Рус
Баш
Поиск по словарям
ИТ ҮРЕҮ
ИТТИЛАҒ ИТЕҮ (иттилағ ит-) (Р.: понимать, знать; И.: understand; be cognizant (of); T.: bilmek) ҡ.
Аңлау, белеү. □ Понимать, знать.
ИТТИЛАҒ ҠЫЛЫУ (иттилағ ҡыл-) ҡ. ҡар. иттилағ итеү. ■ Яусы һуғышсы мәғәнәһендә булып, ҡадимдә башҡорттарҙа ҡыҙҙы көсләп, һуғышып алыу ғәҙәте бул-дығынан, хәҙерҙә лә ҡыҙ һораусы иттилағ ҡылына. С. Яҡшығолов.
ИТТИФАҠ (иттифағы) [ғәр. сз^1 ‘күңел берлеге’] (Р.: союз; И.: union, alliance; T.: ittifak) и.
Берҙәмлек, берләшмә, ойошма. □ Союз, коалиция; объединение. Мосолмандар иттифағы. ■ Аһ, дәриға, беҙҙең йортҡа юҡ иттифаҡ, беҙҙе ниңә дуҫлаштырһын бындай сиҡаҡ (мәсхәрә)! Арабыҙҙан бер кәшшаф (уйлап табыусы) сыҡҡаны юҡ тырышҡан халҡына теләп иттифаҡ. М. Аҡмулла.
ИТТИФАҠАН [ғәр. (Р: единодушно; И.: unanimously; T.: oy birliğiyle) р. иҫк. кит.
1. Берҙәм рәүештә, бергәләшеп. □ Единодушно.
2. Осраҡлы рәүештә. □ Случайно.
ИТТИФАҠИ [ғәр. (Р: случайный; И.: accidental, casual, fortuitous; T.: rasgele) c. иҫк. кит.
Уйламаған, көтөлмәгән, осраҡлы. □ Случайный. ■ [Мансур:] Ошо иттифаҡи йыйналырыбыҙҙан файҙаланып, сиселмәгән мәсьәләләрҙе ҡарап, хәл ҡылырға, һәр эшебеҙҙе нисек алып барыу тураһында бер ҡәтғи ҡарарға килергә кәрәк. Картотека фондынан.
ИТТИФАҠЛАШЫУ ( иттифаҡлаш-) (Р: объединиться; И.: unite (with); T.: ittifak etmek) ҡ. иҫк.
Ойошоу, берләшеү. □ Объединиться. // Объединение, соединение. Беҙгә иттифаҡлашырға кәрәк.
ИТТИФАҠСЫ (Р: союзник; И.: ally; T.: müttefik) и. тар.
Мосолмандар иттифағында ағза булып торған кеше. □ Союзник. / Союзный. Башҡорт иттифаҡсылары. Иттифаҡсы булыу.
ИТТИФАҠТАШ (Р.: союзник; И.: ally; T.: müttefik) и.
Бер ойошмала торған кешеләр. □ Союзник. ■ Улар [илселәр] сит мәмләкәттәрҙең батшаларын, ҡөҙрәтле хандарын Кук Урҙаның көсөнә ышандырырға, алдағы һуғыштарҙа уларҙы сафташ, иттифаҡташ булырға йә, һис юғы, битарафлыҡ һаҡларға өндәй. Я. Хамматов.
ИТТИХАД [ғәр. ‘берҙәмлек’] (Р: объединение; И.: association; T.: ittihat) и. иҫк. кит.
Бер фекерҙә булып эш иткән төркөм.
□ Объединение, союз. Иттихадҡа инеу. Иттихадтан сығыу.
ИТТИХАЗ [ғәр. ‘алыу’] (Р: принятие; И.: adoption; T.: ittihaz) и. иҫк. кит.
Кемдеңдер ниҙелер ҡабул итеүе, алыуы.
□ Принятие.
ИТТИХАЗ ИТЕҮ (иттихаз ит-) (Р: принять; И.: adopt; T.: ittihaz etmek) ҡ.
Ҡабул итеү, алыу. □ Принять.
ИТТИҺАД [ғәр. -bjl ‘берҙәмлек’] и. ҡар. иттихад. N Мәғнәуи дуҫҡа мәҡамда иттиһад мәшрут иләс. М. Аҡмулла.
ИТ ТУҒАН (Р: родной брат, сестра; И.: full brother (sister); T.: öz kardeş) и. диал.
Бер туған. □ Родной брат или сестра.
ИТ ТУҠЫМАҺЫ и. ҡар. мускул туҡымаһы.
ИТ ТУРАҒЫС (Р: мясорубка; И.: meat chopper, mincing machine; T.: kıyma makinesi) и.
Итте ваҡлап үткәреү өсөн махсус ҡулайлама. □ Мясорубка. Ит турағыстан ит уткәреу. ■ Кубеһе [замандаштары] миллиондарса халыҡты ит турағыс кеуек изып юҡ иткән һуғыштан саҡ ҡотолоп, тере ҡайтҡан. Г. Ғиззәтуллина. Ә кем һуғыштың уртаһында булып, ысын мәғәнәһендә «ит турағыс» аша уткән, унан һәйбәт тәрбиәсе сығыуы икеле. Т. Ғирфанов.
ИТ УЛТЫРЫУ (ил ултыр-) ҡ. ҡар. ит ҡуныу.
ИТ ҮРЕҮ (ит үр-) (Р: зарубцеваться; И.: cicatrize; T.: et bağlamak) ҡ.
821
ИТТИЛАҒ ИТЕҮ (иттилағ ит-) (Р.: понимать, знать; И.: understand; be cognizant (of); T.: bilmek) ҡ.
Аңлау, белеү. □ Понимать, знать.
ИТТИЛАҒ ҠЫЛЫУ (иттилағ ҡыл-) ҡ. ҡар. иттилағ итеү. ■ Яусы һуғышсы мәғәнәһендә булып, ҡадимдә башҡорттарҙа ҡыҙҙы көсләп, һуғышып алыу ғәҙәте бул-дығынан, хәҙерҙә лә ҡыҙ һораусы иттилағ ҡылына. С. Яҡшығолов.
ИТТИФАҠ (иттифағы) [ғәр. сз^1 ‘күңел берлеге’] (Р.: союз; И.: union, alliance; T.: ittifak) и.
Берҙәмлек, берләшмә, ойошма. □ Союз, коалиция; объединение. Мосолмандар иттифағы. ■ Аһ, дәриға, беҙҙең йортҡа юҡ иттифаҡ, беҙҙе ниңә дуҫлаштырһын бындай сиҡаҡ (мәсхәрә)! Арабыҙҙан бер кәшшаф (уйлап табыусы) сыҡҡаны юҡ тырышҡан халҡына теләп иттифаҡ. М. Аҡмулла.
ИТТИФАҠАН [ғәр. (Р: единодушно; И.: unanimously; T.: oy birliğiyle) р. иҫк. кит.
1. Берҙәм рәүештә, бергәләшеп. □ Единодушно.
2. Осраҡлы рәүештә. □ Случайно.
ИТТИФАҠИ [ғәр. (Р: случайный; И.: accidental, casual, fortuitous; T.: rasgele) c. иҫк. кит.
Уйламаған, көтөлмәгән, осраҡлы. □ Случайный. ■ [Мансур:] Ошо иттифаҡи йыйналырыбыҙҙан файҙаланып, сиселмәгән мәсьәләләрҙе ҡарап, хәл ҡылырға, һәр эшебеҙҙе нисек алып барыу тураһында бер ҡәтғи ҡарарға килергә кәрәк. Картотека фондынан.
ИТТИФАҠЛАШЫУ ( иттифаҡлаш-) (Р: объединиться; И.: unite (with); T.: ittifak etmek) ҡ. иҫк.
Ойошоу, берләшеү. □ Объединиться. // Объединение, соединение. Беҙгә иттифаҡлашырға кәрәк.
ИТТИФАҠСЫ (Р: союзник; И.: ally; T.: müttefik) и. тар.
Мосолмандар иттифағында ағза булып торған кеше. □ Союзник. / Союзный. Башҡорт иттифаҡсылары. Иттифаҡсы булыу.
ИТТИФАҠТАШ (Р.: союзник; И.: ally; T.: müttefik) и.
Бер ойошмала торған кешеләр. □ Союзник. ■ Улар [илселәр] сит мәмләкәттәрҙең батшаларын, ҡөҙрәтле хандарын Кук Урҙаның көсөнә ышандырырға, алдағы һуғыштарҙа уларҙы сафташ, иттифаҡташ булырға йә, һис юғы, битарафлыҡ һаҡларға өндәй. Я. Хамматов.
ИТТИХАД [ғәр. ‘берҙәмлек’] (Р: объединение; И.: association; T.: ittihat) и. иҫк. кит.
Бер фекерҙә булып эш иткән төркөм.
□ Объединение, союз. Иттихадҡа инеу. Иттихадтан сығыу.
ИТТИХАЗ [ғәр. ‘алыу’] (Р: принятие; И.: adoption; T.: ittihaz) и. иҫк. кит.
Кемдеңдер ниҙелер ҡабул итеүе, алыуы.
□ Принятие.
ИТТИХАЗ ИТЕҮ (иттихаз ит-) (Р: принять; И.: adopt; T.: ittihaz etmek) ҡ.
Ҡабул итеү, алыу. □ Принять.
ИТТИҺАД [ғәр. -bjl ‘берҙәмлек’] и. ҡар. иттихад. N Мәғнәуи дуҫҡа мәҡамда иттиһад мәшрут иләс. М. Аҡмулла.
ИТ ТУҒАН (Р: родной брат, сестра; И.: full brother (sister); T.: öz kardeş) и. диал.
Бер туған. □ Родной брат или сестра.
ИТ ТУҠЫМАҺЫ и. ҡар. мускул туҡымаһы.
ИТ ТУРАҒЫС (Р: мясорубка; И.: meat chopper, mincing machine; T.: kıyma makinesi) и.
Итте ваҡлап үткәреү өсөн махсус ҡулайлама. □ Мясорубка. Ит турағыстан ит уткәреу. ■ Кубеһе [замандаштары] миллиондарса халыҡты ит турағыс кеуек изып юҡ иткән һуғыштан саҡ ҡотолоп, тере ҡайтҡан. Г. Ғиззәтуллина. Ә кем һуғыштың уртаһында булып, ысын мәғәнәһендә «ит турағыс» аша уткән, унан һәйбәт тәрбиәсе сығыуы икеле. Т. Ғирфанов.
ИТ УЛТЫРЫУ (ил ултыр-) ҡ. ҡар. ит ҡуныу.
ИТ ҮРЕҮ (ит үр-) (Р: зарубцеваться; И.: cicatrize; T.: et bağlamak) ҡ.
821