Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том III. Страница 317
Поиск по словарям
ҒӘФИФӘ
ҒӘТИӘ [ғәр. (Р.: подарок; И.: present; T.: hediye) и. иҫк. кит.
Бүләк. □ Подарок, дар. Ғәтиә алып һөйөндөм. Һөйөнсөгә һиңә минән ғәтиә.
ҒӘУАИД I [ғәр. ^'^1 (Р: прибыль; И.: gain; T.: kâr) и. иҫк. кит.
Төшөм, файҙа. □ Прибыль, доход, польза. Ит, май, тире ҙур ғәуаид килтерҙе. Эштең ғәуаидын курергә яҙһын.
ҒӘУАИД II [ғәр. (Р: налог; И.: tax; T.: vergi) и. иҫк. кит.
Һалым, яһаҡ. □ Налог, дань. Батша ярандары баялата, тиреләтә куп ғәуаид һалдылар.
ҒӘУАМ [ғәр. f'j^| (Р: простой народ; И.: common people; T.: âm) и. иҫк. кит.
Ябай халыҡ; ялпы. □ Простой народ, народная масса. Эшсе ғәуам. Мәсеткә йыйылған ғәуам.
ҒӘҮЕН [ғәр. jje-] (Р: помощь; И.: help, assistance; aid; T.: yardım) и. иҫк. кит.
Ярҙам, булышлыҡ. □ Помощь, содействие. ■ Шарлатан Шәкир юрист, ай-һай ғорурлы фирғәуен! Фирғәуендәр бик кубәйҙе, тәнрем, у ҙең бир ғәуен. Ш. Бабич. Кешегә кешенән ғәуен, ғинайәт ҡалманы. Башҡорт поэзияһынан.
ҒӘҮЕР [ғәр. (Р.: глубь; И.: bottom; Т.: gavr) и. иҫк.
1. Һыуҙың, соҡорҙоң иң тәрән ере, тәрән төп, төпкөл. □ Глубь, дно. Ғәуер упты. Ғәуергә батты. Ғәуерҙә ҡалды.
2. кусм. Тамыр, нигеҙ, фундамент. □ Корень, основа, фундамент.
ҒӘҮЕР БУЛЫУ (ғәүер бул-) (Р: отчуждаться; И.: become alienated; T.: uzaklaşmak) ҡ. иҫк.
Ситләшеү, йыраҡлашыу. □ Отдаляться, отходить; отчуждаться. ■ Бер эшкә баш йәки ҡәуемгә рәис булған кеше уҙ файҙаһын куҙә-теп, ғәйреләрҙән ғәуер булыр. С. Яҡшығолов.
ҒӘҮРӘТ [ғәр. ûjjc] (Р: интимные части человеческого тела; И.: private parts; T.: avret) и.
1. Тәндең кешегә күрһәтергә ярамаған ере; оят ер. □ Интимные части человечес
кого тела, срамные места. ■ Һигеҙ йәшендә бирелер ғәурәт ере, туғыҙында тамам итер уҡыған мәктәптәрҙе. Ғ. Кейеков. Кулдәк-ыштан ҡалманы ғәурәтемде ябырлыҡ. Бында йөрөгән әҙәмгә Хоҙай бирһен сабырлыҡ. Бәйеттән.
2. Шәриғәт буйынса, ҡатын-ҡыҙҙарҙың ирҙәрҙән йәшерелә торған тән ағзалары.
□ По шариату, части тела, которые женщина должна прикрывать. ■ Бынан тыш, ҡатын-ҡыҙ ғәурәтен асырҙай кейем кейергә тейеш тугел. Башҡортса дини календарҙан.
3. иҫк. Ҡатын-ҡыҙ. □ Женщина, баба.
■ Ислам сит ғәурәт йөҙөнә ҡарауҙы тыя. М. Өмөтбаев.
ҒӘҮРӘТ ПӘРҘӘҺЕ (Р.: покрывало; И.: shroud; T: örtü) и.
Мәйетте йыуыу һәм кәфенләү ваҡытында ғәүрәт ерҙәренә ябыла торған йәймә.
□ Специальное покрывало для прикрытия интимных частей покойника при омовении перед заворачиванием в саван. Мәйетте йыуыр алдынан ғәурәт пәрҙәһен әҙерләйҙәр.
■ Мәйеттең ғәурәт ерҙәрен йыуғанда ғәурәт пәрҙәһе менән ябып торалар. Башҡортса дини календарҙан.
ҒӘҮӘЙӘТI [ғәр. (Р.: сбиться с пути;
И.: vagabond soul; T.: yolu şaşırmak) и. иҫк. кит.
1. Аҙашыу, юлдан яҙыу. □ Сбиться с пути. Ғәуәйәт осраны. Ғәуәйәт табылды.
2. Аҙыу. □ Разврат.
ҒӘҮӘЙӘТ II [ғәр. (Р: развратный; И.: wanton; T.: ahlaksız) с. иҫк. кит.
1. Аҙғын (кеше). □ Развратный, распутный (человек). Ғәуәйәткә ярҙам кәрәк. Ғәуәйәтте дөрөҫ юлға баҫтырыу.
2. Ныҡ иркәләнгән, иркә (кеше). □ Избалованный (человек). Ғәуәйәт бала. Ғәуәйәт ҡыҙ.
ҒӘФИФӘ [ғәр. (Р: целомудренный; И.: unspoilt; T.: afife) с. иҫк. кит.
Саф, пак, намыҫлы. □ Целомудренный; чистый, скромный, неиспорченный. ■ Эй, ғәфифә, эй матур һин, мине мәхрум әйләмә. Н. Ҡәрипов.
317
ҒӘТИӘ [ғәр. (Р.: подарок; И.: present; T.: hediye) и. иҫк. кит.
Бүләк. □ Подарок, дар. Ғәтиә алып һөйөндөм. Һөйөнсөгә һиңә минән ғәтиә.
ҒӘУАИД I [ғәр. ^'^1 (Р: прибыль; И.: gain; T.: kâr) и. иҫк. кит.
Төшөм, файҙа. □ Прибыль, доход, польза. Ит, май, тире ҙур ғәуаид килтерҙе. Эштең ғәуаидын курергә яҙһын.
ҒӘУАИД II [ғәр. (Р: налог; И.: tax; T.: vergi) и. иҫк. кит.
Һалым, яһаҡ. □ Налог, дань. Батша ярандары баялата, тиреләтә куп ғәуаид һалдылар.
ҒӘУАМ [ғәр. f'j^| (Р: простой народ; И.: common people; T.: âm) и. иҫк. кит.
Ябай халыҡ; ялпы. □ Простой народ, народная масса. Эшсе ғәуам. Мәсеткә йыйылған ғәуам.
ҒӘҮЕН [ғәр. jje-] (Р: помощь; И.: help, assistance; aid; T.: yardım) и. иҫк. кит.
Ярҙам, булышлыҡ. □ Помощь, содействие. ■ Шарлатан Шәкир юрист, ай-һай ғорурлы фирғәуен! Фирғәуендәр бик кубәйҙе, тәнрем, у ҙең бир ғәуен. Ш. Бабич. Кешегә кешенән ғәуен, ғинайәт ҡалманы. Башҡорт поэзияһынан.
ҒӘҮЕР [ғәр. (Р.: глубь; И.: bottom; Т.: gavr) и. иҫк.
1. Һыуҙың, соҡорҙоң иң тәрән ере, тәрән төп, төпкөл. □ Глубь, дно. Ғәуер упты. Ғәуергә батты. Ғәуерҙә ҡалды.
2. кусм. Тамыр, нигеҙ, фундамент. □ Корень, основа, фундамент.
ҒӘҮЕР БУЛЫУ (ғәүер бул-) (Р: отчуждаться; И.: become alienated; T.: uzaklaşmak) ҡ. иҫк.
Ситләшеү, йыраҡлашыу. □ Отдаляться, отходить; отчуждаться. ■ Бер эшкә баш йәки ҡәуемгә рәис булған кеше уҙ файҙаһын куҙә-теп, ғәйреләрҙән ғәуер булыр. С. Яҡшығолов.
ҒӘҮРӘТ [ғәр. ûjjc] (Р: интимные части человеческого тела; И.: private parts; T.: avret) и.
1. Тәндең кешегә күрһәтергә ярамаған ере; оят ер. □ Интимные части человечес
кого тела, срамные места. ■ Һигеҙ йәшендә бирелер ғәурәт ере, туғыҙында тамам итер уҡыған мәктәптәрҙе. Ғ. Кейеков. Кулдәк-ыштан ҡалманы ғәурәтемде ябырлыҡ. Бында йөрөгән әҙәмгә Хоҙай бирһен сабырлыҡ. Бәйеттән.
2. Шәриғәт буйынса, ҡатын-ҡыҙҙарҙың ирҙәрҙән йәшерелә торған тән ағзалары.
□ По шариату, части тела, которые женщина должна прикрывать. ■ Бынан тыш, ҡатын-ҡыҙ ғәурәтен асырҙай кейем кейергә тейеш тугел. Башҡортса дини календарҙан.
3. иҫк. Ҡатын-ҡыҙ. □ Женщина, баба.
■ Ислам сит ғәурәт йөҙөнә ҡарауҙы тыя. М. Өмөтбаев.
ҒӘҮРӘТ ПӘРҘӘҺЕ (Р.: покрывало; И.: shroud; T: örtü) и.
Мәйетте йыуыу һәм кәфенләү ваҡытында ғәүрәт ерҙәренә ябыла торған йәймә.
□ Специальное покрывало для прикрытия интимных частей покойника при омовении перед заворачиванием в саван. Мәйетте йыуыр алдынан ғәурәт пәрҙәһен әҙерләйҙәр.
■ Мәйеттең ғәурәт ерҙәрен йыуғанда ғәурәт пәрҙәһе менән ябып торалар. Башҡортса дини календарҙан.
ҒӘҮӘЙӘТI [ғәр. (Р.: сбиться с пути;
И.: vagabond soul; T.: yolu şaşırmak) и. иҫк. кит.
1. Аҙашыу, юлдан яҙыу. □ Сбиться с пути. Ғәуәйәт осраны. Ғәуәйәт табылды.
2. Аҙыу. □ Разврат.
ҒӘҮӘЙӘТ II [ғәр. (Р: развратный; И.: wanton; T.: ahlaksız) с. иҫк. кит.
1. Аҙғын (кеше). □ Развратный, распутный (человек). Ғәуәйәткә ярҙам кәрәк. Ғәуәйәтте дөрөҫ юлға баҫтырыу.
2. Ныҡ иркәләнгән, иркә (кеше). □ Избалованный (человек). Ғәуәйәт бала. Ғәуәйәт ҡыҙ.
ҒӘФИФӘ [ғәр. (Р: целомудренный; И.: unspoilt; T.: afife) с. иҫк. кит.
Саф, пак, намыҫлы. □ Целомудренный; чистый, скромный, неиспорченный. ■ Эй, ғәфифә, эй матур һин, мине мәхрум әйләмә. Н. Ҡәрипов.
317