Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том III. Страница 642
Поиск по словарям
ЗӘҺӘР ТЕЛЛЕ
Асыу менән ярһыу. □ Разъяриться. ■ Куҙеңде ас, егет, бул ҡаһарман, зәһәр сәсеп ажғыр. Ш. Бабич.
ЗӘҺӘР ТЕЛЛЕ (Р.: язвительный; И.: mordant; T.: zehirli, sivri dilli) с.
Әсе итеп әйтә торған, уҫал кешегә ҡарата әйтелә. □ Язвительный (человек).
ЗӘҺӘР ҺЫУЫ (Р: алкоголь; И.: alcohol; T.: alkol) и. һөйл.
Араҡы. □ Алкоголь. ■ Ул [шахтёр] бергә эшләгән иптәштәренә ҡарай ҙа: «Ах! Земляк, где наше не пропадало»,—тип, янған йөрәгенә зәһәр һыуы һибергә тотона. Ш. Шәһәр.
ЗӘҺӘҮI (Р: сильный; И.: strong, strident; T.: kuvvetli) с.
1. Үткер, көслө. □ Сильный, пронзительный, крепкий. Зәһәу ҡатын. Зәһәу бал. Зәһәу эсемлек. Зәһәу тауыш.
2. Шәп, бынамын тигән. □ Замечательный, прекрасный, отличный. Зәһәу кулдәк. Зәһәу туй. ■ Яр ситендәге һыу шул арала байтаҡ сигенгән, аҡ ҡалпаҡлы умырзаялар, былай ҙа куҙ сағылдырғыс зәһәу нурға сорналған көнгә яҡтылыҡ, нәзәкәтлек өҫтәп, кугуләндә ялан аяҡ баҫып торалар. Г. Яҡупова.
ЗӘҺӘҮII (Р: замечательно; И.: remarkably; T.: mükemmelen) р.
Шәп, бынамын тигән. □ Замечательно, прекрасно, отлично. Зәһәу бейеу.
и
И I (Р: двенадцатая буква башкирского алфавита; И.: the 12th letter of the Bashkir ABC; T.: Başkurt alfabesinin on ikinci harfi)
Башҡорт алфавитының ун икенсе хәрефе, өҫкө күтәрелеш, иренләшмәгән алғы рәт һуҙынҡы [и] өнөн билдәләй. Ҙур (баш) хәреф — И, бәләкәй — и формаһында яҙыла. □ Двенадцатая буква башкирского алфавита.
ИII (Р: о!, ах!; И.: ah !, oh !; Т.: ау!) ымл.
1. Шатлыҡты, һоҡланыуҙы, ҡәнәғәтләнеүҙе, хуплауҙы белдерә. □ Выражает восхищение, восторг: о! ах! ■ И-и, бәләкәстәрем, ниндәй ҙур булып уҫеп киткәнһегеҙ. И-и, ниндәй матур ҡоштар. Картотека фондынан.
2. Баланы һөйгәндә әйтелә, күңел нескәлеген, ныҡ яратыуҙы белдерә. □ Выражает умиление, любовь: ах! ■ «И-и, баламды ғына! — И, матурым!» — Әлфирә еләкте ала, тик сабыйҙы упмәй. Р. Камал.
3. Ҡыҙғаныуҙы, үкенеүҙе, ҡайғырыуҙы һ. б. белдерә. □ Выражает сожаление, раскаяние: эх! И, балаҡайҙар, беҙ кургәнде һеҙгә кисерергә яҙмаһын.
4. Шелтәләүҙе, ризаһыҙлыҡ тойғоһон, әрләүҙе белдерә. □ Выражает упрёк, укор,
недовольство: эх! ох! И, ошоно, теләһә нәмә һөйләп башты ҡатырыр ҙа йөрөр.
5. Кәмһетеп, еңелсә мыҫҡыллап көлөүҙе белдерә. □ Выражает иронический смех. ■ И-и, буләкте мин һинән алдараҡ бирҙем бит инде. Б. Бикбай.
6. һөйл. ҡар. эй 3.
ИВАН (Р: название одного из родовых подразделений башкир; И.: one of Bashkir clan names; T.: bir Başkurt soyunun ismi) и. этн.
Үҫәргән ырыуына ҡараған бер башҡорт аймағының исеме. □ Название одного из родовых подразделений башкир племени усерган.
ИБЕ-ЕБЕ БУЛМАУ (ибе-ебе булма-) ҡ. ҡар. ибе-ебе күренмәү.
ИБЕ-ЕБЕ КҮРЕНМӘҮ (ибе-ебе күренмә-) (Р: не ладиться; И.: things won’t get going; T: ilerlememek) ҡ.
Нимәнеңдер алға бармауын, килеп сыҡ-мауын белдергәндә әйтелә. □ Не ладиться, не клеиться. Был эштең ибе-ебе куренмәй.
ИБЕР [рус. < лат. Iberia] (Р: Иберия; И.: Iberia; T.: İberya) и.
642
Асыу менән ярһыу. □ Разъяриться. ■ Куҙеңде ас, егет, бул ҡаһарман, зәһәр сәсеп ажғыр. Ш. Бабич.
ЗӘҺӘР ТЕЛЛЕ (Р.: язвительный; И.: mordant; T.: zehirli, sivri dilli) с.
Әсе итеп әйтә торған, уҫал кешегә ҡарата әйтелә. □ Язвительный (человек).
ЗӘҺӘР ҺЫУЫ (Р: алкоголь; И.: alcohol; T.: alkol) и. һөйл.
Араҡы. □ Алкоголь. ■ Ул [шахтёр] бергә эшләгән иптәштәренә ҡарай ҙа: «Ах! Земляк, где наше не пропадало»,—тип, янған йөрәгенә зәһәр һыуы һибергә тотона. Ш. Шәһәр.
ЗӘҺӘҮI (Р: сильный; И.: strong, strident; T.: kuvvetli) с.
1. Үткер, көслө. □ Сильный, пронзительный, крепкий. Зәһәу ҡатын. Зәһәу бал. Зәһәу эсемлек. Зәһәу тауыш.
2. Шәп, бынамын тигән. □ Замечательный, прекрасный, отличный. Зәһәу кулдәк. Зәһәу туй. ■ Яр ситендәге һыу шул арала байтаҡ сигенгән, аҡ ҡалпаҡлы умырзаялар, былай ҙа куҙ сағылдырғыс зәһәу нурға сорналған көнгә яҡтылыҡ, нәзәкәтлек өҫтәп, кугуләндә ялан аяҡ баҫып торалар. Г. Яҡупова.
ЗӘҺӘҮII (Р: замечательно; И.: remarkably; T.: mükemmelen) р.
Шәп, бынамын тигән. □ Замечательно, прекрасно, отлично. Зәһәу бейеу.
и
И I (Р: двенадцатая буква башкирского алфавита; И.: the 12th letter of the Bashkir ABC; T.: Başkurt alfabesinin on ikinci harfi)
Башҡорт алфавитының ун икенсе хәрефе, өҫкө күтәрелеш, иренләшмәгән алғы рәт һуҙынҡы [и] өнөн билдәләй. Ҙур (баш) хәреф — И, бәләкәй — и формаһында яҙыла. □ Двенадцатая буква башкирского алфавита.
ИII (Р: о!, ах!; И.: ah !, oh !; Т.: ау!) ымл.
1. Шатлыҡты, һоҡланыуҙы, ҡәнәғәтләнеүҙе, хуплауҙы белдерә. □ Выражает восхищение, восторг: о! ах! ■ И-и, бәләкәстәрем, ниндәй ҙур булып уҫеп киткәнһегеҙ. И-и, ниндәй матур ҡоштар. Картотека фондынан.
2. Баланы һөйгәндә әйтелә, күңел нескәлеген, ныҡ яратыуҙы белдерә. □ Выражает умиление, любовь: ах! ■ «И-и, баламды ғына! — И, матурым!» — Әлфирә еләкте ала, тик сабыйҙы упмәй. Р. Камал.
3. Ҡыҙғаныуҙы, үкенеүҙе, ҡайғырыуҙы һ. б. белдерә. □ Выражает сожаление, раскаяние: эх! И, балаҡайҙар, беҙ кургәнде һеҙгә кисерергә яҙмаһын.
4. Шелтәләүҙе, ризаһыҙлыҡ тойғоһон, әрләүҙе белдерә. □ Выражает упрёк, укор,
недовольство: эх! ох! И, ошоно, теләһә нәмә һөйләп башты ҡатырыр ҙа йөрөр.
5. Кәмһетеп, еңелсә мыҫҡыллап көлөүҙе белдерә. □ Выражает иронический смех. ■ И-и, буләкте мин һинән алдараҡ бирҙем бит инде. Б. Бикбай.
6. һөйл. ҡар. эй 3.
ИВАН (Р: название одного из родовых подразделений башкир; И.: one of Bashkir clan names; T.: bir Başkurt soyunun ismi) и. этн.
Үҫәргән ырыуына ҡараған бер башҡорт аймағының исеме. □ Название одного из родовых подразделений башкир племени усерган.
ИБЕ-ЕБЕ БУЛМАУ (ибе-ебе булма-) ҡ. ҡар. ибе-ебе күренмәү.
ИБЕ-ЕБЕ КҮРЕНМӘҮ (ибе-ебе күренмә-) (Р: не ладиться; И.: things won’t get going; T: ilerlememek) ҡ.
Нимәнеңдер алға бармауын, килеп сыҡ-мауын белдергәндә әйтелә. □ Не ладиться, не клеиться. Был эштең ибе-ебе куренмәй.
ИБЕР [рус. < лат. Iberia] (Р: Иберия; И.: Iberia; T.: İberya) и.
642