйл.
Яҡшы ғына, ярайһы ғына, һәйбәт кенә.
□ Довольно хорошо. Мандолинала апаруҡ уйнау. ■ [Ирғәле] ай самаһы утеугә, бер нисә көйҙө апаруҡ уйнай башланы. Н. Мусин.
АП-АРЫУ (Р.: довольно хороший; И.: decent; T.: çok iyi) с. артыҡ. дәр.
Арыу ғына, яҡшы ғына. □ Довольно хороший, приличный, сносный, недурной. Ап-арыу кеше. Ап-арыу эшләу. Ҡумыҙҙа апарыу уйнау.
АПАРЫУ (апар-) (Р.: относить; И.: take to; T.: götürmek) ҡ. ҡыҫҡ. ф. һөйл.
Алып барыу. □ Относить, отвозить. Киноға апарыу. Апарып биреу. Апарып ҡуйыу.
Апарып сығарыу. Апарып ташлау. Апарып һалыу. ■ Бар, булмаһа, атайыңа айран апарып кил. К. Мәргән.
АПАТИЯ [рус. < лат. apatheia} (Р.: апатия; И.: apathy; T.: apati) и. мед.
Теләк, маҡсатһыҙ, уй-тойғоһоҙ күңел бушлығы. □ Апатия. Апатия хәле.
АПАУ (Р: выражает жалость; И.: oh my; T.: oh) ЫМЛ.
Балаларҙы иркәләп йәлләгәндә әйтелә; әпәү. □ межд. Выражает жалость. Апау, ни булған уҙекәйгенәһенә.
АПАУЛАУ (апаула-) ҡ. диал. ҡар. әпәүләү.
АПЕЛЛЯЦИЯ [рус. < лат. appellatio ‘мөрәжәғәт’] (Р: апелляция; И.: appeal; T.: başvuru) и.
1. юр. Түбәндәге суд органының ҡарарын яңынан ҡарауҙы һорап юғары органға яҙылған мөрәжәғәт. □ Апелляция. Апелляция биреу. Апелляция суды.
2. Ярҙам, кәңәш һорап яһалған мөрәжәғәт. □ Апелляция. Апелляция яһау.
3. Экзамен осорондағы апелляция (яңынан ҡарау комиссияһы). □ Апелляция.
АПЕЛЬСИН [рус. < голл. appelsien ‘ҡытай алмаһы’] (Р.: апельсин; И.: orange; T.: portakal) и. ҡар. әфлисун.
АПИТЕРАПИЯ [рус. < лат. apitherapia] (Р: апитерапия; И.: apitherapy; T.: melis-sotherapy) и. мед.
Бал ҡорто һәм уның препараттары менән дауалау. □ Апитерапия. Апитерапия менән шөғөлләнеу. Апитерапия уҙәге. «Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеу уҙәге» дәуләт учреждениеһы.
АПҠАЙТЫУ (апҡайт-) (Р: приносить;
И.: bring; T.: götürmek) ҡ. ҡыҫҡ. ф. һөйл.
Алып ҡайтыу. □ Приносить, привозить. Бесән апҡайтыу. Кунаҡ апҡайтыу. ■ [Егет:] Мин һиңә .. хан ҡыҙҙары ғына тағып йөрөй торған буләк апҡайттым. Й. Солтанов.
АПҠАЛЫУ (апҡал-) (Р: оставлять у себя; И.: keep; T.: vermemek) ҡ. ҡыҫҡ. ф. һөйл.
10*
291