Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том III. Страница 289
Поиск по словарям
ғәҙәттән тыш
раҡлылыҡҡа сығарыу өсөн иң тәуҙә башҡорттарға эш һәнәрҙәрен өйрәтеу кәрәк. М. Өмөтбаев. Ялған һөйләу вә кешеләрҙән көлөу, көнсөл булыу вә һуҙ йөрөтөу, ғәйбәт һөйләу, ололарға ҡарышыу вә кутәрелеу, хәйләкәр булыу, башҡаларға зарар итеу кеуек нәмәләрҙән, әлбиттә вә әлбиттә, алыҫ булһын вә шуға ғәҙәтләнһен [бала]. Р. Фәхретдинов. Мәусилә шишмә һыуы ағып яңынан таҙарғансы көтөп ултырҙы ла, кунәктәрен сумырып, һыу алды. Әсәһе гел генә ошонда йөрөргә ғәҙәтләнгән, һыуы самауырға һәйбәт, ти. Д. Бүләков. Эшкә өйрәнеу вә ғәҙәтләнеу, мөлкәт хасил итеу вә тәҡрарлау, мәшеҡ ҡылыу «музәулә» булалыр. Р. Фәхретдинов. • Әҙәпкә ғәҙәтләнһәң — әҙәм булырһың, яманға ғәҙәтләнһәң — әрәм булырһың. Мәҡәл.
ҒӘҘӘТЛӘНЕП КИТЕҮ (ғәҙәтләнеп кит-) ҡ. ҡар. ғәҙәтләнеү. ■ Ике ҡыҙы төндәрен уларҙан төшкән яҡтыла сигеу менән шөғөлләнергә ғәҙәтләнеп китә. М. Өмөтбаев.
ҒӘҘӘТСӘ I (Р: как обычно; И.: as usual; T.: âdet olduğu üzre) р.
1. Ғәҙәттәгесә, һәр ваҡыттағыса. □ Как всегда, как обычно, по обыкновению. Ғәҙәтсә кейенеу. ■ Куҙ ҡарашҡайҙары ғәҙәтсә, һөй-ләшеукәйҙәре ғәрәпсә. Халыҡ йырынан. Ашҡа ултырҙылар. Тәуҙә ғәҙәтсә табынға ҡаҙыял, ит ҡуйылды. Б. Бикбай.
2. Йола буйынса, ғәҙәт буйынса. □ По обычаю, по традиции. Ғәҙәтсә никах уҡылды.
ҒӘҘӘТСӘ II (Р: по привычке; И.: after one’s habit as usual; T.: âdetçe) мөн.
Өйрәнелгәнсә, ғәҙәте буйынса. □ По привычке. Ғәҙәтсә, эшкә һуңлап килде.
ҒӘҘӘТТӘ (Р: обычно; И.: as a rule; usually; generally; T.: âdeten)/?.
1. Ҡәҙимге тормошта, ҡағиҙә булараҡ, күп ваҡыт. □ Обычно, как правило. ■ Ғәҙәттә, эт аҫрамаған һунарсы һирәк була. С. Кулибай.
2. Һәр ваҡыт. □ Как всегда, обычно. ■ Ундай яҙыусыны, ғәҙәттә, режим ғәфу итмәй. Н. Асанбаев. Ғәҙәттә, ул ҡар яуғансы уҡ инеп ята өңөнә, еләк-емеш уңмаған
йылдарҙа ҡар төшкәс тә элмәнләп йөрөй әле. Г. Яҡупова. Һоло баҫыуына ул, ғәҙәттә, ҡояш байығасыраҡ килә, иртәләп тә ҡуйыуы бар. Г. Яҡупова.
ҒӘҘӘТТӘГЕ (Р: привычный; И.: familiar; habitual; accustomed; T.: her zamanki, alışılmış) c.
һәр ваҡыт була торған, һәр ваҡыттағы.
□ Обычный, привычный; обыденный, обиходный. Ғәҙәттәге куренеш. Ғәҙәттәге тәртип. Ғәҙәттәге хәл. Санкт-Петербург ғәҙәттәге уҙенең дымлы кук томаны эсендә.
ҒӘҘӘТТӘГЕСӘ (Р: как обычно; И.: usualas; T.: her zamanki gibi) p.
Һәр ваҡыттағыса, һәр ваҡытта кеүек.
□ Как всегда, как обычно, по обыкновению, обыкновенно. Ғәҙәттәгесә кейенеу. Я Һәнәрсе ғәҙәттәгесә янып-ярһып көршәктәр яһай. 3. Биишева. Ну, керәшен! — тип ғәҙәттәгесә матур ғына итеп йылмайып миңә ҡарап ҡуйҙы. Н. Асанбаев.
ҒӘҘӘТТӘН ТЫШ I (Р: необычно; И.: unusually; T.: olağanüstü)
1. Һирәк осрай торған. □ Чрезвычайно, необыкновенно; необычно, необычайно. ■ Ғәҙәттән тыш булмау вә шәриғәт рөхсәтенән ситкә сыҡмау шарты менән кейенеуҙәр-яһаныуҙар, яҡшы йөрөу вә яҡшы тороуҙар, тәмле ашау вә тәмле нәмәләр эсеуҙәр «исраф» вә «сәфаһәт» һаналмаған кеуек, иҡтисад ҡылыу вә малды заиғ итмәу вә кәрәк көн өсөн әҙерләу ҙә «ҡомһоҙлоҡ» һәм дә «һаранлыҡ» һаналмай вәмәҙмум нәмә булмай. Р. Фәхретдинов.
ҒӘҘӘТТӘН ТЫШ II (Р: необычный: И.: unusually; T.: olağanüstü) с.
1. Һирәк осрай торған. □ Необычный, необыкновенный, непривычный. Ғәҙәттән тыш һыуыҡ. Ғәҙәттән тыш ауыр. М Кемдәр ғәҙәттән тыш әҫәр көтә, ғәҙәттән тыш кемдәр көтә уны, тороп торһон улар әҫәрһеҙ. X. Назар. Иҙеукәй бына шулай уҙенең ғәҙәттән тыш һәм мөғжизәуи юл менән донъяға тыуыуы, бәләкәс кенә сағында уҡ йәшенә тура килмәгән көс-ғәйрәткә эйә булыуы менән киләсәктә уҙенең баһадир
10- 1.0116.12
289
раҡлылыҡҡа сығарыу өсөн иң тәуҙә башҡорттарға эш һәнәрҙәрен өйрәтеу кәрәк. М. Өмөтбаев. Ялған һөйләу вә кешеләрҙән көлөу, көнсөл булыу вә һуҙ йөрөтөу, ғәйбәт һөйләу, ололарға ҡарышыу вә кутәрелеу, хәйләкәр булыу, башҡаларға зарар итеу кеуек нәмәләрҙән, әлбиттә вә әлбиттә, алыҫ булһын вә шуға ғәҙәтләнһен [бала]. Р. Фәхретдинов. Мәусилә шишмә һыуы ағып яңынан таҙарғансы көтөп ултырҙы ла, кунәктәрен сумырып, һыу алды. Әсәһе гел генә ошонда йөрөргә ғәҙәтләнгән, һыуы самауырға һәйбәт, ти. Д. Бүләков. Эшкә өйрәнеу вә ғәҙәтләнеу, мөлкәт хасил итеу вә тәҡрарлау, мәшеҡ ҡылыу «музәулә» булалыр. Р. Фәхретдинов. • Әҙәпкә ғәҙәтләнһәң — әҙәм булырһың, яманға ғәҙәтләнһәң — әрәм булырһың. Мәҡәл.
ҒӘҘӘТЛӘНЕП КИТЕҮ (ғәҙәтләнеп кит-) ҡ. ҡар. ғәҙәтләнеү. ■ Ике ҡыҙы төндәрен уларҙан төшкән яҡтыла сигеу менән шөғөлләнергә ғәҙәтләнеп китә. М. Өмөтбаев.
ҒӘҘӘТСӘ I (Р: как обычно; И.: as usual; T.: âdet olduğu üzre) р.
1. Ғәҙәттәгесә, һәр ваҡыттағыса. □ Как всегда, как обычно, по обыкновению. Ғәҙәтсә кейенеу. ■ Куҙ ҡарашҡайҙары ғәҙәтсә, һөй-ләшеукәйҙәре ғәрәпсә. Халыҡ йырынан. Ашҡа ултырҙылар. Тәуҙә ғәҙәтсә табынға ҡаҙыял, ит ҡуйылды. Б. Бикбай.
2. Йола буйынса, ғәҙәт буйынса. □ По обычаю, по традиции. Ғәҙәтсә никах уҡылды.
ҒӘҘӘТСӘ II (Р: по привычке; И.: after one’s habit as usual; T.: âdetçe) мөн.
Өйрәнелгәнсә, ғәҙәте буйынса. □ По привычке. Ғәҙәтсә, эшкә һуңлап килде.
ҒӘҘӘТТӘ (Р: обычно; И.: as a rule; usually; generally; T.: âdeten)/?.
1. Ҡәҙимге тормошта, ҡағиҙә булараҡ, күп ваҡыт. □ Обычно, как правило. ■ Ғәҙәттә, эт аҫрамаған һунарсы һирәк була. С. Кулибай.
2. Һәр ваҡыт. □ Как всегда, обычно. ■ Ундай яҙыусыны, ғәҙәттә, режим ғәфу итмәй. Н. Асанбаев. Ғәҙәттә, ул ҡар яуғансы уҡ инеп ята өңөнә, еләк-емеш уңмаған
йылдарҙа ҡар төшкәс тә элмәнләп йөрөй әле. Г. Яҡупова. Һоло баҫыуына ул, ғәҙәттә, ҡояш байығасыраҡ килә, иртәләп тә ҡуйыуы бар. Г. Яҡупова.
ҒӘҘӘТТӘГЕ (Р: привычный; И.: familiar; habitual; accustomed; T.: her zamanki, alışılmış) c.
һәр ваҡыт була торған, һәр ваҡыттағы.
□ Обычный, привычный; обыденный, обиходный. Ғәҙәттәге куренеш. Ғәҙәттәге тәртип. Ғәҙәттәге хәл. Санкт-Петербург ғәҙәттәге уҙенең дымлы кук томаны эсендә.
ҒӘҘӘТТӘГЕСӘ (Р: как обычно; И.: usualas; T.: her zamanki gibi) p.
Һәр ваҡыттағыса, һәр ваҡытта кеүек.
□ Как всегда, как обычно, по обыкновению, обыкновенно. Ғәҙәттәгесә кейенеу. Я Һәнәрсе ғәҙәттәгесә янып-ярһып көршәктәр яһай. 3. Биишева. Ну, керәшен! — тип ғәҙәттәгесә матур ғына итеп йылмайып миңә ҡарап ҡуйҙы. Н. Асанбаев.
ҒӘҘӘТТӘН ТЫШ I (Р: необычно; И.: unusually; T.: olağanüstü)
1. Һирәк осрай торған. □ Чрезвычайно, необыкновенно; необычно, необычайно. ■ Ғәҙәттән тыш булмау вә шәриғәт рөхсәтенән ситкә сыҡмау шарты менән кейенеуҙәр-яһаныуҙар, яҡшы йөрөу вә яҡшы тороуҙар, тәмле ашау вә тәмле нәмәләр эсеуҙәр «исраф» вә «сәфаһәт» һаналмаған кеуек, иҡтисад ҡылыу вә малды заиғ итмәу вә кәрәк көн өсөн әҙерләу ҙә «ҡомһоҙлоҡ» һәм дә «һаранлыҡ» һаналмай вәмәҙмум нәмә булмай. Р. Фәхретдинов.
ҒӘҘӘТТӘН ТЫШ II (Р: необычный: И.: unusually; T.: olağanüstü) с.
1. Һирәк осрай торған. □ Необычный, необыкновенный, непривычный. Ғәҙәттән тыш һыуыҡ. Ғәҙәттән тыш ауыр. М Кемдәр ғәҙәттән тыш әҫәр көтә, ғәҙәттән тыш кемдәр көтә уны, тороп торһон улар әҫәрһеҙ. X. Назар. Иҙеукәй бына шулай уҙенең ғәҙәттән тыш һәм мөғжизәуи юл менән донъяға тыуыуы, бәләкәс кенә сағында уҡ йәшенә тура килмәгән көс-ғәйрәткә эйә булыуы менән киләсәктә уҙенең баһадир
10- 1.0116.12
289