Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том II. Страница 408
Поиск по словарям
БУҪЫҠ
атлай башлаған малайын ҡосаҡланы ла буҫығып иларға тотондо. Н. Мусин.
БУҪЫҠ (буҫығы) (Р.: название родового подразделения башкир; И.: name of a Bashkir clanal subdivision; T.: bir Başkurt soyunun ismi) и. этн.
Ҡыпсак ҡәбиләһе аймағы. □ Бусык (название родового подразделения башкир племени кыпчак). Буҫыҡ аймағы башҡорто.
БУҪЫУ (буҫ~) ҡ. диал. ҡар. уҫыу. Ҡулды буҫып ебәреү.
БУТ I и. диал. ҡар. гөмбөр II. Күптән балыҡҡа йөрөгән юҡ, бут ҡайҙа икән?
БУТ II (Р.: толк; И.: use, sense; T.: mana) и. диал.
Мәғәнә, әһәмиәт. □ Толк. Бушһыҙ кеше була ла инде.
БУТА I (Р.: верблюжонок; И.: young of camel; T: köçek) и.
Дөйә балаһы. □ Верблюжонок. ■ Йәш ҡолондарҙың сәңгел тауыштары, дөйәләрҙең үҙ буталарын эҙләп тамаҡ төбө менән аҡырыуҙары әленән-әле һауаны яра.
3. Ураҡсин.
БУТА II (Р.: изготовленный из шерсти верблюжонка; И.: made from young of camel’s hair; T: köçek deri) с.
Дөйә балаһы йөнөнән эшләнгән. □ Изготовленный из шерсти верблюжонка. Бута билғауҙар тағып алыу.
БУТА III и. диал. ҡар. билғау. Бута тағыу. ■ Аяғында йәшел ҡатаһы, билкәйендә ебәк бутаһы. Халыҡ йырынан.
БУТАЛ [рус. поталь} (Р: поталь; И.: tinsel; T: altın yaprağı) и.
1. Биҙәү эше өсөн әҙерләнгән йоҡа ғына табаҡлы йәки епле алтын йәки көмөш. □ Поталь, сусальное золото. Алтын бутал менән биҙәү. Көмөш бутал менән һүрәт төшөрөү. Буталлы уҡа.
2. Алтын, көмөш төҫөндәге буяу. □ Золотистая или серебристая краска. Бутал менән һүрәт төшөрөү. Сынаяҡтарға бутал ялатыу.
3. Һауыт-Һаба буяуы. □ Краска для посуды. Кыҙыл буталға буяу. Сынаяҡты күк бутал менән биҙәү.
БУТАЛА [рус. ботало} (Р.: ботало; И.: little bell for cattle; T: çıngırak) и.
Йылҡы, һыйыр малдарының муйынына тағылған дыңғырҙаҡ. □ Ботало (глухой колокольчик, привешивается к шее лошадей, коров).
БУТАЛАНДЫРЫУ (буталандыр-) к. йөкм. ҡар. буталаныу, понуд. от буталаныу.
БУТАЛАНЫУ (буталан-) (Р: болтаться без дела; И.: hang about; T.: oyalanmak) ҡ.
Кеше араһында буталып йөрөү. □ Болтаться, ходить без дела. Эшһеҙ буталанып йөрөү.
БУТАЛАУ (бутала-) ҡ. ҡар. бутау I. ■ Биҙрәләр менән генә ташып һибелгән һыу ҡырмыҫҡа ояһына таяҡ тығып буталау менән бер ине, киреһенсә, ул көлдө борхотоп, янғынды арттырып ҡына ебәрә ине. И. Ғиззәтуллин.
БУТАЛДЫРЫУ (буталдыр-) ҡ. йөкм. ҡар. буталыу, понуд. от буталыу.
БУТАЛЛАНЫУ (буталлан-) ҡ. төш. ҡар. буталлау, страд, от буталлау. Буталланған сынаяҡ.
БУТАЛЛАУ (буталла-) (Р: покрывать поталью; И.: cover with tinsel; T.: altın yaprağı ile süslemek) ҡ.
1. Бутал (1) менән биҙәү. □ Покрывать поталью, сусальным золотом. Батмусты буталлау. ■ һарайҙың буталлап, көмбәҙләп, алтын менән ябылған түбәләре.. күҙҙең яуын алып тора. 3. Биишева.
2. Бутал (2) менән буяу. □ Красить золотистой или серебристой краской, һауыт-һабаны буталлау.
3. Бутал (3) менән буяу. □ Красить посуду. Ҡыҙыл бутал менән буталлау.
БУТАЛЛЫ (Р.: покрытый поталью; И.: tinsel covered; T.: altın yapraklı) c.
Бутал менән биҙәлгән. □ Покрытый поталью, сусальным золотом. Буталлы уҡа. Буталлы һауыт. ■ [Рамаҙан] буталлы яҙыуына күҙ төшөрөп, түш кеҫәһенә тыҡты. Ә. Хәкимов.
408
атлай башлаған малайын ҡосаҡланы ла буҫығып иларға тотондо. Н. Мусин.
БУҪЫҠ (буҫығы) (Р.: название родового подразделения башкир; И.: name of a Bashkir clanal subdivision; T.: bir Başkurt soyunun ismi) и. этн.
Ҡыпсак ҡәбиләһе аймағы. □ Бусык (название родового подразделения башкир племени кыпчак). Буҫыҡ аймағы башҡорто.
БУҪЫУ (буҫ~) ҡ. диал. ҡар. уҫыу. Ҡулды буҫып ебәреү.
БУТ I и. диал. ҡар. гөмбөр II. Күптән балыҡҡа йөрөгән юҡ, бут ҡайҙа икән?
БУТ II (Р.: толк; И.: use, sense; T.: mana) и. диал.
Мәғәнә, әһәмиәт. □ Толк. Бушһыҙ кеше була ла инде.
БУТА I (Р.: верблюжонок; И.: young of camel; T: köçek) и.
Дөйә балаһы. □ Верблюжонок. ■ Йәш ҡолондарҙың сәңгел тауыштары, дөйәләрҙең үҙ буталарын эҙләп тамаҡ төбө менән аҡырыуҙары әленән-әле һауаны яра.
3. Ураҡсин.
БУТА II (Р.: изготовленный из шерсти верблюжонка; И.: made from young of camel’s hair; T: köçek deri) с.
Дөйә балаһы йөнөнән эшләнгән. □ Изготовленный из шерсти верблюжонка. Бута билғауҙар тағып алыу.
БУТА III и. диал. ҡар. билғау. Бута тағыу. ■ Аяғында йәшел ҡатаһы, билкәйендә ебәк бутаһы. Халыҡ йырынан.
БУТАЛ [рус. поталь} (Р: поталь; И.: tinsel; T: altın yaprağı) и.
1. Биҙәү эше өсөн әҙерләнгән йоҡа ғына табаҡлы йәки епле алтын йәки көмөш. □ Поталь, сусальное золото. Алтын бутал менән биҙәү. Көмөш бутал менән һүрәт төшөрөү. Буталлы уҡа.
2. Алтын, көмөш төҫөндәге буяу. □ Золотистая или серебристая краска. Бутал менән һүрәт төшөрөү. Сынаяҡтарға бутал ялатыу.
3. Һауыт-Һаба буяуы. □ Краска для посуды. Кыҙыл буталға буяу. Сынаяҡты күк бутал менән биҙәү.
БУТАЛА [рус. ботало} (Р.: ботало; И.: little bell for cattle; T: çıngırak) и.
Йылҡы, һыйыр малдарының муйынына тағылған дыңғырҙаҡ. □ Ботало (глухой колокольчик, привешивается к шее лошадей, коров).
БУТАЛАНДЫРЫУ (буталандыр-) к. йөкм. ҡар. буталаныу, понуд. от буталаныу.
БУТАЛАНЫУ (буталан-) (Р: болтаться без дела; И.: hang about; T.: oyalanmak) ҡ.
Кеше араһында буталып йөрөү. □ Болтаться, ходить без дела. Эшһеҙ буталанып йөрөү.
БУТАЛАУ (бутала-) ҡ. ҡар. бутау I. ■ Биҙрәләр менән генә ташып һибелгән һыу ҡырмыҫҡа ояһына таяҡ тығып буталау менән бер ине, киреһенсә, ул көлдө борхотоп, янғынды арттырып ҡына ебәрә ине. И. Ғиззәтуллин.
БУТАЛДЫРЫУ (буталдыр-) ҡ. йөкм. ҡар. буталыу, понуд. от буталыу.
БУТАЛЛАНЫУ (буталлан-) ҡ. төш. ҡар. буталлау, страд, от буталлау. Буталланған сынаяҡ.
БУТАЛЛАУ (буталла-) (Р: покрывать поталью; И.: cover with tinsel; T.: altın yaprağı ile süslemek) ҡ.
1. Бутал (1) менән биҙәү. □ Покрывать поталью, сусальным золотом. Батмусты буталлау. ■ һарайҙың буталлап, көмбәҙләп, алтын менән ябылған түбәләре.. күҙҙең яуын алып тора. 3. Биишева.
2. Бутал (2) менән буяу. □ Красить золотистой или серебристой краской, һауыт-һабаны буталлау.
3. Бутал (3) менән буяу. □ Красить посуду. Ҡыҙыл бутал менән буталлау.
БУТАЛЛЫ (Р.: покрытый поталью; И.: tinsel covered; T.: altın yapraklı) c.
Бутал менән биҙәлгән. □ Покрытый поталью, сусальным золотом. Буталлы уҡа. Буталлы һауыт. ■ [Рамаҙан] буталлы яҙыуына күҙ төшөрөп, түш кеҫәһенә тыҡты. Ә. Хәкимов.
408