Академический словарь башкирского языка. Том III. Страница 736


Поиск по словарям

Башҡорт теленең академик һүҙлеге. Том III

ИНДОССАНТ
шарттары үҙгәреү сәбәпле бирелгән ваҡытлы страховкалау тураһындағы таныҡлыҡ. □ Индоссамент (любые исправления, вносимые в страховой полис или временное свидетельство о страховании в связи с изменениями в условиях страхования).
ИНДОССАНТ [рус. < фр. endossant] и. фин. ҡар. жирант.
ИНДОССАТ [рус. < нем. indossat] (Р.: индоссат; И.: endorsee; T.: ciro edilen kimse) и. фин.
Индоссамент буйынса документ тәғәйенләнгән кеше. □ Индоссат. Индоссаттыц имзаһы.
ИНДОУТКА [рус.] и. зоол. һөйл. ҡар. мускус өйрәге.
ИНДРА [санскр. indra] (Р.: Индра; И.: Indra; T.: Indra) и. дини.
Индуизмда тәңреләр батшаһы, һауа һәм һуғыш тәңреһе. □ Индра (божество в индуизме). Индра тураһында легендалар.
ИНДРИ [рус.] (Р: индри; И.: babakoto; T.: indri) и. зоол.
Мадагаскар утрауы урмандарында йәшәй торған, ҡойроғо бик ҡыҫҡа, аяҡ-ҡул остары бик ҙур, бармаҡ араларында яры булған, башы эт башына оҡшаған ярым маймылдар. □ Индри (лат. indri). ■ Еләк-емеш, япраҡтар индриҙарҙың төп аҙығы булып тора. Интернет селтәренән.
ИНДУИЗМ [рус.] (Р: индуизм; И.: hinduism; T: hinduizm) и. дини.
Брахманизм һәм буддизм нигеҙендә барлыҡҡа килеп, һиндтар араһында иң киң таралған дин. □ Индуизм. Индуизмдың таралыуы.
ИНДУКТИВ (Р: индуктивный; И.: inductive; T.: tümevarımsal) с.
Индукцияға (1, 2) нигеҙләнгән. □ Индуктивный. Индуктив алым.
ИНДУКТОР [рус. < лат. inductor ‘ҡуҙғат-ҡыс’] (Р: индуктор; И.: inductor; T.: indükleç) и.
Атмаш ток ала торған бәләкәй электромагнитлы машина. □ Индуктор. Индуктор кәтүге.
ИНДУКЦИЯ [рус. < лат inductio ‘өндәү’] (Р: индукция; И.: induction; T.: tümevarım) и.
1. лог. Айырым факттар нигеҙендә дөйөм һөҙөмтә сығарыу алымы; киреһе — дедукция. □ Индукция. Индукция логикаһы.
2. физ. Берәй үткәргесте магнит янында йөрөткәндән шул үткәргестә электр тогы барлыҡҡа килеү хәле. □ Индукция. Индукция булдырыу.
3. физиол. Нервы системаһында уяныу һәм тотҡарланыу процестарының үҙ-ара бәйләнеше. □ Индукция.
ИНДУСТРИАЛИЗАЦИЯ [рус. < лат. industria ‘эшмәкәрлек’] (Р: индустриализация; И.: industrialization; T.: sanayileşme; endüstrileşme) и.
Халыҡ хужалығының бөтә әлкәләрендә эре машина техникаһы булдырыу процессы. □ Индустриализация. Капиталистик индустриализация.
ИНДУСТРИАЛЛАШТЫРЫЛЫУ (ин-дустриаллаштырыл-) ҡ. төш. ҡар. индустри-аллаштырыу. страд, от индустриаллашты-рыу.
ИНДУСТРИАЛЛАШТЫРЫУ (индус-триаллаштыр-) (Р: индустриализировать; И.: industrialize; T.: sanayileştirmek; endüstrileştirmek) ҡ.
Индустрия нигеҙендә ҡороу, машина техникаһына күсереү. □ Индустриализировать, индустриализовать. // Индустриализация. ■ Ватан сәнәғәте ғәжәйеп дәрәжәлә иҫкергән һәм туҙған, шуға күрә әле һүҙҙец ин-новациялар тураһында түгел, ә индустриал-лаштырыу тураһында ғына барыуы мөмкин. «Ағиҙел», №2, 2011. Илде коллективлаш -тырыу, индустриялаштырыу йылдарының әҙәбиәте шулай уҡ тулыһы менән сәйәси ҡанундарға буйһондо. Ә. Әминев.
ИНДУСТРИАЛЬ [рус. индустриальный] (Р: индустриальный; И.: industrial; Т.: sanayi) с.
Индустрияға мөнәсәбәтле, индустрияның үҫешенә мөнәсәбәтле. □ Индустриальный. Индустриаль дәүләт. ■ Беҙҙең бурыс — уны [ауыл хужалығын] индустриаль үҫеш юлына сығарыу. Был иһә тармаҡты техника менән тәьмин итеү, хеҙмәт етештереүсәнлеген арттырыу тигән һүҙ. М. Хужин. Римма һәм Салауат Төмән инду
736