Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том III. Страница 735
Поиск по словарям
ИНДОССАМЕНТ
һаҡланып ҡалыуҙың мөһимлеген аңларға кәрәк беҙгә. «Ағиҙел», № 4, 2010.
ИНДИВИДУАЛИЗМ [рус. < лат. indici-duum ‘шәхес’] (Р.: индивидуализм; И.: individualism; T.: bireycilik) и.
1. Айырым шәхестең мәнфәғәттәрен йәмғиәт мәнфәғәттәренә ҡаршы ҡуйып, уның позицияһын абсолютлаштырыусы ҡараш. □ Индивидуализм. Индивидуализм яҡлы булыу.
2. Халыҡ менән аралашмаҫҡа, үҙ шәхесен башҡаларҙан өҫтөн ҡуйырға тырышыу теләге һәм шул теләкте сағылдырған ҡылыҡ. □ Индивидуализм. Холҡонда индивидуализм һыҙаттары сағыла.
ИНДИВИДУАЛИСТ [рус. <лат. indivi-duum ‘шәхес’] (Р: индивидуалист; И.: individualist; T.: bireyci) и.
Ҡылығында, эшендә индивидуализмға урын биргән кеше. □ Индивидуалист. Индивидуалист булыу. Индивидуалистар фекере.
ИНДИВИДУАЛИСТИК [рус. индивидуалистический] (Р.: индивидуалистический; И.: individualistic; T.: bireyci) с.
Индивидуализм менән һуғарылған, индивидуализмға нигеҙләнгән. □ Индивидуалистический. Индивидуалистик фәлсәфә. Индивидуалистик ҡараш.
ИНДИВИДУАЛЛЕК (индивидуаллеге) и. ҡар. шәхсиәт.
ИНДИВИДУАЛЛӘШТЕРЕЛЕҮ (индивидуалләштерел-) ҡ. төш. ҡар. индивидуалләштереү. страд, от индивидуалләштереү.
ИНДИВИДУАЛЛӘШТЕРЕҮ (индивидуалләштер-) (Р: индивидуализировать; И.: individualize; T.: ferdileştirmek) ҡ.
Айырым шәхестең мәнфәғәтен айырып ҡарау. □ Индивидуализировать. Балаларҙың уҡыуын индивиду алләштереу.
ИНДИВИДУАЛЬ с. ҡар. шәхси. ■ Куп-селек бәйеттәр, ғәҙәттә, индивидуаль ижад емеше булып телдән йәки яҙып ижад ителә. М. Сәғитов.
ИНДИВИДУУМ [рус. <лат. indiviuum] и. кит. ҡар. шәхес. ■ Бер кемде лә ҡабатлап йәки уға йәнәш баҫтырып булмай, һәр ижад кешеһе индивидуум, әммә ниндәй ҙур әҙип
арабыҙҙан китһә лә, дөйөм әҙәби процесс һунмәҫкә, дауам итергә тейеш. Ә. Әминев.
ИНДИГО [рус. < лат. indicus] (Р: индиго; И.: indigo; T.: çivit; Indigo) и.
Ҡара күк төҫтәге буяу. □ Индиго. / Индиговый. Синтетик индиго.
ИНДИЙ [рус. < лат. indium] (Р: индий; И.: indium; T.: indiyum) и. хим.
Химик элемент, һирәк осрай торған көмөшкә оҡшаш аҡ металл. □ Индий. Индий еңел металдар төркөмөнә инә.
ИНДИКАТОР [рус. < лат. indicator ‘күрһәткес’] (Р: индикатор; И.: indicator; T.: gösterge; indikatör) и.
1. тех. Объекттың торошон йәки процесс барышын күҙәтеү приборы. □ Индикатор. Радио индикаторын көйләу.
2. хим. Шыйыҡлыҡта булған химик процесты билдәләү өсөн уға һалына торған матдә. □ Индикатор.
3. Китапханала бирелгән китаптарҙы билдәләү картотекаһы. □ Индикатор. Индикатор менән эш итеу.
ИНДИФФЕРЕНТ с. ҡар. вайымһыҙ I.
ИНДИФФЕРЕНТЛЫҠ (индиффе-рентлығы) и. ҡар. вайымһыҙлыҡ.
ИНДОНЕЗИЙ (Р: индонезиец; И.: Indonesian; T.: Endonezyah) и.
Күп төрлө халыҡтар, төрлө ырыу, ҡәбиләләр төркөмөнән торған Индонезияның төп халҡы һәм шул халыҡ кешеһе (телдәре малай-полинезий телдәренең индонезий төркөмөнә ҡарай). Индонезиец. / Индонезийский. Индонезий халҡына хас булған һыҙаттар. Индонезий телдәрен тикшереу.
ИНДОССАМЕНТ [рус. < нем. Indossament < фр. endossement] (Р: индоссамент; И.: endorsement; T.: ciro) и. фин.
1. Векселдең икенсе кешегә күсеүен раҫлап, уның арт яғына эшләнгән яҙма. □ Индоссамент. Индоссамент тултырыу. Индос-саментты тапшырыу.
2. Документ юридик көскә эйә булһын өсөн ҡуйылған ҡултамға. □ Индоссамент (подпись, необходимая для того, чтобы документ приобрел юридическую силу).
3. Страховка полисына индерелгән ниндәй ҙә булһа төҙәтмә йәки страховкалауҙың
735
һаҡланып ҡалыуҙың мөһимлеген аңларға кәрәк беҙгә. «Ағиҙел», № 4, 2010.
ИНДИВИДУАЛИЗМ [рус. < лат. indici-duum ‘шәхес’] (Р.: индивидуализм; И.: individualism; T.: bireycilik) и.
1. Айырым шәхестең мәнфәғәттәрен йәмғиәт мәнфәғәттәренә ҡаршы ҡуйып, уның позицияһын абсолютлаштырыусы ҡараш. □ Индивидуализм. Индивидуализм яҡлы булыу.
2. Халыҡ менән аралашмаҫҡа, үҙ шәхесен башҡаларҙан өҫтөн ҡуйырға тырышыу теләге һәм шул теләкте сағылдырған ҡылыҡ. □ Индивидуализм. Холҡонда индивидуализм һыҙаттары сағыла.
ИНДИВИДУАЛИСТ [рус. <лат. indivi-duum ‘шәхес’] (Р: индивидуалист; И.: individualist; T.: bireyci) и.
Ҡылығында, эшендә индивидуализмға урын биргән кеше. □ Индивидуалист. Индивидуалист булыу. Индивидуалистар фекере.
ИНДИВИДУАЛИСТИК [рус. индивидуалистический] (Р.: индивидуалистический; И.: individualistic; T.: bireyci) с.
Индивидуализм менән һуғарылған, индивидуализмға нигеҙләнгән. □ Индивидуалистический. Индивидуалистик фәлсәфә. Индивидуалистик ҡараш.
ИНДИВИДУАЛЛЕК (индивидуаллеге) и. ҡар. шәхсиәт.
ИНДИВИДУАЛЛӘШТЕРЕЛЕҮ (индивидуалләштерел-) ҡ. төш. ҡар. индивидуалләштереү. страд, от индивидуалләштереү.
ИНДИВИДУАЛЛӘШТЕРЕҮ (индивидуалләштер-) (Р: индивидуализировать; И.: individualize; T.: ferdileştirmek) ҡ.
Айырым шәхестең мәнфәғәтен айырып ҡарау. □ Индивидуализировать. Балаларҙың уҡыуын индивиду алләштереу.
ИНДИВИДУАЛЬ с. ҡар. шәхси. ■ Куп-селек бәйеттәр, ғәҙәттә, индивидуаль ижад емеше булып телдән йәки яҙып ижад ителә. М. Сәғитов.
ИНДИВИДУУМ [рус. <лат. indiviuum] и. кит. ҡар. шәхес. ■ Бер кемде лә ҡабатлап йәки уға йәнәш баҫтырып булмай, һәр ижад кешеһе индивидуум, әммә ниндәй ҙур әҙип
арабыҙҙан китһә лә, дөйөм әҙәби процесс һунмәҫкә, дауам итергә тейеш. Ә. Әминев.
ИНДИГО [рус. < лат. indicus] (Р: индиго; И.: indigo; T.: çivit; Indigo) и.
Ҡара күк төҫтәге буяу. □ Индиго. / Индиговый. Синтетик индиго.
ИНДИЙ [рус. < лат. indium] (Р: индий; И.: indium; T.: indiyum) и. хим.
Химик элемент, һирәк осрай торған көмөшкә оҡшаш аҡ металл. □ Индий. Индий еңел металдар төркөмөнә инә.
ИНДИКАТОР [рус. < лат. indicator ‘күрһәткес’] (Р: индикатор; И.: indicator; T.: gösterge; indikatör) и.
1. тех. Объекттың торошон йәки процесс барышын күҙәтеү приборы. □ Индикатор. Радио индикаторын көйләу.
2. хим. Шыйыҡлыҡта булған химик процесты билдәләү өсөн уға һалына торған матдә. □ Индикатор.
3. Китапханала бирелгән китаптарҙы билдәләү картотекаһы. □ Индикатор. Индикатор менән эш итеу.
ИНДИФФЕРЕНТ с. ҡар. вайымһыҙ I.
ИНДИФФЕРЕНТЛЫҠ (индиффе-рентлығы) и. ҡар. вайымһыҙлыҡ.
ИНДОНЕЗИЙ (Р: индонезиец; И.: Indonesian; T.: Endonezyah) и.
Күп төрлө халыҡтар, төрлө ырыу, ҡәбиләләр төркөмөнән торған Индонезияның төп халҡы һәм шул халыҡ кешеһе (телдәре малай-полинезий телдәренең индонезий төркөмөнә ҡарай). Индонезиец. / Индонезийский. Индонезий халҡына хас булған һыҙаттар. Индонезий телдәрен тикшереу.
ИНДОССАМЕНТ [рус. < нем. Indossament < фр. endossement] (Р: индоссамент; И.: endorsement; T.: ciro) и. фин.
1. Векселдең икенсе кешегә күсеүен раҫлап, уның арт яғына эшләнгән яҙма. □ Индоссамент. Индоссамент тултырыу. Индос-саментты тапшырыу.
2. Документ юридик көскә эйә булһын өсөн ҡуйылған ҡултамға. □ Индоссамент (подпись, необходимая для того, чтобы документ приобрел юридическую силу).
3. Страховка полисына индерелгән ниндәй ҙә булһа төҙәтмә йәки страховкалауҙың
735