Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том III. Страница 291
Поиск по словарям
ҒӘЖӘП БУЛЫУ
һәм Барклай-де-Толлиҙың ошондай мону-менттары, Аничков куперендәге дурт суйын атлы кеше һурәттәре Петербургтың ғәжәйептәренәндер. М. Өмөтбаев.
ҒӘЖӘЙЕПХАНА [ғәр. + фарс.
‘бина’] (Р.: кунсткамера; И.: cabinet of curiosities; T.: müze) и. иҫк. кит.
Ғәжәп нәмәләр йыйылып тупланған йорт-музей. □ Кунсткамера. ■ М. Өмөтбаев .. уҙенең «Бөйөк шағир Александр Пушкин» тигән мәҡәләһендә, «Мәскәу хаҡында ку-ңел мөһөрө», «Петербург хаҡында куңел мөһөрө», «Петербургта ғәжәйепхана нәуғе» һәм «Баҡсаһарай ҡалаһында» исемле юлъяҙма очерктарында башҡорттарҙы рус халҡының культура һәм әҙәбиәт, фән һәм техника әлкәһендә яһаған ҡаҙаныштары менән таныштыра. Ғ. Ҡунафин.
ҒӘЖӘЛӘ [ғәр. (Р.: поспешно; И.: in a hurry, hurriedly, hastily; T.: acele) p.
Ашығыс, ҡабалан. □ Поспешно, торопливо. Ғәжәлә ярҙам курһәтеу. Ғәжәлә төҙөу.
ҒӘЖӘЛӘ ҠЫЛЫУ (ғәжәлә ҡыл ) (Р: торопиться; И.: hurry, be in a hurry, hasten; T.: acele etmek) тл
Ашығыу. □ Торопиться, спешить. Эшләгәндә ғәжәлә ҡылма.
ҒӘЖӘМ [ғәр. (Р: перс; И.: Persian; T: Acem) и. этн.
Фарсы. □ Перс. Хаж ҡылырға ғәжәмдәр ҙә бара.
ҒӘЖӘП I [ғәр. ч-ч^] (Р.: необыкновенный; И.: extraordinary; unusual; uncommon amazing, wonderful; T.: acayip) c.
1. Аптырарлыҡ, аптырашта ҡалырлыҡ. □ Необыкновенный; поразительный, чудесный, чудный, замечательный. Ғәжәп кеше. Ғәжәп хәл. ■ Аллаһы Тәғәлә һәммәбеҙгә тәуфиҡ бирһен вә уҙе риза буласаҡ эштәрҙе ҡылыуҙы бер ғәжәп вә зәғиф бәндәләренә насип итһен ине. Р. Фәхретдинов.
2. Сәйер, таң ҡалырлыҡ. □ Странный, удивительный. Ғәжәп куренеш. Ғәжәп хикәйә. ■ Аттар табылманы. Был ғәжәп ваҡиға ауыл кешеләрендә тәуҙә тәбиғи ҡыҙыҡһыныу уятһа, тора-бара ҡурҡыу
ҡатыш борсолоу тыуҙырҙы. С. Латипов. Ғәжәп тә һуң кеше тәбиғәте, ул да, гуйә, буре балаһылай: ҡалаһында уҙе ғумер буйы, ҡарай әммә, ҡарай далаһына. Р. Шәкүр. Секция ултырышындағы иң ғәжәп нәмә тип әйтәйемме (иң мөһиме тиһәм, дөрөҫөрәк булыр, моғайын), тәнәфестән һуң булды. Н. Асанбаев.
ҒӘЖӘП II [ғәр. | (Р: поразительно; И.: uncommonly; T: acayip) р.
1. Аптырарлыҡ, аптырашта ҡалырлыҡ. □ Поразительно, чудесно, чудно, замечательно; необыкновенно. ■ Шунан тағы баяғы урынына барып ултырҙы, кәлдәге бәрәңгене көтә, белгән кеуек, уның өлөшөнә лә алғанбыҙ: был да — уҙенә курд бер ғәжәп. Г. Яҡупова. [Йомағол:] Бер ҙә ғәжәп тугел, ҡыҙлы өйгә ҡунаҡ та, яусы ла килә торған. М. Буранғолов. Мәржәниҙән һуңғы уҙгәреуҙәр дәхи лә көслө вә ғәжәп. Р. Фәхретдинов. Шуныһы ғәжәп: орудиеһы атҡан саҡта ул уҫаллана, куҙҙәре ут булып яна, тештәре ҡыҫыла, яңаҡтары эскә бата. Н. Асанбаев. • Яҡшынан яҡшы тыуыуы — ғәҙәт, яҡшынан яман тыуыуы — ғәжәп. Әйтем.
2. Бик, ныҡ. □ Очень. ■ Белегеҙ: әҙәм балалары ғәжәп куп төрлө итеп яратылған. Башҡортса дини календарҙан. Аҡшамдан һуң .. тауыштарҙың кутәрелеп гөрләп тороуы ғәжәп рэуештә куңелдәргә тәьҫир итә, вә ауыл халыҡтары өйҙәренән тышҡа сығып, тауыштан ләззәтләнеп вә моңайып ултыралар. Р. Фәхретдинов.
♦ <Был> ни ғәжәп! ныҡ аптырағанда әйтелә. □ Что за чудо! ■ Көмөш кенә йөҙөк мин ҡойҙорҙом, уртаһына аҡыҡ ҡуйҙырҙым, аҡыҡ ҡына тугел — ысын һиҙәп, яңғыҙ башым ҡалды — ни ғәжәп. Халыҡ йырынан. Ғәжәпме ни аптырарлыҡ түгел. □ Неудивительно. ■ Ғәжәпме ни, дәрткә тулһаң, бары беҙгә хөрмәт йырлай. Ғ. Соҡорой.
ҒӘЖӘП БУЛЫУ (ғәжәп бул-) ҡ. ҡар. ғәжәп итеү. ■ Шундай заман!.. Ғәжәп булырмы, уҙ йөрәгең баҙрап атылһа?! М. Ғәли. Универсаль жанрҙарҙың береһе булғанлыҡтан, шиғырҙарҙың жанр форма
10*
291
һәм Барклай-де-Толлиҙың ошондай мону-менттары, Аничков куперендәге дурт суйын атлы кеше һурәттәре Петербургтың ғәжәйептәренәндер. М. Өмөтбаев.
ҒӘЖӘЙЕПХАНА [ғәр. + фарс.
‘бина’] (Р.: кунсткамера; И.: cabinet of curiosities; T.: müze) и. иҫк. кит.
Ғәжәп нәмәләр йыйылып тупланған йорт-музей. □ Кунсткамера. ■ М. Өмөтбаев .. уҙенең «Бөйөк шағир Александр Пушкин» тигән мәҡәләһендә, «Мәскәу хаҡында ку-ңел мөһөрө», «Петербург хаҡында куңел мөһөрө», «Петербургта ғәжәйепхана нәуғе» һәм «Баҡсаһарай ҡалаһында» исемле юлъяҙма очерктарында башҡорттарҙы рус халҡының культура һәм әҙәбиәт, фән һәм техника әлкәһендә яһаған ҡаҙаныштары менән таныштыра. Ғ. Ҡунафин.
ҒӘЖӘЛӘ [ғәр. (Р.: поспешно; И.: in a hurry, hurriedly, hastily; T.: acele) p.
Ашығыс, ҡабалан. □ Поспешно, торопливо. Ғәжәлә ярҙам курһәтеу. Ғәжәлә төҙөу.
ҒӘЖӘЛӘ ҠЫЛЫУ (ғәжәлә ҡыл ) (Р: торопиться; И.: hurry, be in a hurry, hasten; T.: acele etmek) тл
Ашығыу. □ Торопиться, спешить. Эшләгәндә ғәжәлә ҡылма.
ҒӘЖӘМ [ғәр. (Р: перс; И.: Persian; T: Acem) и. этн.
Фарсы. □ Перс. Хаж ҡылырға ғәжәмдәр ҙә бара.
ҒӘЖӘП I [ғәр. ч-ч^] (Р.: необыкновенный; И.: extraordinary; unusual; uncommon amazing, wonderful; T.: acayip) c.
1. Аптырарлыҡ, аптырашта ҡалырлыҡ. □ Необыкновенный; поразительный, чудесный, чудный, замечательный. Ғәжәп кеше. Ғәжәп хәл. ■ Аллаһы Тәғәлә һәммәбеҙгә тәуфиҡ бирһен вә уҙе риза буласаҡ эштәрҙе ҡылыуҙы бер ғәжәп вә зәғиф бәндәләренә насип итһен ине. Р. Фәхретдинов.
2. Сәйер, таң ҡалырлыҡ. □ Странный, удивительный. Ғәжәп куренеш. Ғәжәп хикәйә. ■ Аттар табылманы. Был ғәжәп ваҡиға ауыл кешеләрендә тәуҙә тәбиғи ҡыҙыҡһыныу уятһа, тора-бара ҡурҡыу
ҡатыш борсолоу тыуҙырҙы. С. Латипов. Ғәжәп тә һуң кеше тәбиғәте, ул да, гуйә, буре балаһылай: ҡалаһында уҙе ғумер буйы, ҡарай әммә, ҡарай далаһына. Р. Шәкүр. Секция ултырышындағы иң ғәжәп нәмә тип әйтәйемме (иң мөһиме тиһәм, дөрөҫөрәк булыр, моғайын), тәнәфестән һуң булды. Н. Асанбаев.
ҒӘЖӘП II [ғәр. | (Р: поразительно; И.: uncommonly; T: acayip) р.
1. Аптырарлыҡ, аптырашта ҡалырлыҡ. □ Поразительно, чудесно, чудно, замечательно; необыкновенно. ■ Шунан тағы баяғы урынына барып ултырҙы, кәлдәге бәрәңгене көтә, белгән кеуек, уның өлөшөнә лә алғанбыҙ: был да — уҙенә курд бер ғәжәп. Г. Яҡупова. [Йомағол:] Бер ҙә ғәжәп тугел, ҡыҙлы өйгә ҡунаҡ та, яусы ла килә торған. М. Буранғолов. Мәржәниҙән һуңғы уҙгәреуҙәр дәхи лә көслө вә ғәжәп. Р. Фәхретдинов. Шуныһы ғәжәп: орудиеһы атҡан саҡта ул уҫаллана, куҙҙәре ут булып яна, тештәре ҡыҫыла, яңаҡтары эскә бата. Н. Асанбаев. • Яҡшынан яҡшы тыуыуы — ғәҙәт, яҡшынан яман тыуыуы — ғәжәп. Әйтем.
2. Бик, ныҡ. □ Очень. ■ Белегеҙ: әҙәм балалары ғәжәп куп төрлө итеп яратылған. Башҡортса дини календарҙан. Аҡшамдан һуң .. тауыштарҙың кутәрелеп гөрләп тороуы ғәжәп рэуештә куңелдәргә тәьҫир итә, вә ауыл халыҡтары өйҙәренән тышҡа сығып, тауыштан ләззәтләнеп вә моңайып ултыралар. Р. Фәхретдинов.
♦ <Был> ни ғәжәп! ныҡ аптырағанда әйтелә. □ Что за чудо! ■ Көмөш кенә йөҙөк мин ҡойҙорҙом, уртаһына аҡыҡ ҡуйҙырҙым, аҡыҡ ҡына тугел — ысын һиҙәп, яңғыҙ башым ҡалды — ни ғәжәп. Халыҡ йырынан. Ғәжәпме ни аптырарлыҡ түгел. □ Неудивительно. ■ Ғәжәпме ни, дәрткә тулһаң, бары беҙгә хөрмәт йырлай. Ғ. Соҡорой.
ҒӘЖӘП БУЛЫУ (ғәжәп бул-) ҡ. ҡар. ғәжәп итеү. ■ Шундай заман!.. Ғәжәп булырмы, уҙ йөрәгең баҙрап атылһа?! М. Ғәли. Универсаль жанрҙарҙың береһе булғанлыҡтан, шиғырҙарҙың жанр форма
10*
291