Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том III. Страница 801
Поиск по словарям
ИСТИХАРА
ИСТИҠБАЛ [ғәр. сМЧ] (Р/ будущее; И.: the future; T.: istikbal) и. иҫк. кит.
Алдағы көн, киләсәк. □ Будущее. ■ Куп-тән тугел әле һин [Ғәффәт туташ] тотҡонда айырым инең барса хөр ҡоштан истиҡбалың мөдһиш (ҡурҡыныс), томанлы сәд (кәртә): мәьюс (өмөтһөҙ) инең яҡты тормоштан. Картотека фондынан, һәр урында мосолманға фарыз булды истиҡбалын ислах өсөн һуҙ ҡуҙғатмаҡ. М. Ғафури. Истиҡбалым ҡараңғы төн, курә алмам, тим, нурлы аҡ көн, әсе хәсрәт көйөн көйләп, һыҙыла куңелем көндөҙ вә төн. Д. Юлтый. Истиҡбал хәят (тормош), өмөт бәнем йөрәгемде яралай, ә ҡайғы-хәсрәт ул яраға әсе тоҙ һала. Ә. Таңғатаров.
ИСТИҠЛАЛ [ғәр. 3^4] (Р.: независимость; И.: independence; T.: istiklal) и. иҫк. кит.
Бойондороҡһоҙлоҡ. □ Независимость. Истиҡлал яулау. Истиҡлал биреу.
ИСТИЛА [ғәр. (Р: завоевание;
И.: conquest; T.: istila) и. иҫк. кит.
Бер илдең икенсе ил ерен һуғышып баҫып алыуы. □ Завоевание, захват.
ИСТИЛА ИТЕҮ (истила ит-) (Р: завоевать; И.: conquer; T.: istila etmek) ҡ.
Баҫып алыу, биләү. □ Завоевать. ■ Истила итә Хоҙаның әмере барлыҡ зиһенемде. Ғ. Иҫәнбирҙин.
ИСТИЛАХ [ғәр. ‘шартлылыҡ’]
(Р.: термин; И.: term; T.: istilah) и. иҫк. кит.
Фәнни атама. □ Термин.
ИСТИНЙӘ [ғәр. £^йЦ] (Р: подмывание; И.: washing; T: temizleme) и.
1. Ярауҙан һуңғы тәһәрәт. □ Гигиеническое обмывание после естественных надобностей, подмывание.
2. Ҡатын-ҡыҙҙың күрем ваҡытында эске кейемде таҙа тотоу өсөн ҡулланған махсус гигиена әйбере. □ Гигиеническая прокладка. Истинйә һатып алыу. Истинйә ҡулланыу.
ИСТИНЙӘ ҠЫЛЫУ (истинйә ҡыл-) (Р.: совершать омовение; И.: do washing up; T: aptes) ҡ.
Ярауҙан һуң йыуыныу. □ Совершать омовение, һәр кешегә истинйә ҡылыу фарыз.
ИСТИРАХӘТ [ғәр. AaJjM] (Р: отдых; И.: rest; T: istirahat) и. иҫк. кит.
Тыныслыҡ, ял. □ Отдых; покой. ■ Уята курмә, ятып бер истирахәт әйләһен, етерлек михнәт, мәшәҡәттәргә туҙгән был куңел. Я. Юмаев.
ИСТИРАХӘТ ИТЕҮ (истирахәт ит-) (Р: отдыхать; И.: rest; T: istirahat etmek) ҡ.
Ял итеү. □ Отдыхать. ■ «Б..» ҡәрйәһе ҡымыҙы ләззәтле, һауаһы яҡшы, шишмәһе гузәл, һыуы тәмле булғанлыҡтан, ҡымыҙ эсергә вә истирахәт итергә килеуселәрҙең иң куп килмәккә булған бер ҡәрйәлер. Р. Фәхретдинов.
ИСТИСҠА [ғәр. З^Ц1] (Р: мольба о ниспослании дождя; И.: supplication to bring rain; T: yağmur dileme) и. иҫк. кит.
1. Халыҡтың ямғыр теләп табыны-уы. □ Мольба о ниспослании дождя.
2. Ямғыр теләп уҡылған намаҙ. □ Моление, прошение дождя. Истисҡа намаҙы.
ИСТИСХАБ [ғәр. ‘алыу’] (Р: приглашение в спутники; И.: invitation for fellow travelling; T: istishab) и. иҫк. кит.
Кемдеңдер юлдашлыҡҡа алыныу ы.
□ Приглашение в спутники.
ИСТИСХАБ ИТЕҮ (истисхаб ит-) (Р: пригласить в спутники; И.: invite fellow travellers; T: istishab etmek) ҡ.
Юлдаш итеп алыу. □ Пригласить в спутники.
ИСТИФАДӘ [ғәр. ШЩ] (Р: использование; И.: use; T.: istifade) и. иҫк. кит.
Ҡулланыу, файҙаланыу. □ Использование, извлечение пользы.
ИСТИФАДӘ ИТЕҮ (истифадә ит-) (Р: использовать; И.: utilize; T.: istifade etmek) ҡ.
Файҙаланыу, ҡулланыу. □ Использовать. ■ Аҡмулланың бөтә камәләте ҡаҙаҡ сахраһында алынған вә ҡаҙаҡ шағирҙарынан истифадә ителгән ине. Р. Фәхретдинов.
ИСТИХАРА [ғәр. ‘Алланан ярҙам һорау’] (Р: загадывание на вещий сон;
26-1.0116.12
801
ИСТИҠБАЛ [ғәр. сМЧ] (Р/ будущее; И.: the future; T.: istikbal) и. иҫк. кит.
Алдағы көн, киләсәк. □ Будущее. ■ Куп-тән тугел әле һин [Ғәффәт туташ] тотҡонда айырым инең барса хөр ҡоштан истиҡбалың мөдһиш (ҡурҡыныс), томанлы сәд (кәртә): мәьюс (өмөтһөҙ) инең яҡты тормоштан. Картотека фондынан, һәр урында мосолманға фарыз булды истиҡбалын ислах өсөн һуҙ ҡуҙғатмаҡ. М. Ғафури. Истиҡбалым ҡараңғы төн, курә алмам, тим, нурлы аҡ көн, әсе хәсрәт көйөн көйләп, һыҙыла куңелем көндөҙ вә төн. Д. Юлтый. Истиҡбал хәят (тормош), өмөт бәнем йөрәгемде яралай, ә ҡайғы-хәсрәт ул яраға әсе тоҙ һала. Ә. Таңғатаров.
ИСТИҠЛАЛ [ғәр. 3^4] (Р.: независимость; И.: independence; T.: istiklal) и. иҫк. кит.
Бойондороҡһоҙлоҡ. □ Независимость. Истиҡлал яулау. Истиҡлал биреу.
ИСТИЛА [ғәр. (Р: завоевание;
И.: conquest; T.: istila) и. иҫк. кит.
Бер илдең икенсе ил ерен һуғышып баҫып алыуы. □ Завоевание, захват.
ИСТИЛА ИТЕҮ (истила ит-) (Р: завоевать; И.: conquer; T.: istila etmek) ҡ.
Баҫып алыу, биләү. □ Завоевать. ■ Истила итә Хоҙаның әмере барлыҡ зиһенемде. Ғ. Иҫәнбирҙин.
ИСТИЛАХ [ғәр. ‘шартлылыҡ’]
(Р.: термин; И.: term; T.: istilah) и. иҫк. кит.
Фәнни атама. □ Термин.
ИСТИНЙӘ [ғәр. £^йЦ] (Р: подмывание; И.: washing; T: temizleme) и.
1. Ярауҙан һуңғы тәһәрәт. □ Гигиеническое обмывание после естественных надобностей, подмывание.
2. Ҡатын-ҡыҙҙың күрем ваҡытында эске кейемде таҙа тотоу өсөн ҡулланған махсус гигиена әйбере. □ Гигиеническая прокладка. Истинйә һатып алыу. Истинйә ҡулланыу.
ИСТИНЙӘ ҠЫЛЫУ (истинйә ҡыл-) (Р.: совершать омовение; И.: do washing up; T: aptes) ҡ.
Ярауҙан һуң йыуыныу. □ Совершать омовение, һәр кешегә истинйә ҡылыу фарыз.
ИСТИРАХӘТ [ғәр. AaJjM] (Р: отдых; И.: rest; T: istirahat) и. иҫк. кит.
Тыныслыҡ, ял. □ Отдых; покой. ■ Уята курмә, ятып бер истирахәт әйләһен, етерлек михнәт, мәшәҡәттәргә туҙгән был куңел. Я. Юмаев.
ИСТИРАХӘТ ИТЕҮ (истирахәт ит-) (Р: отдыхать; И.: rest; T: istirahat etmek) ҡ.
Ял итеү. □ Отдыхать. ■ «Б..» ҡәрйәһе ҡымыҙы ләззәтле, һауаһы яҡшы, шишмәһе гузәл, һыуы тәмле булғанлыҡтан, ҡымыҙ эсергә вә истирахәт итергә килеуселәрҙең иң куп килмәккә булған бер ҡәрйәлер. Р. Фәхретдинов.
ИСТИСҠА [ғәр. З^Ц1] (Р: мольба о ниспослании дождя; И.: supplication to bring rain; T: yağmur dileme) и. иҫк. кит.
1. Халыҡтың ямғыр теләп табыны-уы. □ Мольба о ниспослании дождя.
2. Ямғыр теләп уҡылған намаҙ. □ Моление, прошение дождя. Истисҡа намаҙы.
ИСТИСХАБ [ғәр. ‘алыу’] (Р: приглашение в спутники; И.: invitation for fellow travelling; T: istishab) и. иҫк. кит.
Кемдеңдер юлдашлыҡҡа алыныу ы.
□ Приглашение в спутники.
ИСТИСХАБ ИТЕҮ (истисхаб ит-) (Р: пригласить в спутники; И.: invite fellow travellers; T: istishab etmek) ҡ.
Юлдаш итеп алыу. □ Пригласить в спутники.
ИСТИФАДӘ [ғәр. ШЩ] (Р: использование; И.: use; T.: istifade) и. иҫк. кит.
Ҡулланыу, файҙаланыу. □ Использование, извлечение пользы.
ИСТИФАДӘ ИТЕҮ (истифадә ит-) (Р: использовать; И.: utilize; T.: istifade etmek) ҡ.
Файҙаланыу, ҡулланыу. □ Использовать. ■ Аҡмулланың бөтә камәләте ҡаҙаҡ сахраһында алынған вә ҡаҙаҡ шағирҙарынан истифадә ителгән ине. Р. Фәхретдинов.
ИСТИХАРА [ғәр. ‘Алланан ярҙам һорау’] (Р: загадывание на вещий сон;
26-1.0116.12
801