Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том III. Страница 659
Поиск по словарям
ИДАРА
ствие, возражение, несогласие, протест. Мин һинең фекереңде кабул итмәйем. Иғтираз белдерәм.
ИҒТИРАЗ ИТЕҮ (иғтираз ит-) (Р.: отвергать; И.: reject; T.: itiraz etmek) ҡ.
Берәй фекергә йәки ҡарарға ҡаршы төшөү, ҡаршы сығыу, кире ҡағыу. □ Отвергать, не принимать, отклонять. Фекерҙе иғтираз итеу.
ИҒТИРАЗ ҠЫЛЫУ (иғтираз ҡыл-) ҡ. ҡар. иғтираз итеү.
ИҒТИРАФ [ғәр. (Р: признание;
И.: acknowledgement; T.: itiraf) и. иҫк. кит.
Ниҙеңдер ысынлығын дөрөҫләгән һүҙ.
□ Признание, доказательство.
ИҒТИРАФ ИТЕҮ (иғтираф ит-) (Р: признать; И.: recognize; T.: itiraf etmek) ҡ.
Бар тип белеү, ысын тип дөрөҫләү; таныу. □ Признать (свои ошибки, недостатки и т. д.). ■ [Закир:] Оят һеҙгә, мөхәррирҙәргә, тормош алдында ғажизлегегеҙҙе иғтираф итеп тороу. Ғ. Рафиҡи. Иғтираф итер сәбәбем юҡ, ғәйебем юҡ. Ант итәмен, мосолманға зарарым юҡ. Бәйеттән.
ИҒТИРАФ ҠЫЛЫУ (иғтираф ҡыл-) ҡ. ҡар. иғтираф итеү. Быны иғтираф ҡылмай сарам юҡ.
ИҒУА [ғәр. *<»] (Р: соблазн; И.: provocation; T.: kışkırtma) и. иҫк. кит.
Аҙғынлыҡҡа, юлдан яҙҙырыуға алып барған ҡотҡо. □ Соблазн, обольщение; искушение. ■ Эсендәге ханаһының иғуаһында, мал йыйып бик бай булыу дәғуәһендә. Мөнәжәттән.
ИҒУА ИТЕҮ (иғуа ит-) (Р: провоцировать; И.: provoke; T.: kışkırtmak) к.
Аҙғынлыҡҡа ҡотортоу, юлдан яҙҙырыу.
□ Подстрекать, провоцировать. ■ Иғуа итмә ҡәрҙәшеңде, һаҡла данын өммәтеңдең. Бәйеттән.
ИҒУА ҠЫЛЫУ (иғуа ҡыл-) ҡ. ҡар. иғуа итеү.
ИҒӘНӘ [ғәр. (Р: помощь; И.: help, assistance; T.: yardım) и.
1. Дөйөм берәр эш, кәрәк өсөн халыҡтан йыйылған ярҙам. □ Помощь, поддержка, со
действие; пожертвование. ■ [Аллаяр — Гөлйө-ҙөмгә:] Ана, орлоҡтан ҡалған тарыны иғәнәгә берәй бот алып барып бир. Ф. Иҫәнғолов. Сит ауыл кешеһе иғәнәне лавкасыға тапшырҙы. М. Кәрим. Купме бәләкәй мәҙрәсәләрҙә һәм мәсет-мәҙрәсәләрҙә Рәмиевтәр иғәнәһенә уҡып сыҡҡан шәкерттәр... «Ағиҙел», № 3, 2011. Ырымбурҙа башҡорттарҙан йыйылған иғәнә — хәләл көсө менән һалынған Каруан-һарай асыла. «Киске Өфө», № 31, 2011.
2. диал. Муллаға бирелә торған хәйер.
□ Пожертвование, которое даётся мулле. Иғәнә тапшырыу. Иғәнә биреу.
ИҒӘНӘСЕ (Р: благотворитель; И.: benevolent; T.: hayırsever) и.
Дөйөм берәр эш, кәрәк өсөн халыҡҡа матди ярҙам күрһәтеүсе. □ Тот, кто оказывает помощь, вносит пожертвование; благотворитель. ■ Башҡорт халҡына хеҙмәт иткән, иғәнәсе булараҡ дан ҡаҙанған, мәҙәниәт, зыялылыҡты уҫтергән, шиғырҙарында уҙенең тыуып уҫкән башҡорт ерҙәренең матурлығын данлап яҙған заттарҙы [аталы-уллы Рәмиевтәрҙе] беҙҙең, башҡорттарҙың, оноторға хаҡыбыҙ юҡ. «Ағиҙел», № 3, 2010.
ИҒӘНӘТ [ғәр. (Р: помощь; И.: help, assistance; T.: yardım) и.
Ярҙам. □ Помощь. Бер иғәнәт иткәндән ни булған инде.
ИҒӘНӘТЛЕ (Р: вежливый; И.: polite; T.: nezaketli) с.
Ярҙамсыл, рәхимле, изгелекле, итәғәтле. □ Вежливый, обходительный. Иғәнәтле әҙәм. Иғәнәтле булыу.
ИҒӘНӘТҺЕҘ (Р: недоброжелательный; И.: malevolent; T.: kötü niyetli) с.
Ярҙамсыл түгел, изгелекһеҙ. □ Недоброжелательный, неблагодарный. Иғәнәтһеҙ кеше. Иғәнәтһеҙ булыу.
ИДАЛЬГО [рус. < исп. hidalgo] (Р: идальго; И.: hidalgo; Т.: Hidalgo) и. тар.
Урта быуаттарҙа испан дворяны.
□ Идальго. Идальго бурыстары.
ИДАРА [ғәр. bjhi] (Р: управление; И.: administration; T.: idare) и.
659
ствие, возражение, несогласие, протест. Мин һинең фекереңде кабул итмәйем. Иғтираз белдерәм.
ИҒТИРАЗ ИТЕҮ (иғтираз ит-) (Р.: отвергать; И.: reject; T.: itiraz etmek) ҡ.
Берәй фекергә йәки ҡарарға ҡаршы төшөү, ҡаршы сығыу, кире ҡағыу. □ Отвергать, не принимать, отклонять. Фекерҙе иғтираз итеу.
ИҒТИРАЗ ҠЫЛЫУ (иғтираз ҡыл-) ҡ. ҡар. иғтираз итеү.
ИҒТИРАФ [ғәр. (Р: признание;
И.: acknowledgement; T.: itiraf) и. иҫк. кит.
Ниҙеңдер ысынлығын дөрөҫләгән һүҙ.
□ Признание, доказательство.
ИҒТИРАФ ИТЕҮ (иғтираф ит-) (Р: признать; И.: recognize; T.: itiraf etmek) ҡ.
Бар тип белеү, ысын тип дөрөҫләү; таныу. □ Признать (свои ошибки, недостатки и т. д.). ■ [Закир:] Оят һеҙгә, мөхәррирҙәргә, тормош алдында ғажизлегегеҙҙе иғтираф итеп тороу. Ғ. Рафиҡи. Иғтираф итер сәбәбем юҡ, ғәйебем юҡ. Ант итәмен, мосолманға зарарым юҡ. Бәйеттән.
ИҒТИРАФ ҠЫЛЫУ (иғтираф ҡыл-) ҡ. ҡар. иғтираф итеү. Быны иғтираф ҡылмай сарам юҡ.
ИҒУА [ғәр. *<»] (Р: соблазн; И.: provocation; T.: kışkırtma) и. иҫк. кит.
Аҙғынлыҡҡа, юлдан яҙҙырыуға алып барған ҡотҡо. □ Соблазн, обольщение; искушение. ■ Эсендәге ханаһының иғуаһында, мал йыйып бик бай булыу дәғуәһендә. Мөнәжәттән.
ИҒУА ИТЕҮ (иғуа ит-) (Р: провоцировать; И.: provoke; T.: kışkırtmak) к.
Аҙғынлыҡҡа ҡотортоу, юлдан яҙҙырыу.
□ Подстрекать, провоцировать. ■ Иғуа итмә ҡәрҙәшеңде, һаҡла данын өммәтеңдең. Бәйеттән.
ИҒУА ҠЫЛЫУ (иғуа ҡыл-) ҡ. ҡар. иғуа итеү.
ИҒӘНӘ [ғәр. (Р: помощь; И.: help, assistance; T.: yardım) и.
1. Дөйөм берәр эш, кәрәк өсөн халыҡтан йыйылған ярҙам. □ Помощь, поддержка, со
действие; пожертвование. ■ [Аллаяр — Гөлйө-ҙөмгә:] Ана, орлоҡтан ҡалған тарыны иғәнәгә берәй бот алып барып бир. Ф. Иҫәнғолов. Сит ауыл кешеһе иғәнәне лавкасыға тапшырҙы. М. Кәрим. Купме бәләкәй мәҙрәсәләрҙә һәм мәсет-мәҙрәсәләрҙә Рәмиевтәр иғәнәһенә уҡып сыҡҡан шәкерттәр... «Ағиҙел», № 3, 2011. Ырымбурҙа башҡорттарҙан йыйылған иғәнә — хәләл көсө менән һалынған Каруан-һарай асыла. «Киске Өфө», № 31, 2011.
2. диал. Муллаға бирелә торған хәйер.
□ Пожертвование, которое даётся мулле. Иғәнә тапшырыу. Иғәнә биреу.
ИҒӘНӘСЕ (Р: благотворитель; И.: benevolent; T.: hayırsever) и.
Дөйөм берәр эш, кәрәк өсөн халыҡҡа матди ярҙам күрһәтеүсе. □ Тот, кто оказывает помощь, вносит пожертвование; благотворитель. ■ Башҡорт халҡына хеҙмәт иткән, иғәнәсе булараҡ дан ҡаҙанған, мәҙәниәт, зыялылыҡты уҫтергән, шиғырҙарында уҙенең тыуып уҫкән башҡорт ерҙәренең матурлығын данлап яҙған заттарҙы [аталы-уллы Рәмиевтәрҙе] беҙҙең, башҡорттарҙың, оноторға хаҡыбыҙ юҡ. «Ағиҙел», № 3, 2010.
ИҒӘНӘТ [ғәр. (Р: помощь; И.: help, assistance; T.: yardım) и.
Ярҙам. □ Помощь. Бер иғәнәт иткәндән ни булған инде.
ИҒӘНӘТЛЕ (Р: вежливый; И.: polite; T.: nezaketli) с.
Ярҙамсыл, рәхимле, изгелекле, итәғәтле. □ Вежливый, обходительный. Иғәнәтле әҙәм. Иғәнәтле булыу.
ИҒӘНӘТҺЕҘ (Р: недоброжелательный; И.: malevolent; T.: kötü niyetli) с.
Ярҙамсыл түгел, изгелекһеҙ. □ Недоброжелательный, неблагодарный. Иғәнәтһеҙ кеше. Иғәнәтһеҙ булыу.
ИДАЛЬГО [рус. < исп. hidalgo] (Р: идальго; И.: hidalgo; Т.: Hidalgo) и. тар.
Урта быуаттарҙа испан дворяны.
□ Идальго. Идальго бурыстары.
ИДАРА [ғәр. bjhi] (Р: управление; И.: administration; T.: idare) и.
659