Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том III. Страница 802
Поиск по словарям
ИСТИХАРА ИТЕҮ
И.: predicting a prophetic dream; T.: istihare) и. иҫк.
Нимәлер тураһында алдан төштә күреп белеү өсөн, йоҡлағанда төшлөк һалдырып йәки төшлөк һалып, доға уҡып ятыу. □ Загадывание на вещий сон. • Булһа — бохара, булмаһа — истихара. Әйтем.
ИСТИХАРА ИТЕҮ (истихара ит-) (Р.: загадывать вещий сон; И.: predict a prophetic dream; T.: istihare etmek) ҡ.
Төшлөк һалыу, төшлөк ҡуйыу, кәрәкле төш күреү өсөн доға уҡып ятыу. □ Загадывать вещий сон.
ИСТИХАРА ҠЫЛЫУ (истихара ҡыл ) ҡ. ҡар. истихара итеү.
ИСТИХРАЖ ИТЕҮ (истихраж ит-) (Р.: резюмировать; И.: sum up; T.: istihraç etmek) ҡ. иҫк. кит.
Һығымта яһау. □ Резюмировать.
ИСТИХФАФ [ғәр. (P: легко-
мысленное отношение; И.: careless treatment; T: istihfaf) и. иҫк. кит.
Еңел ҡараш, еңел мөнәсәбәт. □ Легкомысленное отношение. ■ Һөнәрәбәҙ йә тә-әннәт, йә истихфаф, уҙ ҡылған эшебеҙ юҡ иҫебеҙҙә. М. Аҡмулла.
ИСТИҺЗА [ғәр. **j^,'| (Р: насмешка; И.: mockery; T.: istihza) и. иҫк. кит.
Мыҫҡыл, мәсхәрә. □ Насмешка, издевательство.
ИСТИҺЗА ИТЕҮ (истиһза ит-)
(Р: оскорблять; И.: insult; T.: istihza etmek) ҡ.
Мыҫҡыллау, мәсхәрәләү. □ Оскорблять, унижать, издеваться, надругаться.
ИСТИҺЗА ҠЫЛЫУ (истиһза ҡыл-) ҡ. ҡар. истиһза итеү.
ИСТОРИЗМ [рус.] (Р: историзм; И.: historicism; T.: historizm) и. лингв.
Хәҙерге ваҡытта юҡҡа сыҡҡан предмет һәм күренештәрҙең атамалары; тарихи һүҙ.
□ Историзм. Историзмдарҙы тикшереу.
ИСТОРИОГРАФ [рус.] (Р: историограф; И.: historiographer; T: historiyografi uzmanı) и.
Историография (1) өлкәһендәге белгес.
□ Историограф. Историограф булыу.
ИСТОРИОГРАФИК (Р: историографический; И.: historiographic(al); T.: historiyografi) с.
Историографияға мөнәсәбәтле. □ Историографический. Историографик тикше -ренеу.
ИСТОРИОГРАФИЯ [рус. < гр. historia + grâpho] (Р: историография; И.: historiography; Т.: historiyografi) и.
1. Кешелек йәмғиәтенең үҫеш тарихы, шул турала тупланған ғилемде һәм тарихи сығанаҡтарҙы өйрәнгән фән. □ Историография.
2. Билдәле бер дәүергә, быуатҡа йәки берәй мәсьәләгә бағышланған тарихи яҙмалар йыйылмаһы. □ Историография.
ИСТӘБРАҠ [ғәр. (j'j^!] (Р: ткань; И.: cloth, fabric; T.: ipek) и. иҫк.
Алтын-көмөш ептәр ҡатыштырып һуғылған туҡыма. □ Ткань, материя. ■ Урыны ине Фирҙәуестең — тур башы, сөндөс,истә-браҡтан ине хөлләһе. Ш. Бабич.
ИСТӘК (Р: истяк; И.: the Bashkirs’ former name; T.: Başkurtlara Kazaklar tarafından verilmiş ad) u.
Башҡорттарҙың ҡаҙаҡ-ҡырғыҙҙарҙағы атамаһы. □ Истяк (название башкир в дореволюционное время, данное им казахами, киргизами и др.). ■ [Болтаев:] Казармаларға барҙым, ундағы һалдаттар нуғай, истәк егеттәре икән. А. Таһиров. [Алтынбай:] Атаһы бай ҡаҙаҡ булһа, ҡыҙын минең кеуек ерһеҙ, малһыҙ истәккә бирәһе буламы?
3. Ураҡсин.
ИСТӘҮ (истә-) ҡ. ҡар. эҫтәү.
ИСӘҒУЖИ [ғәр. и. дини. ҡар.
исағужи. ■ Шакирмәхдумуҙен ..ғалим кур-һәтер өсөн «Исәғужи» уҡыусы шәкерттәренә .. бәхәстәр йөрөтөп, теуэтәйен һалып, ике ҡулын йәйеп-йәйеп, .. бар ҡеуәте илә тамағы ҡарлыҡҡансы ҡысҡыра ине. 3. Һаҙи.
ИҪ [дөйөм төрки эс] (Р: память; И.: memory; T: bellek) и.
1. Онотмай башта һаҡлау һәләтлеге; хәтер, зиһен. □ Память. Иҫе яҡшы. Иҫтән сығыу. Иҫтә ҡалдырмау. • Иҫәрҙең иҫе булмаҫ, ялҡауҙың эше булмаҫ. Әйтем.
802
И.: predicting a prophetic dream; T.: istihare) и. иҫк.
Нимәлер тураһында алдан төштә күреп белеү өсөн, йоҡлағанда төшлөк һалдырып йәки төшлөк һалып, доға уҡып ятыу. □ Загадывание на вещий сон. • Булһа — бохара, булмаһа — истихара. Әйтем.
ИСТИХАРА ИТЕҮ (истихара ит-) (Р.: загадывать вещий сон; И.: predict a prophetic dream; T.: istihare etmek) ҡ.
Төшлөк һалыу, төшлөк ҡуйыу, кәрәкле төш күреү өсөн доға уҡып ятыу. □ Загадывать вещий сон.
ИСТИХАРА ҠЫЛЫУ (истихара ҡыл ) ҡ. ҡар. истихара итеү.
ИСТИХРАЖ ИТЕҮ (истихраж ит-) (Р.: резюмировать; И.: sum up; T.: istihraç etmek) ҡ. иҫк. кит.
Һығымта яһау. □ Резюмировать.
ИСТИХФАФ [ғәр. (P: легко-
мысленное отношение; И.: careless treatment; T: istihfaf) и. иҫк. кит.
Еңел ҡараш, еңел мөнәсәбәт. □ Легкомысленное отношение. ■ Һөнәрәбәҙ йә тә-әннәт, йә истихфаф, уҙ ҡылған эшебеҙ юҡ иҫебеҙҙә. М. Аҡмулла.
ИСТИҺЗА [ғәр. **j^,'| (Р: насмешка; И.: mockery; T.: istihza) и. иҫк. кит.
Мыҫҡыл, мәсхәрә. □ Насмешка, издевательство.
ИСТИҺЗА ИТЕҮ (истиһза ит-)
(Р: оскорблять; И.: insult; T.: istihza etmek) ҡ.
Мыҫҡыллау, мәсхәрәләү. □ Оскорблять, унижать, издеваться, надругаться.
ИСТИҺЗА ҠЫЛЫУ (истиһза ҡыл-) ҡ. ҡар. истиһза итеү.
ИСТОРИЗМ [рус.] (Р: историзм; И.: historicism; T.: historizm) и. лингв.
Хәҙерге ваҡытта юҡҡа сыҡҡан предмет һәм күренештәрҙең атамалары; тарихи һүҙ.
□ Историзм. Историзмдарҙы тикшереу.
ИСТОРИОГРАФ [рус.] (Р: историограф; И.: historiographer; T: historiyografi uzmanı) и.
Историография (1) өлкәһендәге белгес.
□ Историограф. Историограф булыу.
ИСТОРИОГРАФИК (Р: историографический; И.: historiographic(al); T.: historiyografi) с.
Историографияға мөнәсәбәтле. □ Историографический. Историографик тикше -ренеу.
ИСТОРИОГРАФИЯ [рус. < гр. historia + grâpho] (Р: историография; И.: historiography; Т.: historiyografi) и.
1. Кешелек йәмғиәтенең үҫеш тарихы, шул турала тупланған ғилемде һәм тарихи сығанаҡтарҙы өйрәнгән фән. □ Историография.
2. Билдәле бер дәүергә, быуатҡа йәки берәй мәсьәләгә бағышланған тарихи яҙмалар йыйылмаһы. □ Историография.
ИСТӘБРАҠ [ғәр. (j'j^!] (Р: ткань; И.: cloth, fabric; T.: ipek) и. иҫк.
Алтын-көмөш ептәр ҡатыштырып һуғылған туҡыма. □ Ткань, материя. ■ Урыны ине Фирҙәуестең — тур башы, сөндөс,истә-браҡтан ине хөлләһе. Ш. Бабич.
ИСТӘК (Р: истяк; И.: the Bashkirs’ former name; T.: Başkurtlara Kazaklar tarafından verilmiş ad) u.
Башҡорттарҙың ҡаҙаҡ-ҡырғыҙҙарҙағы атамаһы. □ Истяк (название башкир в дореволюционное время, данное им казахами, киргизами и др.). ■ [Болтаев:] Казармаларға барҙым, ундағы һалдаттар нуғай, истәк егеттәре икән. А. Таһиров. [Алтынбай:] Атаһы бай ҡаҙаҡ булһа, ҡыҙын минең кеуек ерһеҙ, малһыҙ истәккә бирәһе буламы?
3. Ураҡсин.
ИСТӘҮ (истә-) ҡ. ҡар. эҫтәү.
ИСӘҒУЖИ [ғәр. и. дини. ҡар.
исағужи. ■ Шакирмәхдумуҙен ..ғалим кур-һәтер өсөн «Исәғужи» уҡыусы шәкерттәренә .. бәхәстәр йөрөтөп, теуэтәйен һалып, ике ҡулын йәйеп-йәйеп, .. бар ҡеуәте илә тамағы ҡарлыҡҡансы ҡысҡыра ине. 3. Һаҙи.
ИҪ [дөйөм төрки эс] (Р: память; И.: memory; T: bellek) и.
1. Онотмай башта һаҡлау һәләтлеге; хәтер, зиһен. □ Память. Иҫе яҡшы. Иҫтән сығыу. Иҫтә ҡалдырмау. • Иҫәрҙең иҫе булмаҫ, ялҡауҙың эше булмаҫ. Әйтем.
802