Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том III. Страница 271
Поиск по словарям
ҒОСОЛЛАНДЫРЫУ
1. Үҙ баһаһын, абруйын, дәрәжәһен белгән, үҙ намыҫына кәмселек килтермәй торған. □ Гордый. Ғорур ҡыҙ. Ғорур әсә. ■ Бурап яуған февраль ҡарҙарында талпынды ла саңҡып бәрелде бит ғорур бөркөт ғорур ҡаяға. Р. Бикбаев.
3. Үҙен башҡаларҙан өҫтөн тойған, һауалы кеше. □ Гордый, высокомерный (о личности). • Ғорур етәксе кеше хәленә кермәҫ. Әйтем.
4. кусм. Мәғрур, мөһабәт, баш эймәҫ.
□ Величественный, гордый. ■ Урал ғорур, минең халҡым кеуек, халҡым ғорур Урал шикелле. Картотека фондынан. Хатта имән, ғорур йәнле имән, башын эйгән — уйы ауырға. Р. Ғарипов.
ҒОРУР II [ғәр. jjj^] (Р: гордо; И.: proud; T.: gururla) р.
Үҙ баһаһын белеп. □ Гордо, достойно. ■ Әлегәсә Раушания ғорур йороно: йәнәһе, ул бутәндәргә оҡшамаған, ире лә — бутән. Р. Камал.
ҒОРУРАНӘ [фарс.-ғәр. (Р: гордо; И.: proudly; T.: gururla) р.
Ғорурлыҡ менән, ғорур рәүештә. □ Гөрдо.
ҒОРУРЛАНЫУ (ғорурлан-) (Р: гордиться; И.: take pride (in); T.: gurur duymak) ҡ.
Ғорурлыҡ хисе кисереү, ғорур булыу.
□ Гордиться. Уңыштар менән ғорурланыу. Ата-әсә менән ғорурланыу. ■ Мин заманым менән ғорурланам, юҡ, был тугел һуҡыр ғорурлыҡ. Р. Ғарипов. Мин улар менән дуҫ булыуыма әле булһа ғорурланып йәшәйем. Н. Асанбаев. Мин был кондә уҙемдең улдарым менән ғорурланамын. Р. Фәхретдинов.
ҒОРУРЛЫҠ (ғорурлығы) (Р: гордость;
И.: pride; T.: gurur) и.
Нимәнәндер (ил, халыҡ һ. б.) ныҡ ҡәнәғәт булыу, хаҡлы рәүештә маһайыу тойғоһо; үҙенә хөрмәт хисе. □ Гордость. Ғорурлыҡ менән һөйләу. Ғорурлыҡ у яныу. ■ Яңғыҙ ҡая... Ғорурлығы менән яңғыҙ тугел. Р. Шәкүр. Беҙҙең куңелдәрҙә ҡыйыу яугир Мусаның [Мортазин ] йәшендәй балҡып китеуе бөтмәҫ уйҙар ҡалдырыр, сикһеҙ ғорурлыҡ тойғолары ла уятыр. Картотека фондынан.
Мостай Кәрим бөгөн башҡорт әҙәбиәтенең генә тугел, ә донъя әҙәбиәте классигы икән, был беҙҙә, уның менән оҙайлы йылдар дауамында ҡулға-ҡул тотоноп ижад итеусе бөтә Башҡортостан яҙыусыларында, ҙур ғорурлыҡ тойғоһо уята. Н. Асанбаев. Беҙҙән дә бай кеше юҡ, — тине Миәссәр, уҙенә генә хас бер ғорурлыҡ менән. 3. Ураҡсин. Ундай аҡылдан яҙып шашыныуҙы берәуҙең дә кургәне юҡ ине әле. Был шатлыҡ ҡына тугел, ил өсөн ғорурлыҡ та ине. 3. Ураҡсин.
ҒОР-ШАР (Р: звук храпа; И.: snore!; T.: horlama; horultu) и.
Ныҡ ғоролдаған тауышты белдергән һүҙ.
□ Звук храпа. Ғор-шар итеу. Ғор-шар килеу.
■ Мәскәй әбей ғор-шар йоҡлай, ти. Әкиәттән.
ҒОСМАНЛЫ I (Р: османец; И.: Turk; resident of Turkey; T: Osmanh) и. этн. иҫк.
Төрөк халҡының элекке исеме. □ Османец (историческое название турков).
ҒОСМАНЛЫ II (Р: османский; И.: Ottoman; T: Osmanh) c.
Ғосманлы ларға ҡараған, ғосманлыларға мөнәсәбәтле. □ Османский. Ғосманлы империяһы. Ғосманлы теле.
ҒОСОЛДАНЫУ (ғосолдан-) ҡ. диал. ҡар. ғөсөлләнеү. ■ Мунса яғып ғосолландыҡ. Экспедиция материалдарынан.
ҒОСОЛ ҠОЙОНОУ (ғөсөл ҡойон-) ҡ. диал. ҡар. ғөсөлләнеү.
ҒОСОЛЛАНДЫРЫУ (ғосолландыр-) (Р.: обмывание; И.: ablution; T: aptes) ҡ. дини.
1. Мосолмандарҙа дини байрам алдынан йәки намаҙ алдынан кемделер һыу индереү, йыуындырыу. □ Обмывание кого-л. перед религиозным праздником или перед молитвой у мусульман.
2. Мәйетте кәфенләү алдынан билдәле бер тәртиптә һыу менән һабынлап йыуындырыу һәм таҙа һыу менән ҡойондороу.
□ Совершить обмывание покойника.
■ Мәйет йыуыусы ниәт ҡыла: «Ниәт ҡылдым был мәйетте тәһәрәтләндерергә һәм ғосолландырырға». Экспедиция материалдарынан.
271
1. Үҙ баһаһын, абруйын, дәрәжәһен белгән, үҙ намыҫына кәмселек килтермәй торған. □ Гордый. Ғорур ҡыҙ. Ғорур әсә. ■ Бурап яуған февраль ҡарҙарында талпынды ла саңҡып бәрелде бит ғорур бөркөт ғорур ҡаяға. Р. Бикбаев.
3. Үҙен башҡаларҙан өҫтөн тойған, һауалы кеше. □ Гордый, высокомерный (о личности). • Ғорур етәксе кеше хәленә кермәҫ. Әйтем.
4. кусм. Мәғрур, мөһабәт, баш эймәҫ.
□ Величественный, гордый. ■ Урал ғорур, минең халҡым кеуек, халҡым ғорур Урал шикелле. Картотека фондынан. Хатта имән, ғорур йәнле имән, башын эйгән — уйы ауырға. Р. Ғарипов.
ҒОРУР II [ғәр. jjj^] (Р: гордо; И.: proud; T.: gururla) р.
Үҙ баһаһын белеп. □ Гордо, достойно. ■ Әлегәсә Раушания ғорур йороно: йәнәһе, ул бутәндәргә оҡшамаған, ире лә — бутән. Р. Камал.
ҒОРУРАНӘ [фарс.-ғәр. (Р: гордо; И.: proudly; T.: gururla) р.
Ғорурлыҡ менән, ғорур рәүештә. □ Гөрдо.
ҒОРУРЛАНЫУ (ғорурлан-) (Р: гордиться; И.: take pride (in); T.: gurur duymak) ҡ.
Ғорурлыҡ хисе кисереү, ғорур булыу.
□ Гордиться. Уңыштар менән ғорурланыу. Ата-әсә менән ғорурланыу. ■ Мин заманым менән ғорурланам, юҡ, был тугел һуҡыр ғорурлыҡ. Р. Ғарипов. Мин улар менән дуҫ булыуыма әле булһа ғорурланып йәшәйем. Н. Асанбаев. Мин был кондә уҙемдең улдарым менән ғорурланамын. Р. Фәхретдинов.
ҒОРУРЛЫҠ (ғорурлығы) (Р: гордость;
И.: pride; T.: gurur) и.
Нимәнәндер (ил, халыҡ һ. б.) ныҡ ҡәнәғәт булыу, хаҡлы рәүештә маһайыу тойғоһо; үҙенә хөрмәт хисе. □ Гордость. Ғорурлыҡ менән һөйләу. Ғорурлыҡ у яныу. ■ Яңғыҙ ҡая... Ғорурлығы менән яңғыҙ тугел. Р. Шәкүр. Беҙҙең куңелдәрҙә ҡыйыу яугир Мусаның [Мортазин ] йәшендәй балҡып китеуе бөтмәҫ уйҙар ҡалдырыр, сикһеҙ ғорурлыҡ тойғолары ла уятыр. Картотека фондынан.
Мостай Кәрим бөгөн башҡорт әҙәбиәтенең генә тугел, ә донъя әҙәбиәте классигы икән, был беҙҙә, уның менән оҙайлы йылдар дауамында ҡулға-ҡул тотоноп ижад итеусе бөтә Башҡортостан яҙыусыларында, ҙур ғорурлыҡ тойғоһо уята. Н. Асанбаев. Беҙҙән дә бай кеше юҡ, — тине Миәссәр, уҙенә генә хас бер ғорурлыҡ менән. 3. Ураҡсин. Ундай аҡылдан яҙып шашыныуҙы берәуҙең дә кургәне юҡ ине әле. Был шатлыҡ ҡына тугел, ил өсөн ғорурлыҡ та ине. 3. Ураҡсин.
ҒОР-ШАР (Р: звук храпа; И.: snore!; T.: horlama; horultu) и.
Ныҡ ғоролдаған тауышты белдергән һүҙ.
□ Звук храпа. Ғор-шар итеу. Ғор-шар килеу.
■ Мәскәй әбей ғор-шар йоҡлай, ти. Әкиәттән.
ҒОСМАНЛЫ I (Р: османец; И.: Turk; resident of Turkey; T: Osmanh) и. этн. иҫк.
Төрөк халҡының элекке исеме. □ Османец (историческое название турков).
ҒОСМАНЛЫ II (Р: османский; И.: Ottoman; T: Osmanh) c.
Ғосманлы ларға ҡараған, ғосманлыларға мөнәсәбәтле. □ Османский. Ғосманлы империяһы. Ғосманлы теле.
ҒОСОЛДАНЫУ (ғосолдан-) ҡ. диал. ҡар. ғөсөлләнеү. ■ Мунса яғып ғосолландыҡ. Экспедиция материалдарынан.
ҒОСОЛ ҠОЙОНОУ (ғөсөл ҡойон-) ҡ. диал. ҡар. ғөсөлләнеү.
ҒОСОЛЛАНДЫРЫУ (ғосолландыр-) (Р.: обмывание; И.: ablution; T: aptes) ҡ. дини.
1. Мосолмандарҙа дини байрам алдынан йәки намаҙ алдынан кемделер һыу индереү, йыуындырыу. □ Обмывание кого-л. перед религиозным праздником или перед молитвой у мусульман.
2. Мәйетте кәфенләү алдынан билдәле бер тәртиптә һыу менән һабынлап йыуындырыу һәм таҙа һыу менән ҡойондороу.
□ Совершить обмывание покойника.
■ Мәйет йыуыусы ниәт ҡыла: «Ниәт ҡылдым был мәйетте тәһәрәтләндерергә һәм ғосолландырырға». Экспедиция материалдарынан.
271