Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том III. Страница 644
Поиск по словарям
ИБЛИСЛӘНЕП АЛЫУ
ганство, плутовство; двурушничество, лицемерие. Иблислек ҡылыу. Иблислек эшләу.
2. Ҡотҡо, вәсүәсә. □ Искушение, совращение кого-л. Иблислек йоғонтоһона бирелеу.
ИБЛИСЛӘНЕП АЛЫУ (иблисләнеп ал-) (Р.: взбеситься; И.: be angry; T.: ateş püskürmek) ҡ.
Ҡотороп, биреләнеп алыу. □ Взбеситься.
ИБЛИСЛӘНЕП ЙӨРӨҮ (иблисләнеп йөрө-) (Р.: беситься; И.: become furious; T.: azmak) к.
Ҡотороп, биреләнеп йөрөү. □ Беситься. Иблисләнеп йөромә әле.
ИБЛИСЛӘНЕП КИТЕҮ (иблисләнеп кит-) (Р: разъяриться; И.: become furious; T.: sinirlenmek) ҡ.
Туҙып, ҡыҙып китеү; енләнеү; ҡотороу, биреләнеү. □ Бушевать, разъяриться. Эй, бигерәк ҡыҙыуһың инде. Иблисләнеп, биреләнәһең дә китәһең.
ИБЛИСЛӘНЕҮ (иблислән-) (Р: проявлять коварство; И.: display perfidy; T: iblisçilik etmek) ҡ.
1. Аҫтыртынлыҡ, мәкерлек, яуызлыҡ күрһәтеү. □ Проявлять коварство, злобу; становиться сущим дьяволом, сатаной. Иблисләнеу — көсһөҙҙәрҙең ҡоралы ул.
2. Алдашыу, мутлашыу, ике йөҙлөләнеү.
□ Двурушничать, лицемерить. // Двурушничество, лицемерие. Иблисләнеп ултырыу. ■ [Морат — Азаматҡа:] Ә мин бит иблисләндем, был һуҙҙәрҙе юрамал һөйләнем, юрамал куңелеңде болғаттым — был бөгөлөп төштөмө, һындымы икән, тип уйлағайным. Р. Солтангәрәев.
3. Ҡотороу, биреләнеү. □ Приходить в ярость; неистовствовать, буйствовать, осатанеть, дойти до белого каления. Иблисләнеп алыу. Иблисләнеп йөрөу. Иблисләнеп китеу.
ИБЛИСЛӘНӘ БИРЕҮ (иблисләнә бир-) (Р: хитрить; И.: be cunning; T.: aldatmak) ҡ.
Алдашыу, мутлашыу, ике йөҙлөләнеү.
□ Хитрить, плутовать, изворачиваться.
ИБЛИСТӘРСӘ I (Р: чертовски; И.: devilishly; T.: iblisçe) p.
Иблис кеүек. □ Чертовски, как дьявол (улыбаться, оскалиться, ухмыляться, поступать). Иблистәрсә йылмайыу.
ИБЛИСТӘРСӘ II (Р: чертовский; И.: devilish; T.: iblisçe) c.
Иблистәргә хас. □ Чертовский, плутовской, мошеннический. Иблистәрсә ҡараш.
ИБН [ғәр. о*!] и. ҡар. ибне. ■ «Әссәлә-мәғәләйкум, Хоҙабыҙҙың әмере менән олуғ тарханлыҡ дәрәжәһе алған данлыҡлы ту-рә Аҫылғужа ибн...» — тип йәшел тауышы менән һуҙып алып китте Әпҡадир мулла һәм «ибн»дан һуң кем исемен әйтергә белмәгәнлектән, ҡабаттан әйләнеп, тархандың уҙ исеменә ҡайтырға мәжбур булды. К. Мәргән.
ИБНЕ [ғәр. Ғәрәптәрҙә ир-ат исеменә, уның атаһының исеме алдына ҡуйыла торған һүҙ. □ Сын кого (в сочетании с именами собственными). Ибне Ихсан. ■ Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең иң яҡын, иң дини дуҫы ибне Малик та эсе бошҡанда мөнәжәт сығарыу тугел, йыр ҙа йырлаған. Я. Хамматов. Мысыр эсендә бер бай сауҙагәр йәшәй ине, уның исеме Малик ибне Дуғыр ине. «Ҡиссаи Йософ».
ИБНЕ ИНСАН [ғәр. ûM û?»] (Р: человек; И.: human; T.: insan) и.
Әҙәм балаһы; кеше. □ Человек. ■ Бала әсәнән тыуыр ибне инсан булып, әгәр ҙә инсан тәрбиәһе бирелмәһә иһә, ҡалыр хайуан булып. 3. Һаҙи.
ИБНЕ ӘҘӘМ [ғәр. fj» û?'] и. ҡар. ибне инсан. ■ Ҡыҙыҡ бөттө, йыһанда ҡалманы йәм, ғәжәп был ибне әҙәм аҙҙы юлдан. Я. Юмаев.
ИБНӘ [ғәр. (Р: дочь; И.: daughter; T.: kız çocuk, evlat) и. иҫк. кит.
Ғәрәптәрҙә ҡатын-ҡыҙ исеменә, уның атаһының исеме алдына ҡуйыла торған һүҙ. □ Дочь кого (в сочетании с именами собственными). Фатима ибнә Мөхәммәт.
ИБРАЗ [ғәр. j'jjj] (P: показ; И.: demonstration; T.: ibraz) и. иҫк. кит.
Күрһәтеү, асыҡлау. □ Показ, выставление, выявление. Мөхәббәтте ибраз әйләу.
644
ганство, плутовство; двурушничество, лицемерие. Иблислек ҡылыу. Иблислек эшләу.
2. Ҡотҡо, вәсүәсә. □ Искушение, совращение кого-л. Иблислек йоғонтоһона бирелеу.
ИБЛИСЛӘНЕП АЛЫУ (иблисләнеп ал-) (Р.: взбеситься; И.: be angry; T.: ateş püskürmek) ҡ.
Ҡотороп, биреләнеп алыу. □ Взбеситься.
ИБЛИСЛӘНЕП ЙӨРӨҮ (иблисләнеп йөрө-) (Р.: беситься; И.: become furious; T.: azmak) к.
Ҡотороп, биреләнеп йөрөү. □ Беситься. Иблисләнеп йөромә әле.
ИБЛИСЛӘНЕП КИТЕҮ (иблисләнеп кит-) (Р: разъяриться; И.: become furious; T.: sinirlenmek) ҡ.
Туҙып, ҡыҙып китеү; енләнеү; ҡотороу, биреләнеү. □ Бушевать, разъяриться. Эй, бигерәк ҡыҙыуһың инде. Иблисләнеп, биреләнәһең дә китәһең.
ИБЛИСЛӘНЕҮ (иблислән-) (Р: проявлять коварство; И.: display perfidy; T: iblisçilik etmek) ҡ.
1. Аҫтыртынлыҡ, мәкерлек, яуызлыҡ күрһәтеү. □ Проявлять коварство, злобу; становиться сущим дьяволом, сатаной. Иблисләнеу — көсһөҙҙәрҙең ҡоралы ул.
2. Алдашыу, мутлашыу, ике йөҙлөләнеү.
□ Двурушничать, лицемерить. // Двурушничество, лицемерие. Иблисләнеп ултырыу. ■ [Морат — Азаматҡа:] Ә мин бит иблисләндем, был һуҙҙәрҙе юрамал һөйләнем, юрамал куңелеңде болғаттым — был бөгөлөп төштөмө, һындымы икән, тип уйлағайным. Р. Солтангәрәев.
3. Ҡотороу, биреләнеү. □ Приходить в ярость; неистовствовать, буйствовать, осатанеть, дойти до белого каления. Иблисләнеп алыу. Иблисләнеп йөрөу. Иблисләнеп китеу.
ИБЛИСЛӘНӘ БИРЕҮ (иблисләнә бир-) (Р: хитрить; И.: be cunning; T.: aldatmak) ҡ.
Алдашыу, мутлашыу, ике йөҙлөләнеү.
□ Хитрить, плутовать, изворачиваться.
ИБЛИСТӘРСӘ I (Р: чертовски; И.: devilishly; T.: iblisçe) p.
Иблис кеүек. □ Чертовски, как дьявол (улыбаться, оскалиться, ухмыляться, поступать). Иблистәрсә йылмайыу.
ИБЛИСТӘРСӘ II (Р: чертовский; И.: devilish; T.: iblisçe) c.
Иблистәргә хас. □ Чертовский, плутовской, мошеннический. Иблистәрсә ҡараш.
ИБН [ғәр. о*!] и. ҡар. ибне. ■ «Әссәлә-мәғәләйкум, Хоҙабыҙҙың әмере менән олуғ тарханлыҡ дәрәжәһе алған данлыҡлы ту-рә Аҫылғужа ибн...» — тип йәшел тауышы менән һуҙып алып китте Әпҡадир мулла һәм «ибн»дан һуң кем исемен әйтергә белмәгәнлектән, ҡабаттан әйләнеп, тархандың уҙ исеменә ҡайтырға мәжбур булды. К. Мәргән.
ИБНЕ [ғәр. Ғәрәптәрҙә ир-ат исеменә, уның атаһының исеме алдына ҡуйыла торған һүҙ. □ Сын кого (в сочетании с именами собственными). Ибне Ихсан. ■ Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең иң яҡын, иң дини дуҫы ибне Малик та эсе бошҡанда мөнәжәт сығарыу тугел, йыр ҙа йырлаған. Я. Хамматов. Мысыр эсендә бер бай сауҙагәр йәшәй ине, уның исеме Малик ибне Дуғыр ине. «Ҡиссаи Йософ».
ИБНЕ ИНСАН [ғәр. ûM û?»] (Р: человек; И.: human; T.: insan) и.
Әҙәм балаһы; кеше. □ Человек. ■ Бала әсәнән тыуыр ибне инсан булып, әгәр ҙә инсан тәрбиәһе бирелмәһә иһә, ҡалыр хайуан булып. 3. Һаҙи.
ИБНЕ ӘҘӘМ [ғәр. fj» û?'] и. ҡар. ибне инсан. ■ Ҡыҙыҡ бөттө, йыһанда ҡалманы йәм, ғәжәп был ибне әҙәм аҙҙы юлдан. Я. Юмаев.
ИБНӘ [ғәр. (Р: дочь; И.: daughter; T.: kız çocuk, evlat) и. иҫк. кит.
Ғәрәптәрҙә ҡатын-ҡыҙ исеменә, уның атаһының исеме алдына ҡуйыла торған һүҙ. □ Дочь кого (в сочетании с именами собственными). Фатима ибнә Мөхәммәт.
ИБРАЗ [ғәр. j'jjj] (P: показ; И.: demonstration; T.: ibraz) и. иҫк. кит.
Күрһәтеү, асыҡлау. □ Показ, выставление, выявление. Мөхәббәтте ибраз әйләу.
644