Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том I. Страница 300
Поиск по словарям
АРАНАН КИТЕҮ
2. Һарайҙа айырым бер мал өсөн бүлеп эшләнгән урын. □ Денник, стойло.
3. диал. Мал һарайы. □ Хлев, сарай.
АРАНАН КИТЕҮ (аранан кит-) (Р.: уйти из жизни.; И.: pass away; T.: ölmek) ҡ.
Вафат булыу, үлеү. □ Уйти из жизни, умереть. // Уход из жизни, смерть.
АРАНДАЙ (Р.: большой.; И.: big, large; T.: büyük) с. диал.
Ҙур. □ Большой. Ауыҙы арандай. ■ Дөрөҫөн әйткәндә, өй инәһе төҫлө, арандай йортта бер Сәбилә йөрөй. Т. Ғаринова.
АРАНЖИРОВКА [рус. < фр. arranger ’тәртикә килтереү’] (Р: аранжировка.; И.: arrangement; T.: aranjman) и. муз.
1. Бер төрлө ҡоралға йәки тауышҡа яҙылған музыка әҫәрен икенсе төрлө ҡоралға ярашлы итеп һалыу эше. □ Аранжировка. ■ Сығып йырлау өсөн тауыштан бигерәк, сифатлы аранжировка яһатыу мөһим. Г. Балтабаева.
2. муз. Әҫәрҙе ябайлаштырып уйнау.
□ Аранжировка.
3. Эстрадала яңы йәки билдәле музыка әҫәрен инструменттарға һалыу, гармонияға килтереү. □ Аранжировка.
АРАНЖИРОВКАЛАУ (аражировка-ла-) (Р.: аранжировать; И.: arrange; T.: düzenlemek) к.
1. Бер төрлө ҡоралға йәки тауышҡа яҙылған музыка әҫәрен икенсе төрлө ҡоралға ярашлы итеп һалыу. □ Аранжировать. // Аранжирование. Йырҙы фортепьяно өсөн аранжировкалау.
2. Аранжировка (2, 3) яһау. □ Аранжировать.
АРАНЖИРОВКАЛАНЫУ ҡ. төш. ҡар. аранжировкалау. страд, от аранжировкалау.
АРАСЫ (Р.: посредник; И.: agent; Т.: ага-ci) и.
Тарафтар араһында килешеүгә булышлыҡ итеүсе шәхес, ойошма, дәүләт. □ Посредник.
АРАСЫ Л (Р: не норовистая (о скотине)', И.: easygoing; T: uysal) с. диал.
Етәккә шәп, эйәрсән, йыуаш (малға ҡарата). □ Не норовистая (о скотине). Ара-сыл ат.
АРАТ [монг.] (Р: арат; И.: Mongolian peasant; T: Moğol köylü) и.
1. Монголия Халыҡ Республикаһында һәм Тыва Республикаһында малсылыҡ менән көн итеүсе, крәҫтиән. □ Арат. Монгол араттары. Арат хужалығы.
2. этн. Түңгәүер ырыуының араһы.
□ Родовое подразделение тунгаурцев.
АРАТА (Р: поперечина, перекладина; И.: crossbeam; T: kol demiri) и.
1. Ике яҡ таяуға аралы итеп теҙеп ҡуйылған бер нисә ағас. Поперечина, перекладина. ■ Һуң бит һыуҙай ай яҡтыһы ине! Ситән аратаһынан ҡарап ултырҙым, — тип Сәриә хатта йәберһенеп ҡуйҙы. Ә. Хәкимов. Алтынбай йылҡыны күҙ томалана башлауға ғына ялан кәртәгә ҡыуып индерҙе, бесән кәбәндәре яғына ҡуйылған кәртә араталарын ситкә тартты. 3. Ураҡсин.
2. Арбаның аҫҡы күкрәге менән үрәсәһен тоташтырған тояҡтар. □ Лисицы (телеги).
3. диал. Аралыҡ. □ Расстояние (между деревянными перекладинами).
АРАТА АТАСЫ и. диал. ҡар. тим.
АРАТАЛАУ (аратала-) (Р: делать что-л. с поперечинами, перекладинами.; И.: do smth. using crossbeams; T: kol demiriyle yapmak) ҡ.
Араталы итеү. □ Делать что-л. с поперечинами, перекладинами. Ҡапҡаны араталап яһау.
АРАТАЛЫ (Р: имеющий верхнюю перекладину.; И.: containing a crossbeam; T: kol demirli) c.
Өҫкө өлөшөндә аратаһы булған. □ Имеющий верхнюю перекладину. Араталы капка.
АРАТАЛЫ БЫСҠЫ и. диал. ҡар. йәйә бысҡы.
АРА-ТИРӘ I (Р: изредка, иногда, время от времени; И.: at times; T: ara sıra) p.
1. Ваҡыт-ваҡыты менән, һирәкләп.
□ Изредка, иногда, время от времени. Ара-тирә ингеләп йөрөү. ■ Оло кешенең күңелен
300
2. Һарайҙа айырым бер мал өсөн бүлеп эшләнгән урын. □ Денник, стойло.
3. диал. Мал һарайы. □ Хлев, сарай.
АРАНАН КИТЕҮ (аранан кит-) (Р.: уйти из жизни.; И.: pass away; T.: ölmek) ҡ.
Вафат булыу, үлеү. □ Уйти из жизни, умереть. // Уход из жизни, смерть.
АРАНДАЙ (Р.: большой.; И.: big, large; T.: büyük) с. диал.
Ҙур. □ Большой. Ауыҙы арандай. ■ Дөрөҫөн әйткәндә, өй инәһе төҫлө, арандай йортта бер Сәбилә йөрөй. Т. Ғаринова.
АРАНЖИРОВКА [рус. < фр. arranger ’тәртикә килтереү’] (Р: аранжировка.; И.: arrangement; T.: aranjman) и. муз.
1. Бер төрлө ҡоралға йәки тауышҡа яҙылған музыка әҫәрен икенсе төрлө ҡоралға ярашлы итеп һалыу эше. □ Аранжировка. ■ Сығып йырлау өсөн тауыштан бигерәк, сифатлы аранжировка яһатыу мөһим. Г. Балтабаева.
2. муз. Әҫәрҙе ябайлаштырып уйнау.
□ Аранжировка.
3. Эстрадала яңы йәки билдәле музыка әҫәрен инструменттарға һалыу, гармонияға килтереү. □ Аранжировка.
АРАНЖИРОВКАЛАУ (аражировка-ла-) (Р.: аранжировать; И.: arrange; T.: düzenlemek) к.
1. Бер төрлө ҡоралға йәки тауышҡа яҙылған музыка әҫәрен икенсе төрлө ҡоралға ярашлы итеп һалыу. □ Аранжировать. // Аранжирование. Йырҙы фортепьяно өсөн аранжировкалау.
2. Аранжировка (2, 3) яһау. □ Аранжировать.
АРАНЖИРОВКАЛАНЫУ ҡ. төш. ҡар. аранжировкалау. страд, от аранжировкалау.
АРАСЫ (Р.: посредник; И.: agent; Т.: ага-ci) и.
Тарафтар араһында килешеүгә булышлыҡ итеүсе шәхес, ойошма, дәүләт. □ Посредник.
АРАСЫ Л (Р: не норовистая (о скотине)', И.: easygoing; T: uysal) с. диал.
Етәккә шәп, эйәрсән, йыуаш (малға ҡарата). □ Не норовистая (о скотине). Ара-сыл ат.
АРАТ [монг.] (Р: арат; И.: Mongolian peasant; T: Moğol köylü) и.
1. Монголия Халыҡ Республикаһында һәм Тыва Республикаһында малсылыҡ менән көн итеүсе, крәҫтиән. □ Арат. Монгол араттары. Арат хужалығы.
2. этн. Түңгәүер ырыуының араһы.
□ Родовое подразделение тунгаурцев.
АРАТА (Р: поперечина, перекладина; И.: crossbeam; T: kol demiri) и.
1. Ике яҡ таяуға аралы итеп теҙеп ҡуйылған бер нисә ағас. Поперечина, перекладина. ■ Һуң бит һыуҙай ай яҡтыһы ине! Ситән аратаһынан ҡарап ултырҙым, — тип Сәриә хатта йәберһенеп ҡуйҙы. Ә. Хәкимов. Алтынбай йылҡыны күҙ томалана башлауға ғына ялан кәртәгә ҡыуып индерҙе, бесән кәбәндәре яғына ҡуйылған кәртә араталарын ситкә тартты. 3. Ураҡсин.
2. Арбаның аҫҡы күкрәге менән үрәсәһен тоташтырған тояҡтар. □ Лисицы (телеги).
3. диал. Аралыҡ. □ Расстояние (между деревянными перекладинами).
АРАТА АТАСЫ и. диал. ҡар. тим.
АРАТАЛАУ (аратала-) (Р: делать что-л. с поперечинами, перекладинами.; И.: do smth. using crossbeams; T: kol demiriyle yapmak) ҡ.
Араталы итеү. □ Делать что-л. с поперечинами, перекладинами. Ҡапҡаны араталап яһау.
АРАТАЛЫ (Р: имеющий верхнюю перекладину.; И.: containing a crossbeam; T: kol demirli) c.
Өҫкө өлөшөндә аратаһы булған. □ Имеющий верхнюю перекладину. Араталы капка.
АРАТАЛЫ БЫСҠЫ и. диал. ҡар. йәйә бысҡы.
АРА-ТИРӘ I (Р: изредка, иногда, время от времени; И.: at times; T: ara sıra) p.
1. Ваҡыт-ваҡыты менән, һирәкләп.
□ Изредка, иногда, время от времени. Ара-тирә ингеләп йөрөү. ■ Оло кешенең күңелен
300