Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том II. Страница 404
Поиск по словарям
БУРЖУЙ
сы эре капитал хужалары синыфы. □ Буржуазия. Буржуазия вәкилдәре.
БУРЖУЙ [рус.] (Р.: буржуй; И.: bourgeoisie; T.: burjuvazi) и. кәмһ.
Буржуазия синыфы вәкиле. □ Буржуй. / Буржуйский.
БУРИЗ и. диал. ҡар. борош.
БУРКА I [рус. < төрки] (Р.: бурка; И.: felt cloak; T.: kepenek) и.
Кавказ халҡының, казактарҙың өҫ кейеме. □ Бурка. Бурка кейеп йөрөу.
БУРКА II [рус. < төрки] (Р: бурки; И.: felt boots with leather soles; T.: aba ayakkabı) и.
Кейеҙ йәки фетрҙан күн табанлап тегелгән итек. □ Бурки. Аҡ ҡуныслы бурка.
■ Ҡаракул яғалы өр-яңы пальто, каракул бурек, аяҡта һары кун һыҙмалы, ҡунысы ҡайтарылған аҡ бурка. 3. Биишева.
БУРҠЫЛДАҠ с. кар. бупылдаҡ II.
БУРҠЫЛДАУ (бурҡылда-) к. ҡар. бупылдау.
БУРЛАК (бурлагы) [рус.] (Р: бурлак; И.: barge hauler; T.: yedekçi) и. иҫк.
Карап, баржаны йылға үренә арҡан менән һөйрәгән эшсе. □ Бурлак. / Бурлацкий.
■ Ҙур Волганың ташлы ҡомдарында бурлак һалған эҙҙәр күмелгән. Ҡ. Даян. Баржа тартып уҙған бурлактар... Аттай егелеп, ауыр баржаларҙы улар ургә һөйрәп баралар. Р. Ғарипов.
БУРЛАҠ (бурлағы) и. диал. ҡар. ҡалдау I.
БУРЛАНЫУ I (бурлан-) ҡ. төш. ҡар. бурлау, страд, от бурлау. Өй тыштан матур итеп бурланған.
БУРЛАНЫУ II (бурлан-) ҡ. диал. ҡар. урлашыу. Ул бурланып та йөрөгән.
БУРЛАТ (Р: багровый; И.: crimson; Т.: kıpkırmızı) с.
Сөм-ҡыҙыл, ҡып-ҡыҙыл, ҡуйы ҡыҙыл. □ Багровый, ярко-красный, кумачовый. Бурлат төҫтәге сәскә. Бурлат туҡыманан кулдәк тегеу. ■ Мәк сәскәһе бурлат, алһыу була, ҡып-ҡыҙылы була, көрәне. К. Кинйәбулатова.
♦ Бурлат кеүек ҡыҙарыу оялыштан йәки башҡа сәбәптән ҡып-ҡыҙыл булыу. □ Покрываться румянцем, краснеть.
БУРЛАТ ҠЫҘЫЛ с. ҡар. бурлат.
БУРЛАТЫУ (бурлат-) ҡ. йөкм. ҡар. бурлау. понуд. от бурлау. Ҡыҙымдан мейес бурлатайым әле. Мунсаны тыштан бурлатып ҡуйырға кәрәк.
БУРЛАУ (бурла-) (Р: белить; И.: whitewash; T.: badana etmek) ҡ.
Аҡбур менән ағартыу. □ Белить. Мейесте бурлау. Мунсаны бурлау. Өйҙө бурлау. ■ Балалар уҡыуға төшкәнсе мәктәптең тәҙрәләрен йыуыштырып, мейестәрен һылап, бурлап алаһы ла бар әле. М. Тажи. Атаҡайымдың сыуалын аҡбур менән бурлайым. Сеңләүҙән.
БУРЛЫ с. диал. ҡар. бурыл.
БУРЛЫҠ (бурлығы) (Р: воровство; И.: stealing; T: hırsızlık) и.
Урлашып йөрөү. □ Воровство. • Бурлыҡ — хурлыҡ. Әйтем.
БУРМАШ (Р: мормыш; И.: gammarus; Т: gammarus) и. диал.
Ҡармаҡ һалғанда файҙаланылған күл ҡорто. □ Озёрный рачок, используемый при ужении рыбы, мормыш, рачок-бокоплав (лат. Orchestidae).
БУРМИСТР [рус. < нем. Bürgermeister Bürger ‘һарайҙа йәшәүсе’ + Meister ‘хужа кеше’] (Р: бурмистр; И.: mayor; T: belediye başkanı) и.
Ҡайһы бер Европа илдәрендәге һәм элекке Рәсәйҙәге ҡала идараһының башлығы. □ Бурмистр.
БУРМИСТРЛЫҠ (бурмистрлығы) (Р: бурмистрство; И.: mayor; T.: belediye başkanlığı) и.
Бурмистр булыу. □ Бурмистрство. Бурмистрлыҡ хоҡуғы. Бурмистрлыҡ вазифаһы.
БУРНАҠ (бурнағы) (Р: название родового подразделения башкир; И.: name of a Bashkir clanal subdivision; T: bir Başkurt soyunun ismi) и. этн.
Мең ҡәбиләһе аймағы. □ Бурнак (название родового подразделения башкир племени мин). Бурнак аймағы башҡорто.
404
сы эре капитал хужалары синыфы. □ Буржуазия. Буржуазия вәкилдәре.
БУРЖУЙ [рус.] (Р.: буржуй; И.: bourgeoisie; T.: burjuvazi) и. кәмһ.
Буржуазия синыфы вәкиле. □ Буржуй. / Буржуйский.
БУРИЗ и. диал. ҡар. борош.
БУРКА I [рус. < төрки] (Р.: бурка; И.: felt cloak; T.: kepenek) и.
Кавказ халҡының, казактарҙың өҫ кейеме. □ Бурка. Бурка кейеп йөрөу.
БУРКА II [рус. < төрки] (Р: бурки; И.: felt boots with leather soles; T.: aba ayakkabı) и.
Кейеҙ йәки фетрҙан күн табанлап тегелгән итек. □ Бурки. Аҡ ҡуныслы бурка.
■ Ҡаракул яғалы өр-яңы пальто, каракул бурек, аяҡта һары кун һыҙмалы, ҡунысы ҡайтарылған аҡ бурка. 3. Биишева.
БУРҠЫЛДАҠ с. кар. бупылдаҡ II.
БУРҠЫЛДАУ (бурҡылда-) к. ҡар. бупылдау.
БУРЛАК (бурлагы) [рус.] (Р: бурлак; И.: barge hauler; T.: yedekçi) и. иҫк.
Карап, баржаны йылға үренә арҡан менән һөйрәгән эшсе. □ Бурлак. / Бурлацкий.
■ Ҙур Волганың ташлы ҡомдарында бурлак һалған эҙҙәр күмелгән. Ҡ. Даян. Баржа тартып уҙған бурлактар... Аттай егелеп, ауыр баржаларҙы улар ургә һөйрәп баралар. Р. Ғарипов.
БУРЛАҠ (бурлағы) и. диал. ҡар. ҡалдау I.
БУРЛАНЫУ I (бурлан-) ҡ. төш. ҡар. бурлау, страд, от бурлау. Өй тыштан матур итеп бурланған.
БУРЛАНЫУ II (бурлан-) ҡ. диал. ҡар. урлашыу. Ул бурланып та йөрөгән.
БУРЛАТ (Р: багровый; И.: crimson; Т.: kıpkırmızı) с.
Сөм-ҡыҙыл, ҡып-ҡыҙыл, ҡуйы ҡыҙыл. □ Багровый, ярко-красный, кумачовый. Бурлат төҫтәге сәскә. Бурлат туҡыманан кулдәк тегеу. ■ Мәк сәскәһе бурлат, алһыу була, ҡып-ҡыҙылы була, көрәне. К. Кинйәбулатова.
♦ Бурлат кеүек ҡыҙарыу оялыштан йәки башҡа сәбәптән ҡып-ҡыҙыл булыу. □ Покрываться румянцем, краснеть.
БУРЛАТ ҠЫҘЫЛ с. ҡар. бурлат.
БУРЛАТЫУ (бурлат-) ҡ. йөкм. ҡар. бурлау. понуд. от бурлау. Ҡыҙымдан мейес бурлатайым әле. Мунсаны тыштан бурлатып ҡуйырға кәрәк.
БУРЛАУ (бурла-) (Р: белить; И.: whitewash; T.: badana etmek) ҡ.
Аҡбур менән ағартыу. □ Белить. Мейесте бурлау. Мунсаны бурлау. Өйҙө бурлау. ■ Балалар уҡыуға төшкәнсе мәктәптең тәҙрәләрен йыуыштырып, мейестәрен һылап, бурлап алаһы ла бар әле. М. Тажи. Атаҡайымдың сыуалын аҡбур менән бурлайым. Сеңләүҙән.
БУРЛЫ с. диал. ҡар. бурыл.
БУРЛЫҠ (бурлығы) (Р: воровство; И.: stealing; T: hırsızlık) и.
Урлашып йөрөү. □ Воровство. • Бурлыҡ — хурлыҡ. Әйтем.
БУРМАШ (Р: мормыш; И.: gammarus; Т: gammarus) и. диал.
Ҡармаҡ һалғанда файҙаланылған күл ҡорто. □ Озёрный рачок, используемый при ужении рыбы, мормыш, рачок-бокоплав (лат. Orchestidae).
БУРМИСТР [рус. < нем. Bürgermeister Bürger ‘һарайҙа йәшәүсе’ + Meister ‘хужа кеше’] (Р: бурмистр; И.: mayor; T: belediye başkanı) и.
Ҡайһы бер Европа илдәрендәге һәм элекке Рәсәйҙәге ҡала идараһының башлығы. □ Бурмистр.
БУРМИСТРЛЫҠ (бурмистрлығы) (Р: бурмистрство; И.: mayor; T.: belediye başkanlığı) и.
Бурмистр булыу. □ Бурмистрство. Бурмистрлыҡ хоҡуғы. Бурмистрлыҡ вазифаһы.
БУРНАҠ (бурнағы) (Р: название родового подразделения башкир; И.: name of a Bashkir clanal subdivision; T: bir Başkurt soyunun ismi) и. этн.
Мең ҡәбиләһе аймағы. □ Бурнак (название родового подразделения башкир племени мин). Бурнак аймағы башҡорто.
404