Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том II. Страница 417
Поиск по словарям
БУШЫМ
3. Һис бер түләүһеҙ; бушлай. □ Бесплатно, даром, безвозмездно. Бушҡа дауалау. Бушҡа эшләу.
♦ Бушҡа китеү (сығыу) әрәм булыу, юҡҡа сығыу. □ Оказаться, быть напрасным, пустым.
БУШҠА САЛ (Р.: многослойный плот; И.: multilayer raft; T.: bir kaç katlı sal) и. диал.
Бер нисә ҡатлы һал. □ Многослойный плот.
БУШҠОРҒА (Р: зря; И.: for nothing; T: boşuna) р. диал.
Бушҡа, алъюҫыҡҡа. □ Зря, попусту. Бушҡорға илап ултырма.
БУШЛАЙ (Р.: бесплатно; И.: free of charge; T.: bedava) p.
1. Бер ниндәй хаҡһыҙ, буш көйө. □ Бесплатно, даром, безвозмездно. Бушлай таратыу. Бушлай килгән тауар.
2. Бер нәмәһеҙ көйө, буш ҡул менән.
□ Без ничего, с пустыми руками. Бушлай ғына килеу.
3. Файҙалы эш башҡармай, буш көйө.
□ Безрезультатно, напрасно, впустую; вхолостую (работать — о механизмах). Моторҙы бушлай әйләндереп һынау.
БУШЛАТ [рус. < төрки] (Р: бушлат; И.: pea jacket; T.: kısa gemici paltosu) и.
Буҫтау тышлы матрос курткаһы. □ Бушлат. Матрос бушлаты.
БУШЛЫҠ (бушлығы) (Р: пространство; И.: space; T.: boşluk) и.
1. Бер нәмәһе лә булмаған, буш киң арауыҡ. □ Пространство. Ҡырҙар бушлығы. Икһеҙ-сикһеҙ бушлыҡ. ■ Бөтәһе лә, бөтәһе лә емерелде, уныц [Мицлегөлдөц] алдына бына ошо ҡабат кутәрелмәҫ төн пәрҙәһе ҡоролдо, бер аҙым атланымы, бушлыҡ йәһәннәменә осоп китер кеуек. Н. Мусин.
2. Тотош материал эсендәге буш, ҡыуыш урын. □ Пустота. Мәмерйә бушлығы.
3. тех., физ. һауаһыҙ, буш арауыҡ.
□ Пустота, вакуум. Пробиркалағы бушлыҡ.
4. кусм. Кешеләр йәки яҡын тигән берәйһе менән аралашмау, яңғыҙлыҡ. □ Пустота. Куцелдә ниндәйҙер бушлыҡ һиҙеу.
5. кусм. Күңел төшөнкөлөгөнә бирел -гәндәге хәл, ҡыҙыҡһыныу, ынтылыштарҙың булмауы. □ Состояние потери или отсутствия кого-л., чего-л., отсутствие интересов. ■ [Мицлегөл] шатлыҡлы осоноп ҡуя, шунан куцелен ҡапыл төпһөҙ ҡара бушлыҡ биләп ала, һәм донъя туңкәрелеп киткәндәй тойола ине. Н. Мусин.
БУШ МЕЙЕС (Р: пустая печь; И.: empty stove; T: boş ocak) и. миф.
Эсендә бер нәмәһе лә булмаған мейес; байлыҡты, муллыҡты ҡасырыусы, тип һанала. □ Пустая печь, печь без дров; считается, что приводит к уходу достатка, изобилия. ■ Мейес буш торорға тейеш тугел. Икмәк бешереп алғас, мейескә әҙерәк утын һалып ҡуяһың. Экспедиция материалдарынан.
БУШ ӨЙ (Р.: пустующий дом; И.; uninhabited house; T.: boş ev) и. миф.
Төрлө әруахтар эйәләгән кеше йәшәмәгән өй. □ Пустующий дөм; место обитания духов. ■ Буш өйгә тамаҡ ҡырып, иҫәнләшеп инергә кәрәк. Башҡорт мифологияһынан.
БУШТАН (Р: необоснованно; И.: groundlessly; T: sebepsiz) р.
1. һир. Һис бер сәбәпһеҙ; буштан-буш. □ Необоснованно, без основания. Буштан яла яғыу.
2. Көс түкмәй; анһат. □ Нетрудно, легко, без затруднений. Аҡса буштан килмәй шул.
БУШТАН-БУШҠА (Р: бесплатно; И.: gratis; T.: bedava)/?.
1. Һис бер хаҡ түләүһеҙ; бушлай. □ Бесплатно, даром. Буштан-буш алыу. Ауыл халҡын буштан-буш эшләтеу.
2. Һис бер сәбәпһеҙ, нигеҙһеҙ; тоҡтомалға. □ Понапрасну, зря, без основания, необоснованно, ни с того ни с сего. Буштан-буш әрләу. Буштан-буш тауышланыу. Аҡса буштан-бушҡа китте.
БУШ ҺҮҘ (Р: пустословие; И.: verbiage; T.: laf kalabalığı) и.
Алд&к, ғәйбәт һүҙ. □ Вздор, ложь, клевета.
БУШЫМ и. диал. ҡар. бышым.
14-1.0158.11
417
3. Һис бер түләүһеҙ; бушлай. □ Бесплатно, даром, безвозмездно. Бушҡа дауалау. Бушҡа эшләу.
♦ Бушҡа китеү (сығыу) әрәм булыу, юҡҡа сығыу. □ Оказаться, быть напрасным, пустым.
БУШҠА САЛ (Р.: многослойный плот; И.: multilayer raft; T.: bir kaç katlı sal) и. диал.
Бер нисә ҡатлы һал. □ Многослойный плот.
БУШҠОРҒА (Р: зря; И.: for nothing; T: boşuna) р. диал.
Бушҡа, алъюҫыҡҡа. □ Зря, попусту. Бушҡорға илап ултырма.
БУШЛАЙ (Р.: бесплатно; И.: free of charge; T.: bedava) p.
1. Бер ниндәй хаҡһыҙ, буш көйө. □ Бесплатно, даром, безвозмездно. Бушлай таратыу. Бушлай килгән тауар.
2. Бер нәмәһеҙ көйө, буш ҡул менән.
□ Без ничего, с пустыми руками. Бушлай ғына килеу.
3. Файҙалы эш башҡармай, буш көйө.
□ Безрезультатно, напрасно, впустую; вхолостую (работать — о механизмах). Моторҙы бушлай әйләндереп һынау.
БУШЛАТ [рус. < төрки] (Р: бушлат; И.: pea jacket; T.: kısa gemici paltosu) и.
Буҫтау тышлы матрос курткаһы. □ Бушлат. Матрос бушлаты.
БУШЛЫҠ (бушлығы) (Р: пространство; И.: space; T.: boşluk) и.
1. Бер нәмәһе лә булмаған, буш киң арауыҡ. □ Пространство. Ҡырҙар бушлығы. Икһеҙ-сикһеҙ бушлыҡ. ■ Бөтәһе лә, бөтәһе лә емерелде, уныц [Мицлегөлдөц] алдына бына ошо ҡабат кутәрелмәҫ төн пәрҙәһе ҡоролдо, бер аҙым атланымы, бушлыҡ йәһәннәменә осоп китер кеуек. Н. Мусин.
2. Тотош материал эсендәге буш, ҡыуыш урын. □ Пустота. Мәмерйә бушлығы.
3. тех., физ. һауаһыҙ, буш арауыҡ.
□ Пустота, вакуум. Пробиркалағы бушлыҡ.
4. кусм. Кешеләр йәки яҡын тигән берәйһе менән аралашмау, яңғыҙлыҡ. □ Пустота. Куцелдә ниндәйҙер бушлыҡ һиҙеу.
5. кусм. Күңел төшөнкөлөгөнә бирел -гәндәге хәл, ҡыҙыҡһыныу, ынтылыштарҙың булмауы. □ Состояние потери или отсутствия кого-л., чего-л., отсутствие интересов. ■ [Мицлегөл] шатлыҡлы осоноп ҡуя, шунан куцелен ҡапыл төпһөҙ ҡара бушлыҡ биләп ала, һәм донъя туңкәрелеп киткәндәй тойола ине. Н. Мусин.
БУШ МЕЙЕС (Р: пустая печь; И.: empty stove; T: boş ocak) и. миф.
Эсендә бер нәмәһе лә булмаған мейес; байлыҡты, муллыҡты ҡасырыусы, тип һанала. □ Пустая печь, печь без дров; считается, что приводит к уходу достатка, изобилия. ■ Мейес буш торорға тейеш тугел. Икмәк бешереп алғас, мейескә әҙерәк утын һалып ҡуяһың. Экспедиция материалдарынан.
БУШ ӨЙ (Р.: пустующий дом; И.; uninhabited house; T.: boş ev) и. миф.
Төрлө әруахтар эйәләгән кеше йәшәмәгән өй. □ Пустующий дөм; место обитания духов. ■ Буш өйгә тамаҡ ҡырып, иҫәнләшеп инергә кәрәк. Башҡорт мифологияһынан.
БУШТАН (Р: необоснованно; И.: groundlessly; T: sebepsiz) р.
1. һир. Һис бер сәбәпһеҙ; буштан-буш. □ Необоснованно, без основания. Буштан яла яғыу.
2. Көс түкмәй; анһат. □ Нетрудно, легко, без затруднений. Аҡса буштан килмәй шул.
БУШТАН-БУШҠА (Р: бесплатно; И.: gratis; T.: bedava)/?.
1. Һис бер хаҡ түләүһеҙ; бушлай. □ Бесплатно, даром. Буштан-буш алыу. Ауыл халҡын буштан-буш эшләтеу.
2. Һис бер сәбәпһеҙ, нигеҙһеҙ; тоҡтомалға. □ Понапрасну, зря, без основания, необоснованно, ни с того ни с сего. Буштан-буш әрләу. Буштан-буш тауышланыу. Аҡса буштан-бушҡа китте.
БУШ ҺҮҘ (Р: пустословие; И.: verbiage; T.: laf kalabalığı) и.
Алд&к, ғәйбәт һүҙ. □ Вздор, ложь, клевета.
БУШЫМ и. диал. ҡар. бышым.
14-1.0158.11
417