Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том I. Страница 356
Поиск по словарям
AÇMA
2. Муйынға тағылған биҙәүес. □ Подвеска. И Ҡатын-ҡыҙҙар ҡәберендә беләҙектәр, .. муйынға тағып йөрөтөлә торған көмөш аҫма, төрлө төҫтәге быяла муйынсаҡтар йыш осрай. Н. Мәжитов.
AÇMA II (Р.: вертикальная; И.: vertical; T.: düşey) с.
1. Вертикаль йүнәлешле. □ Вертикальная. Аҫма һыҙыҡ.
2. Элеп, аҫып ҡуйылмалы; аҫмалы.
□ Подвесной. ■ Етеле аҫма шәмде яндырғас, киске ҡараңғыға мансылған өй эсе яҡтырҙы. Я. Хамматов.
АҪМАЛЫ (Р.: подвесной; И.: suspended; T.: asma) с.
Аҫып ҡуймалы. □ Подвесной. Аҫмалы шәм. Аҫмалы купер.
АҪПАТ с. диал. ҡар. ыҫпай.
АҪРАЛЫУ (аҫрал-) ҡ. төш. ҡар. аҫрау I. страд, от аҫрау.
АҪРАНЫУ (аҫран-) (Р: рожать; И.: give birth (to); T.: doğurmak) ҡ. диал.
Бала табыу. □ Рожать.
АҪРАУ I (аҫра-) (P: содержать; И.: provide; T.: beslemek) ҡ.
1. Баланы йәки мохтаж кешене ашатып-эсереп тәрбиәләү; ҡарау. □ Содержать, обеспечивать, воспитывать. // Содержание, обеспечивание, воспитание. ■ Балалар йорто асылған. Йәтим балаларҙы аҫрайҙар: ашаталар, кейендерәләр, уҡыталар.
3. Биишева.
2. Хужалыҡта мал, ҡош-ҡорт тотоу.
□ Разводить, выращивать (о домашних животных, птице). // Разведение, выращивание. Ат аҫрау. Ҡаҙ аҫрау.
3. кусм. Һаҡлап тотоу (хәтерҙә, куңел-дә). □ Помнить. ■ Эргәцдәге уләндәрҙе, сәскәләрҙе, улар өҫтөндә уйнап, осоп йөрөгән кубәләктәрҙе .. ентекләп ҡарайһың Куп йылдарға, куп ғумерҙәргә уларҙыц барыһын да шул көйгә һаҡлағың шул көйгә хәтерецдә аҫрағыц килә. Б. Ишемғол. • Ҡолон аҫраһаң ат менерһең Әйтем. Атаһыҙ ул аҫрама, инәһеҙ ҡыҙ аҫрама. Мәҡәл.
АҪРАУ II: бала аҫрау (Р: рожать; И.: give birth (to); T.: doğurmak) ҡ. диал.
Бала табыу. □ Рожать.
АҪРАУ III (P: подопечный; И.: under wardship; T.: vesayet altındaki) c.
Ситтән алып аҫралған. □ Подопечный, взятый под опеку (обычно о ребёнке). Аҫрау бала. ■ Мулланың малайы ла, аҫрау ҡыҙ ҙа уҫкән. Был ҡыҙ менән малай бер-береһен бик яратҡан. Әкиәттән.
АҪРАУ IV (Р: служанка; И.: housemaid; T.: hizmetçi) и.
Хеҙмәтсе ҡатын-ҡыҙ. □ Служанка. Аҫрау тотоу. ■ Егор ҡарт, өйҙә әбейенә ярҙамсы булмағас, аҫрау алды. Ж. Кейекбаев.
АҪТАН КИҪЕҮ (аҫтан киҫ-) (Р: вредить исподтишка; И.: do harm in an underhand way; T.: gizlice zarar vermek) ҡ.
Уҫал уй менән аҫтыртын эш алып барыу.
□ Вредить исподтишка.
♦ Аҫтан киҫеп, өҫтән ямау аҫтыртын яуыз эш эшләп, яҡшы булып күренеп йөрөү.
□ Вредить исподтишка и при этом подхалимничать.
АҪТАН ҠЫРҠЫУ (аҫтан ҡырҡ-) ҡ. ҡар. аҫтан киҫеү.
АҪТАР [ғәр. Таянма; шаршау’] (Р: подкладка; И.: thin lining stuff; T.: ince kumaş) u.
1. Кейемдең мамығына эс яҡтан һалынған йоҡа туҡыма. □ Тонкая ткань под подкладку. Аҫтар һалыу.
2. диал. Эслек. □ Подкладка. Алынмалы аҫтар. Костюм аҫтары. Аҫтар туҡымаһы.
3. диал. Әҙеп. □ Подшивка. Кулмәк аҫтары. Итәк аҫтары.
АҪТАРЛАУ (аҫтарла-) (Р: ставить ткань под подкладку; И.: put stuff for lining; T.: ince kumaşı koymak) ҡ.
Аҫтарлы итеү, аҫтар ҡуйыу. □ Ставить ткань под подкладку. ■ Каҙаҡ ҡатын-ҡыҙҙары .. ҡуй йөнөн аҫтарлап көпөләр, ебәк менән тышлап томаҡтар тегә. Ғ. Ғүмәр.
АҪТАРЛЫҠ (аҫтарлығы) (Р: ткань под подкладку; И.: lining stuff; T: astar için ince kumaş) u.
356
2. Муйынға тағылған биҙәүес. □ Подвеска. И Ҡатын-ҡыҙҙар ҡәберендә беләҙектәр, .. муйынға тағып йөрөтөлә торған көмөш аҫма, төрлө төҫтәге быяла муйынсаҡтар йыш осрай. Н. Мәжитов.
AÇMA II (Р.: вертикальная; И.: vertical; T.: düşey) с.
1. Вертикаль йүнәлешле. □ Вертикальная. Аҫма һыҙыҡ.
2. Элеп, аҫып ҡуйылмалы; аҫмалы.
□ Подвесной. ■ Етеле аҫма шәмде яндырғас, киске ҡараңғыға мансылған өй эсе яҡтырҙы. Я. Хамматов.
АҪМАЛЫ (Р.: подвесной; И.: suspended; T.: asma) с.
Аҫып ҡуймалы. □ Подвесной. Аҫмалы шәм. Аҫмалы купер.
АҪПАТ с. диал. ҡар. ыҫпай.
АҪРАЛЫУ (аҫрал-) ҡ. төш. ҡар. аҫрау I. страд, от аҫрау.
АҪРАНЫУ (аҫран-) (Р: рожать; И.: give birth (to); T.: doğurmak) ҡ. диал.
Бала табыу. □ Рожать.
АҪРАУ I (аҫра-) (P: содержать; И.: provide; T.: beslemek) ҡ.
1. Баланы йәки мохтаж кешене ашатып-эсереп тәрбиәләү; ҡарау. □ Содержать, обеспечивать, воспитывать. // Содержание, обеспечивание, воспитание. ■ Балалар йорто асылған. Йәтим балаларҙы аҫрайҙар: ашаталар, кейендерәләр, уҡыталар.
3. Биишева.
2. Хужалыҡта мал, ҡош-ҡорт тотоу.
□ Разводить, выращивать (о домашних животных, птице). // Разведение, выращивание. Ат аҫрау. Ҡаҙ аҫрау.
3. кусм. Һаҡлап тотоу (хәтерҙә, куңел-дә). □ Помнить. ■ Эргәцдәге уләндәрҙе, сәскәләрҙе, улар өҫтөндә уйнап, осоп йөрөгән кубәләктәрҙе .. ентекләп ҡарайһың Куп йылдарға, куп ғумерҙәргә уларҙыц барыһын да шул көйгә һаҡлағың шул көйгә хәтерецдә аҫрағыц килә. Б. Ишемғол. • Ҡолон аҫраһаң ат менерһең Әйтем. Атаһыҙ ул аҫрама, инәһеҙ ҡыҙ аҫрама. Мәҡәл.
АҪРАУ II: бала аҫрау (Р: рожать; И.: give birth (to); T.: doğurmak) ҡ. диал.
Бала табыу. □ Рожать.
АҪРАУ III (P: подопечный; И.: under wardship; T.: vesayet altındaki) c.
Ситтән алып аҫралған. □ Подопечный, взятый под опеку (обычно о ребёнке). Аҫрау бала. ■ Мулланың малайы ла, аҫрау ҡыҙ ҙа уҫкән. Был ҡыҙ менән малай бер-береһен бик яратҡан. Әкиәттән.
АҪРАУ IV (Р: служанка; И.: housemaid; T.: hizmetçi) и.
Хеҙмәтсе ҡатын-ҡыҙ. □ Служанка. Аҫрау тотоу. ■ Егор ҡарт, өйҙә әбейенә ярҙамсы булмағас, аҫрау алды. Ж. Кейекбаев.
АҪТАН КИҪЕҮ (аҫтан киҫ-) (Р: вредить исподтишка; И.: do harm in an underhand way; T.: gizlice zarar vermek) ҡ.
Уҫал уй менән аҫтыртын эш алып барыу.
□ Вредить исподтишка.
♦ Аҫтан киҫеп, өҫтән ямау аҫтыртын яуыз эш эшләп, яҡшы булып күренеп йөрөү.
□ Вредить исподтишка и при этом подхалимничать.
АҪТАН ҠЫРҠЫУ (аҫтан ҡырҡ-) ҡ. ҡар. аҫтан киҫеү.
АҪТАР [ғәр. Таянма; шаршау’] (Р: подкладка; И.: thin lining stuff; T.: ince kumaş) u.
1. Кейемдең мамығына эс яҡтан һалынған йоҡа туҡыма. □ Тонкая ткань под подкладку. Аҫтар һалыу.
2. диал. Эслек. □ Подкладка. Алынмалы аҫтар. Костюм аҫтары. Аҫтар туҡымаһы.
3. диал. Әҙеп. □ Подшивка. Кулмәк аҫтары. Итәк аҫтары.
АҪТАРЛАУ (аҫтарла-) (Р: ставить ткань под подкладку; И.: put stuff for lining; T.: ince kumaşı koymak) ҡ.
Аҫтарлы итеү, аҫтар ҡуйыу. □ Ставить ткань под подкладку. ■ Каҙаҡ ҡатын-ҡыҙҙары .. ҡуй йөнөн аҫтарлап көпөләр, ебәк менән тышлап томаҡтар тегә. Ғ. Ғүмәр.
АҪТАРЛЫҠ (аҫтарлығы) (Р: ткань под подкладку; И.: lining stuff; T: astar için ince kumaş) u.
356