Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том I. Страница 299
Поиск по словарям
АРАН
аралыҡта ни булғанын хәтерләмәйем. Д. Юлтый.
4. диал. Тыҡрыҡ. □ Переулок.
5. миф. Башҡорттарҙың ышаныу ы буйынса, ен-шайтан эйәләгән насар урын, тыҡрыҡ. □ Переулок (опасное место, место скопления нечистой силы). Аралыҡ — зәхмәтле урын.
АРАЛЫҠЛЫ КУЛЬТУРА (Р.: пропашные культуры; И.: cultivated crops; T: kökü yenen sebzeler) и. а.х.
Киң ара ҡалдырып, аралы итеп сәсә торған культура. □ Пропашные культуры. Картуф, сөгөлдөр, көнбағыш — аралыҡлы культуралар.
АРАЛЫҠ МЕЙЕҺЕ (Р.: промежуточный мозг; И.: Deiencephalon; T. Diencephalon) и. анат.
Баш мейеһе олононоң өлөшө. □ Промежуточный мозг.
АРАМ [ғәр. f'(Р: злой; И.: pernicious; T: kötü kalpli) c.
1. ҡар. харам.
2. диал. Яуыз. □ Злой, зловредный. Арам уйлы кеше.
♦ Арамға сыҡҡыр ҡарғағанда әйтелә.
□ Пропади пропадом. Арам ҡатҡыр ҡарғағанда әйтелә. □ прокл. Чтоб ты сгинул.
АРАМДА (Р: нерадивый, недобросовестный, ленивый.; И.: negligent; T: savsak) c.
1. ҡар. арамъя.
2. диал. Намыҫһыҙ. □ Нечестный. Арамда, кеше хаҡын ашап йөрөй.
АРАМДАҺЫҘ (Р: бесхитростный; И.: ingenuous; T: temiz kalpli) с. диал.
Хәйләһеҙ. □ Бесхитростный. Арамдаһыҙ кеше шулай була инде.
А РА М ТА р. диал. ҡар. илке-һалҡы. Арам-та ғына эшләу.
АРАМТАМАҠ и. ҡар. әрәмтамаҡ.
АРАМҺА и. диал. ҡар. ярамһаҡ.
АРАМҺ АҠЛАНЫУ (арамһаҡлан-) ҡ. диал. ҡар. ярамһаҡланыу.
АРАМЪЯ I [ғәр.-фарс. ur*' J^] (Р: нерадивый, недобросовестный, ленивый.; И.: negligent; T: savsak) c.
Көс түкмәй, еңел, арлы-бирле генә эш-ләүсән. □ Нерадивый, недобросовестный, ленивый. Арамъя кеше. • Наҙан илгә — арамъя мулла. Әйтем.
АРАМЪЯ II (Р: кое-как, спустя рукава; И.: do smth. carelessly; T: bir baştan savma yapmak) p.
Әһәмиәт тә, иғтибар ҙа бирмәй; арлы-бирле, илке-һалҡы, теләмәй генә. □ Кое-как, спустя рукава. Арамъя эшләу. ■ Көндәрең дә илке-һалҡы утә, бик арамъя ғына эшләйһең. Б. Вәлид.
АРАМЪЯ БУЛЫУ (арамъя бул-) ҡ. ҡар. арамъяланыу.
АРАМЪЯ Л АНЫУ (арамъялай-) (Р: облениваться.; И.: grow lazy; T.: tembelleşmek) ҡ.
Арамъяға әйләнеү, арамъя булыу. □ Облениваться. // Обленивание. Бала арамъя-ланды.
АРАМЪЯЛАУ (арамъяла-) (Р: делать что-л. с ленцой, кое-как.; И.: become lazy; T.: gelişigüzel) ҡ.
Өҫтән-мөҫтән, арлы-бирле эшләү. □ Делать что-л. с ленцой, кое-как. Арамъялап ҡына эшләу.
АРАМЪЯЛАШЫУ (арамъялаш-) ҡ.урт. ҡар. арамъялау, взаимн. от. арамъялау.
АРАМЪЯЛЫҠ (арамъялығы) (Р: недобросовестность; И.: negligence; T.: vicdansızlık) и.
Хәйләләп, арлы-бирле эшләгәнлек. □ Недобросовестность, нерадивость. Арамъялыҡ курһәтеу. ■ Ә бригада ағзалары уны [Ра-фиҡты] арамъялыҡта ғәйепләй. А. Игебаев.
АРАМЪЯҺЫҘ (Р: усердный, старательный; И.: zealous; T.: gayretli) с.
Хәйләһеҙ, яҡшы итеп эшләүсән. □ Усердный, старательный. Арамъяһыҙ кеше. Арамъяһыҙ эшләу.
АРАН [боронғо ҡыпсаҡ аран\ (Р: овчарня; И.: sheep shed; T.: ağıl) и.
1. Ергә ҡаҙып эшләнгән ваҡ мал торлағы. □ Овчарня (крытое углубление в земле). ■ [Буре] төн һайын бер аранға төшөп, һарыҡ-кәзәне ҡырған. Әкиәттән.
299
аралыҡта ни булғанын хәтерләмәйем. Д. Юлтый.
4. диал. Тыҡрыҡ. □ Переулок.
5. миф. Башҡорттарҙың ышаныу ы буйынса, ен-шайтан эйәләгән насар урын, тыҡрыҡ. □ Переулок (опасное место, место скопления нечистой силы). Аралыҡ — зәхмәтле урын.
АРАЛЫҠЛЫ КУЛЬТУРА (Р.: пропашные культуры; И.: cultivated crops; T: kökü yenen sebzeler) и. а.х.
Киң ара ҡалдырып, аралы итеп сәсә торған культура. □ Пропашные культуры. Картуф, сөгөлдөр, көнбағыш — аралыҡлы культуралар.
АРАЛЫҠ МЕЙЕҺЕ (Р.: промежуточный мозг; И.: Deiencephalon; T. Diencephalon) и. анат.
Баш мейеһе олононоң өлөшө. □ Промежуточный мозг.
АРАМ [ғәр. f'(Р: злой; И.: pernicious; T: kötü kalpli) c.
1. ҡар. харам.
2. диал. Яуыз. □ Злой, зловредный. Арам уйлы кеше.
♦ Арамға сыҡҡыр ҡарғағанда әйтелә.
□ Пропади пропадом. Арам ҡатҡыр ҡарғағанда әйтелә. □ прокл. Чтоб ты сгинул.
АРАМДА (Р: нерадивый, недобросовестный, ленивый.; И.: negligent; T: savsak) c.
1. ҡар. арамъя.
2. диал. Намыҫһыҙ. □ Нечестный. Арамда, кеше хаҡын ашап йөрөй.
АРАМДАҺЫҘ (Р: бесхитростный; И.: ingenuous; T: temiz kalpli) с. диал.
Хәйләһеҙ. □ Бесхитростный. Арамдаһыҙ кеше шулай була инде.
А РА М ТА р. диал. ҡар. илке-һалҡы. Арам-та ғына эшләу.
АРАМТАМАҠ и. ҡар. әрәмтамаҡ.
АРАМҺА и. диал. ҡар. ярамһаҡ.
АРАМҺ АҠЛАНЫУ (арамһаҡлан-) ҡ. диал. ҡар. ярамһаҡланыу.
АРАМЪЯ I [ғәр.-фарс. ur*' J^] (Р: нерадивый, недобросовестный, ленивый.; И.: negligent; T: savsak) c.
Көс түкмәй, еңел, арлы-бирле генә эш-ләүсән. □ Нерадивый, недобросовестный, ленивый. Арамъя кеше. • Наҙан илгә — арамъя мулла. Әйтем.
АРАМЪЯ II (Р: кое-как, спустя рукава; И.: do smth. carelessly; T: bir baştan savma yapmak) p.
Әһәмиәт тә, иғтибар ҙа бирмәй; арлы-бирле, илке-һалҡы, теләмәй генә. □ Кое-как, спустя рукава. Арамъя эшләу. ■ Көндәрең дә илке-һалҡы утә, бик арамъя ғына эшләйһең. Б. Вәлид.
АРАМЪЯ БУЛЫУ (арамъя бул-) ҡ. ҡар. арамъяланыу.
АРАМЪЯ Л АНЫУ (арамъялай-) (Р: облениваться.; И.: grow lazy; T.: tembelleşmek) ҡ.
Арамъяға әйләнеү, арамъя булыу. □ Облениваться. // Обленивание. Бала арамъя-ланды.
АРАМЪЯЛАУ (арамъяла-) (Р: делать что-л. с ленцой, кое-как.; И.: become lazy; T.: gelişigüzel) ҡ.
Өҫтән-мөҫтән, арлы-бирле эшләү. □ Делать что-л. с ленцой, кое-как. Арамъялап ҡына эшләу.
АРАМЪЯЛАШЫУ (арамъялаш-) ҡ.урт. ҡар. арамъялау, взаимн. от. арамъялау.
АРАМЪЯЛЫҠ (арамъялығы) (Р: недобросовестность; И.: negligence; T.: vicdansızlık) и.
Хәйләләп, арлы-бирле эшләгәнлек. □ Недобросовестность, нерадивость. Арамъялыҡ курһәтеу. ■ Ә бригада ағзалары уны [Ра-фиҡты] арамъялыҡта ғәйепләй. А. Игебаев.
АРАМЪЯҺЫҘ (Р: усердный, старательный; И.: zealous; T.: gayretli) с.
Хәйләһеҙ, яҡшы итеп эшләүсән. □ Усердный, старательный. Арамъяһыҙ кеше. Арамъяһыҙ эшләу.
АРАН [боронғо ҡыпсаҡ аран\ (Р: овчарня; И.: sheep shed; T.: ağıl) и.
1. Ергә ҡаҙып эшләнгән ваҡ мал торлағы. □ Овчарня (крытое углубление в земле). ■ [Буре] төн һайын бер аранға төшөп, һарыҡ-кәзәне ҡырған. Әкиәттән.
299