Рус
Баш
Поиск по словарям
ИХТИМАЛ
ред совершением хаджа: отказ от употребления одеколона, бритья бороды.
2. Хаж ваҡытында изге ергә инеү алдынан кейелә торған кейем (ике аҡ туҡыманан тороп, уларға энә тейергә тейеш тугел; бер киҫәге муйынға һәм иңбашҡа һалына, икенсеһе менән бил быуалар). □ Одежда, надеваемая паломниками при вступлении на священную землю. Ихрам урау. Ихрам бәйләу. Ихрам кейеу. Ихрамда булыу.
ИХСАН [ғәр. û^l] (P.: благодеяние; И.: good deed; benefaction; T.: ihsan) и. иҫк.
Ярҙам, изгелек. □ Благодеяние, милость; доброе дело. ■ Ураҙ хан Ҡыпсаҡ ырыуын яратыпты, барына инғам, ихсан таратып -ты. «Бабсаҡ менән Күсәк».
ИХСАН ИТЕҮ (ихсан ит-) (Р.: делать добро; И.: do good (for); T.: ihsan etmek) ҡ.
Яҡшылыҡ, изгелек итеү. □ Делать добро, оказать благодеяние. ■ Ғумерем эсендә Аллаһы Тәғәлә тарафынан миңә ихсан ителгән мөхәббәт һинең халис мөхәббәтеңдер. Р Фәхретдинов.
ИХТАР [ғәр. J-kkj] (Р: примечание; И.: note, comment; T.: ihtar) и. иҫк. кит.
Иҫкәртеү, киҫәтеү һүҙе; киҫәтмә, иҫкәртмә. □ Извещение, уведомление, осведомление; предупреждение. Ихтар итеу.
ИХТИБАС [ғәр. J (Р: задержка; И.: delay; T.: gecikme) и. иҫк. кит.
1. Тотҡарлыҡ. □ Задержка.
2. мед. Бәүел тотҡарланыуы. □ Ненормальное функционирование мочевого пузыря.
ИХТИБАС ИТЕҮ (ихтибас ит-) (Р: задержать; И.: detain; T.: tutuklamak) ҡ.
Тотоп алыу, тотоу, ҡулға алыу. □ Задержать.
ИХТИЛАЛ [ғәр. ‘боҙоҡлоҡ’] (Р: беспорядки; И.: riots; revolt, insurrection; T: başkaldırma) и.
1. Бола, буталыш. □ Беспорядки. Ихтилал ҡуптарыу. ■ Был йәһәннәм, был һуғыш, был ҡанлы вәхшәт-ихтилал, ер-йыһан аҫты-өҫкә өйләнмәйсә, бөтмәҫ, ихтимал. Ш. Бабич.
2. Баш күтәреш. □ Бунт, восстание. Ихтилал йырҙары. ■ Ихтилал баҫтырылғас,
купме халыҡты ҡырып, купме ауылдарҙы яндырып, урынына улән дә уҫмәҫлек итеп тоҙ һибеп киткәндәр батша ғәскәрҙәре. Р. Солтангәрәев. Башҡорт халҡының фәл-сәфәуи фекерләуе бөтә башҡа донъя халыҡ-тарыныҡы кеуек мифология, эпик әҫәрҙәр, дини әһелдәрҙең хеҙмәттәре, ихтилал юлбашсыларының халыҡҡа мөрәжәғәттәре, этнографтарҙың, сәсәндәрҙең, мәғрифәтселәрҙең, яҙыусыларҙың һәм шағирҙарҙың ижады аша сағыла. «Ағиҙел», № 10, 2011.
ИХТИЛАЛСЫ (Р: повстанец; И.: rebel; T: isyancı) и.
Баш күтәреүҙә, болала ҡатнашҡан кеше.
□ Повстанец; бунтарь, бунтовщик. ■ Ихтилалсы эшселәр был ихтилал утын яғып, ихтилал яҡтыларын ситкә таратҡан көн был көн. С. Яҡшығолов. Урусов, Минздләлә хөкөм комиссияһы төҙөп, ихтилалсыларҙы шунда уҡ хөкөм итте. Картотека фондынан.
ИХТИЛАФ [ғәр. <-£ViâJ] (Р: разногласие; И.: difference, disagreement; T: anlaşmazlık) и. иҫк. кит.
Ҡаршылыҡ, килешмәүсәнлек; ыҙғыш, дау. □ Разногласие, противоречие, несогласие; скандал, ссора. Ихтилаф сығыу. Ихтилаф сығарыу. ■ Алла ҡиәмәт көнөндә мөьминдәр менән мөшриҡтәр араһын дин эштәрендә ихтилаф иткәндәре өсөн хөкөм итер. Картотека фондынан.
ИХТИМАЛ I [ғәр. Jbu^)] (Р/ вероятность; И.: probability; T: ihtimal) и.
Берәй эш, хәл һ. б. булыу, үтәлеү, эшләнеү мөмкинлеге. □ Вероятность, возможность, предположение. ■ [Бураншин:] Әгәр ҙә унан [Мораҙымдан] рәсми рэуештә баш тартһағыҙ, һеҙгә лә [Хәҙисәгә], беҙгә лә эштең еңелләшеу ихтималы бар. Ә. Хәкимов. Әгәр ҙә беҙ, уҡытыусылар, балаларҙың ни эшләуҙәрен белмәһәк, уларҙың уҙ ихтыярҙарына ҡуйһаҡ, ҡасан да булһа куңелһеҙ хәлгә осрауыбыҙ бик ихтимал. Я. Хамматов.
ИХТИМАЛ II (Р: вероятный; И.: believable; T.: muhtemel) с.
Булырға мөмкин, мөмкин булырҙай.
□ Вероятный, возможный. Ихтимал хәлдәр-ҙән сығып, эш итеу.
827
ред совершением хаджа: отказ от употребления одеколона, бритья бороды.
2. Хаж ваҡытында изге ергә инеү алдынан кейелә торған кейем (ике аҡ туҡыманан тороп, уларға энә тейергә тейеш тугел; бер киҫәге муйынға һәм иңбашҡа һалына, икенсеһе менән бил быуалар). □ Одежда, надеваемая паломниками при вступлении на священную землю. Ихрам урау. Ихрам бәйләу. Ихрам кейеу. Ихрамда булыу.
ИХСАН [ғәр. û^l] (P.: благодеяние; И.: good deed; benefaction; T.: ihsan) и. иҫк.
Ярҙам, изгелек. □ Благодеяние, милость; доброе дело. ■ Ураҙ хан Ҡыпсаҡ ырыуын яратыпты, барына инғам, ихсан таратып -ты. «Бабсаҡ менән Күсәк».
ИХСАН ИТЕҮ (ихсан ит-) (Р.: делать добро; И.: do good (for); T.: ihsan etmek) ҡ.
Яҡшылыҡ, изгелек итеү. □ Делать добро, оказать благодеяние. ■ Ғумерем эсендә Аллаһы Тәғәлә тарафынан миңә ихсан ителгән мөхәббәт һинең халис мөхәббәтеңдер. Р Фәхретдинов.
ИХТАР [ғәр. J-kkj] (Р: примечание; И.: note, comment; T.: ihtar) и. иҫк. кит.
Иҫкәртеү, киҫәтеү һүҙе; киҫәтмә, иҫкәртмә. □ Извещение, уведомление, осведомление; предупреждение. Ихтар итеу.
ИХТИБАС [ғәр. J (Р: задержка; И.: delay; T.: gecikme) и. иҫк. кит.
1. Тотҡарлыҡ. □ Задержка.
2. мед. Бәүел тотҡарланыуы. □ Ненормальное функционирование мочевого пузыря.
ИХТИБАС ИТЕҮ (ихтибас ит-) (Р: задержать; И.: detain; T.: tutuklamak) ҡ.
Тотоп алыу, тотоу, ҡулға алыу. □ Задержать.
ИХТИЛАЛ [ғәр. ‘боҙоҡлоҡ’] (Р: беспорядки; И.: riots; revolt, insurrection; T: başkaldırma) и.
1. Бола, буталыш. □ Беспорядки. Ихтилал ҡуптарыу. ■ Был йәһәннәм, был һуғыш, был ҡанлы вәхшәт-ихтилал, ер-йыһан аҫты-өҫкә өйләнмәйсә, бөтмәҫ, ихтимал. Ш. Бабич.
2. Баш күтәреш. □ Бунт, восстание. Ихтилал йырҙары. ■ Ихтилал баҫтырылғас,
купме халыҡты ҡырып, купме ауылдарҙы яндырып, урынына улән дә уҫмәҫлек итеп тоҙ һибеп киткәндәр батша ғәскәрҙәре. Р. Солтангәрәев. Башҡорт халҡының фәл-сәфәуи фекерләуе бөтә башҡа донъя халыҡ-тарыныҡы кеуек мифология, эпик әҫәрҙәр, дини әһелдәрҙең хеҙмәттәре, ихтилал юлбашсыларының халыҡҡа мөрәжәғәттәре, этнографтарҙың, сәсәндәрҙең, мәғрифәтселәрҙең, яҙыусыларҙың һәм шағирҙарҙың ижады аша сағыла. «Ағиҙел», № 10, 2011.
ИХТИЛАЛСЫ (Р: повстанец; И.: rebel; T: isyancı) и.
Баш күтәреүҙә, болала ҡатнашҡан кеше.
□ Повстанец; бунтарь, бунтовщик. ■ Ихтилалсы эшселәр был ихтилал утын яғып, ихтилал яҡтыларын ситкә таратҡан көн был көн. С. Яҡшығолов. Урусов, Минздләлә хөкөм комиссияһы төҙөп, ихтилалсыларҙы шунда уҡ хөкөм итте. Картотека фондынан.
ИХТИЛАФ [ғәр. <-£ViâJ] (Р: разногласие; И.: difference, disagreement; T: anlaşmazlık) и. иҫк. кит.
Ҡаршылыҡ, килешмәүсәнлек; ыҙғыш, дау. □ Разногласие, противоречие, несогласие; скандал, ссора. Ихтилаф сығыу. Ихтилаф сығарыу. ■ Алла ҡиәмәт көнөндә мөьминдәр менән мөшриҡтәр араһын дин эштәрендә ихтилаф иткәндәре өсөн хөкөм итер. Картотека фондынан.
ИХТИМАЛ I [ғәр. Jbu^)] (Р/ вероятность; И.: probability; T: ihtimal) и.
Берәй эш, хәл һ. б. булыу, үтәлеү, эшләнеү мөмкинлеге. □ Вероятность, возможность, предположение. ■ [Бураншин:] Әгәр ҙә унан [Мораҙымдан] рәсми рэуештә баш тартһағыҙ, һеҙгә лә [Хәҙисәгә], беҙгә лә эштең еңелләшеу ихтималы бар. Ә. Хәкимов. Әгәр ҙә беҙ, уҡытыусылар, балаларҙың ни эшләуҙәрен белмәһәк, уларҙың уҙ ихтыярҙарына ҡуйһаҡ, ҡасан да булһа куңелһеҙ хәлгә осрауыбыҙ бик ихтимал. Я. Хамматов.
ИХТИМАЛ II (Р: вероятный; И.: believable; T.: muhtemel) с.
Булырға мөмкин, мөмкин булырҙай.
□ Вероятный, возможный. Ихтимал хәлдәр-ҙән сығып, эш итеу.
827