Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том III. Страница 268
Поиск по словарям
ҒОЛДОРЛАУ
ғолдор, ғорт-ғорт тип алаңлап ултырған ҡорҙар куңелле фырылдап осоп китә. Н. Мусин.
2. Ҡалын тауыш менән һөйләүгә ҡарата әйтелә. □ Разговор низким голосом. Ирҙәрҙең ғолдор-ғолдор һөйләшкәндәре тынлыҡты боҙа.
ҒОЛДОРЛАУ (ғолдорла-) (Р.: квохтать; И.: cluck, cackle; T.: gurklamak) ҡ.
Ғолдор-ғолдор тип ҡысҡырыу, ғолдор-ғолдор итеү. □ Квохтать (об индюке, тетереве, глухаре и т. п.). Ишек алдында куркэ ғолдорланы.
ҒОЛҠ-ҒОЛҠ (Р: бульк-бульк; И.: plop!; T.: fokur) оҡш.
Ҙур-ҙур уртлап шыйыҡ нәмәне йотҡанда тамаҡтан сыҡҡан йәки тауышты белдергән һүҙ. □ Звукоподражание бульканью при глотании или выливании жидкости из узкого горла посуды: бульк-бульк. Ғолҡ-ғолҡ һыу эсеу.
ҒОЛҠОЛДАТЫУ (ғолҡолдат-) (Р: булькать; И.: gurgle; T.: fokurdatmak) ҡ.
Ғолҡ-ғолҡ иттереп йотоу, эсеү. □ Булькать. Ғолҡолдатып йотоу. Ғолҡолдатып туңкәрҙе. Ғолҡолдатып эсеп ҡуйҙы. Шешәнән ғолҡолдатып һыу ҡойолдо. ■ Ғәжәп нәмәләрҙе белә ҡарсыҡ: иң ныҡ һыуһағанда һыуҙы ғолҡолдатып эсмә, әҙ-әҙ генә уртлап йот, шунһыҙ һыуһының ҡанмаҫ; эҫелә куләгә эҙләмә. Ә. Хәкимов. Бесән сабып сарсаған атайым ғолҡолдатып эсеп ҡуя ҡымыҙын. Экспедиция материалдарынан.
ҒОЛҠОЛДАУ (ғолҡолда-) (Р: булькать; И.: gurgle; T.: fokurdamak) ҡ.
Ғолҡ-ғолҡ итеү, ғолҡ-ғолҡ килеү. □ Булькать. Тамағы ғолҡолдап тора.
ҒОЛТ-ҒОЛТ оҡш. ҡар. ғолҡ-ғолҡ. Ғолт-ғолт йотоу. ■ [Бер нисә кеше] .. ашығыс рэуештә графиндарҙан һыу ҡойоп, ғолт-ғолт иткән тауыш сығарып әсәләр ҙә, һуҙен бөтөрөп, махорка төрәләр. А. Таһиров.
ҒОЛТОЛДАТЫУ (ғолтолдат-) ҡ. ҡар. ғолҡолдатыу. Ғолтолдатып эсеу. ■ Сарсаным, — тине малай. Баҡырса морононан
сәйҙе бер нисә йотом ғолтолдатып һемерҙе лә яңынан тымып ҡалды. И. Ғиззәтуллин.
ҒОЛТОЛДАУ (ғолтолда-) ҡ. ҡар. ғолҡолдау.
ҒОЛУ [ғәр. 3^] (Р: высота; И.: height; Т.: ulu) и.
1. Бейеклек. □ Высота, вышина. Тауғоло.
2. Бөйөклөк. □ Величие, величественность. Кеше ғоло.
ҒОЛУИ [ғәр. (Р: относящийся к Всевышнему; И.: pertaining to the Almighty; T.: ulu) с.
Күккә мөнәсәбәтле, юғары. □ Относящийся к Всевышнему, высшему. Ғолуи хәл.
ҒОЛУИӘТ [ғәр. (Р/ величие; И.: greatness; T.: ulviyet) и. иҫк. кит.
1. Бөйөклөк, юғарылыҡ. □ Величие; возвышенность (идей и т. п.)', благородство (характера). ■ Булманы ғолуиәтең, менһәң дә йәш ил тәхетенә. Б. Мирзанов. Яулау менән тугел ғолуиәтте, һаҡлай белеу фарыз. Халыҡ теленән.
2. Иң юғары сик. □ Высший предел.
3. Дан. □ Слава. Ғолуиәт ул уҙе.
4. Юғарылыҡ, юғары урын, төп урын.
□ Высота, высшее положение. Ғолуиәткә урләгәс, кеше йәнле булыу кәрәк тә бит...
ҒОМАН I и. ҡар. ҡоман, а Башҡорттарҙы гун-венгрҙарға ҡайтарып ҡалдырһалар ҙа, уларҙың дине бер ни тиклем боронғо ғомандарҙың диненә оҡшаш булған. М. Өмөтбаев.
ҒОМАН II [фарс. û^] и. диал. ҡар. гөман
II. Ғомандағы бала.
ҒОМАНШОМДОҠ (ғоманшомдоғо) и. диал. ҡар. гөнаһ шомлоғо. Был ниндәй ғоманшомдоғо булды?
ҒОМБАҒЫШ и. бот. диал. ҡар. көнбағыш. Ғомбағыш һуғырға барҙыҡ.
ҒОМБАҒЫШБАШ (Р.: непостоянный человек; И.: inconstant; fickle; T.: dönek) и. диал.
Үҙ һүҙендә тора алмаған кеше, аумаҡай.
□ Непостоянный, изменчивый в своих взглядах человек. Ғомбағышбаш булып ул-
268
ғолдор, ғорт-ғорт тип алаңлап ултырған ҡорҙар куңелле фырылдап осоп китә. Н. Мусин.
2. Ҡалын тауыш менән һөйләүгә ҡарата әйтелә. □ Разговор низким голосом. Ирҙәрҙең ғолдор-ғолдор һөйләшкәндәре тынлыҡты боҙа.
ҒОЛДОРЛАУ (ғолдорла-) (Р.: квохтать; И.: cluck, cackle; T.: gurklamak) ҡ.
Ғолдор-ғолдор тип ҡысҡырыу, ғолдор-ғолдор итеү. □ Квохтать (об индюке, тетереве, глухаре и т. п.). Ишек алдында куркэ ғолдорланы.
ҒОЛҠ-ҒОЛҠ (Р: бульк-бульк; И.: plop!; T.: fokur) оҡш.
Ҙур-ҙур уртлап шыйыҡ нәмәне йотҡанда тамаҡтан сыҡҡан йәки тауышты белдергән һүҙ. □ Звукоподражание бульканью при глотании или выливании жидкости из узкого горла посуды: бульк-бульк. Ғолҡ-ғолҡ һыу эсеу.
ҒОЛҠОЛДАТЫУ (ғолҡолдат-) (Р: булькать; И.: gurgle; T.: fokurdatmak) ҡ.
Ғолҡ-ғолҡ иттереп йотоу, эсеү. □ Булькать. Ғолҡолдатып йотоу. Ғолҡолдатып туңкәрҙе. Ғолҡолдатып эсеп ҡуйҙы. Шешәнән ғолҡолдатып һыу ҡойолдо. ■ Ғәжәп нәмәләрҙе белә ҡарсыҡ: иң ныҡ һыуһағанда һыуҙы ғолҡолдатып эсмә, әҙ-әҙ генә уртлап йот, шунһыҙ һыуһының ҡанмаҫ; эҫелә куләгә эҙләмә. Ә. Хәкимов. Бесән сабып сарсаған атайым ғолҡолдатып эсеп ҡуя ҡымыҙын. Экспедиция материалдарынан.
ҒОЛҠОЛДАУ (ғолҡолда-) (Р: булькать; И.: gurgle; T.: fokurdamak) ҡ.
Ғолҡ-ғолҡ итеү, ғолҡ-ғолҡ килеү. □ Булькать. Тамағы ғолҡолдап тора.
ҒОЛТ-ҒОЛТ оҡш. ҡар. ғолҡ-ғолҡ. Ғолт-ғолт йотоу. ■ [Бер нисә кеше] .. ашығыс рэуештә графиндарҙан һыу ҡойоп, ғолт-ғолт иткән тауыш сығарып әсәләр ҙә, һуҙен бөтөрөп, махорка төрәләр. А. Таһиров.
ҒОЛТОЛДАТЫУ (ғолтолдат-) ҡ. ҡар. ғолҡолдатыу. Ғолтолдатып эсеу. ■ Сарсаным, — тине малай. Баҡырса морононан
сәйҙе бер нисә йотом ғолтолдатып һемерҙе лә яңынан тымып ҡалды. И. Ғиззәтуллин.
ҒОЛТОЛДАУ (ғолтолда-) ҡ. ҡар. ғолҡолдау.
ҒОЛУ [ғәр. 3^] (Р: высота; И.: height; Т.: ulu) и.
1. Бейеклек. □ Высота, вышина. Тауғоло.
2. Бөйөклөк. □ Величие, величественность. Кеше ғоло.
ҒОЛУИ [ғәр. (Р: относящийся к Всевышнему; И.: pertaining to the Almighty; T.: ulu) с.
Күккә мөнәсәбәтле, юғары. □ Относящийся к Всевышнему, высшему. Ғолуи хәл.
ҒОЛУИӘТ [ғәр. (Р/ величие; И.: greatness; T.: ulviyet) и. иҫк. кит.
1. Бөйөклөк, юғарылыҡ. □ Величие; возвышенность (идей и т. п.)', благородство (характера). ■ Булманы ғолуиәтең, менһәң дә йәш ил тәхетенә. Б. Мирзанов. Яулау менән тугел ғолуиәтте, һаҡлай белеу фарыз. Халыҡ теленән.
2. Иң юғары сик. □ Высший предел.
3. Дан. □ Слава. Ғолуиәт ул уҙе.
4. Юғарылыҡ, юғары урын, төп урын.
□ Высота, высшее положение. Ғолуиәткә урләгәс, кеше йәнле булыу кәрәк тә бит...
ҒОМАН I и. ҡар. ҡоман, а Башҡорттарҙы гун-венгрҙарға ҡайтарып ҡалдырһалар ҙа, уларҙың дине бер ни тиклем боронғо ғомандарҙың диненә оҡшаш булған. М. Өмөтбаев.
ҒОМАН II [фарс. û^] и. диал. ҡар. гөман
II. Ғомандағы бала.
ҒОМАНШОМДОҠ (ғоманшомдоғо) и. диал. ҡар. гөнаһ шомлоғо. Был ниндәй ғоманшомдоғо булды?
ҒОМБАҒЫШ и. бот. диал. ҡар. көнбағыш. Ғомбағыш һуғырға барҙыҡ.
ҒОМБАҒЫШБАШ (Р.: непостоянный человек; И.: inconstant; fickle; T.: dönek) и. диал.
Үҙ һүҙендә тора алмаған кеше, аумаҡай.
□ Непостоянный, изменчивый в своих взглядах человек. Ғомбағышбаш булып ул-
268