Рус
Баш
Поиск по словарям
ИШҠЫРҘА
ғазаплау. □ Сильно отругать или избить. Ирҙең ишмәһен ишеу.
ИШ ИТЕҮ (иш ит-) (Р.: считать парой; И.: consider to be one’s equal; T.: eş görmek) ҡ.
Үҙеңә тиң тип һанау, тиңһенеү, тиң күреү. □ Считать парой. ■ Бер кемде лә иш итмәйһең, — тип [Зөлхизәгә] упкә белдерәләр егеттәр. 3. Биишева.
ИШКЕНЕҮ (ишкен-) (Р.: быть пригодным; И.: be fit; T.: elverişli olmak) ҡ. диал.
Эшкә ярарлыҡ булыу. □ Быть пригодным. Малайым да ишкенә башланы хәҙер.
ИШКЕНӘ (Р: название одного из родовых подразделений башкир; И.: a Bashkir clan name; T.: bir Başkurt soyunun ismi) и. этн.
Тамъян ырыуына ҡараған бер башҡорт аймағының исеме. □ Название одного из родовых подразделений башкир племени тамьян.
ИШКЕС и. ҡар. йөҙгөс.
ИШКИНӘ (Р: название одного из родовых подразделений башкир; И.: a Bashkir clan name; T.: bir Başkurt soyunun ismi) и. этн.
Табын ырыуына ҡараған бер башҡорт аймағының исеме. □ Название одного из родовых подразделений башкир племени табын.
ИШКӘК (ишкәге) и. (Р: весло; И.: oar; T: kürek) и.
Бер башы яҫы итеп яһалған, кәмәне, һалды ишә торған махсус ҡулайлама. □ Весло. Ишкәк кугәне. ■ Салауат һыныҡ ишкәктән һәм тимер киҫәгенән уҙенә сукмар оҫталаны, бысаҡтарҙың иң һәлмәген дә биленә тағып куйҙы. Б. Рафиҡов.
ИШКӘК АЯҠТАР (Р: веслоногие; И.: copepods; T.: kopepod) и. зоол.
1. Сөсө һәм тоҙло һыуҙарҙа йәшәй торған түбән ҡыҫалалар. □ Веслоногие ракообразные (лат. Copepoda).
2. Баклан, пеликан кеүек айырым һыу ҡоштары. □ Веслоногие птицы (лат. Pele-caniformes).
ИШКӘК ҠАНАТТАР (P: вислокрыл ки; И.: alderflies; T: büyük kanatlı böcekler) u. зоол.
27*
Бөтә ер йөҙөндә йәшәй торған бөжәктәр төркөмө. □ Вислокрылки (лат. Sialidae).
ИШКӘКЛЕ (Р: вёсельный; И.: rowing; T.: kürekli) с.
Ишкәк ҡуйылған, ишкәге бар. □ Вёсельный, гребной. Ишкәкле кәмәлә йөҙөргә өйрәнеу.
ИШКӘКСЕ (Р: гребец; И.: rower, oarsman; T: kürekçi) и.
Ишкәк ишкән кеше. □ Гребец. ■ Арынбаҫаров еңелеп өйрәнмәгән, инде һал ҡуҙғалып китте, ҡайһы ярға алып барып һуғыр, уныһын Алла тик уҙе генә белә. һалдың алдағы ишкәксеһе - ул, Арынбаҫаров, әлбиттә, арттағы кәшмәктәрҙә уның командаһы — ышаныслы кешеләре. Р. Солтангәрәев.
ИШКӘК ТӘПӘЙЛЕЛӘР (Р: ластоногие; И.: pinnipeds; Pinnipedia; T: yüzgeçayak-lılar) и. зоол.
Һыуҙа йәшәүгә яраҡлашҡан, күберәк тормошон һыуҙа үткәргән, аяҡтары үҙгәреп, ишкәк аяҡтарға әүерелгән имсәкле хайуандар (мәҫәлән, морж, тюлень һәм нерпуха-лар). □ Ластоногие (лат. Pinnipedia).
ИШ-ҠУШ I р. ҡар. бергә I. ■ Ҡотлоярҙың оло улы Сабирйән [Әлфирә] менән ишкә-ҡуш ашлыҡ утайҙар, утынға йөрөйҙәр, бесән ташыйҙар. Р. Камал.
ИШ-ҠУШ II и. диал. ҡар. туған-тыумаса.
ИШ-ҠУШ ЙОЛАҺЫ I (Р: магический обряд; И.: magical rite; T.: büyüleyici tören) и. миф.
Ике сығанаҡтан ҡушылған һыу ярҙамында ауырыу, сирҙе имләү. □ Магический обряд заговаривания болезни с помощью соединения воды двух источников. II һағышты, ҡан ҡоҫоуҙы имләу өсөн иш-ҡуш йолаһыуткәргәндәр. Башҡорттарҙың им-том китабынан.
ИШ-ҠУШ ЙОЛАҺЫН (Р: вид обряда; И.: kind of Bashkir national ritual; T.: bir gelenek) и. диал. этн.
Киленде тыуған яғын һағыныуҙан арындырыу йолаһы. □ Способ заговаривания тоскующей невесты по родной стороне. Иш-ҡуш йолаһы уткәреу.
ИШҠЫРҘА и. диал. ҡар. ҙурат.
835
ғазаплау. □ Сильно отругать или избить. Ирҙең ишмәһен ишеу.
ИШ ИТЕҮ (иш ит-) (Р.: считать парой; И.: consider to be one’s equal; T.: eş görmek) ҡ.
Үҙеңә тиң тип һанау, тиңһенеү, тиң күреү. □ Считать парой. ■ Бер кемде лә иш итмәйһең, — тип [Зөлхизәгә] упкә белдерәләр егеттәр. 3. Биишева.
ИШКЕНЕҮ (ишкен-) (Р.: быть пригодным; И.: be fit; T.: elverişli olmak) ҡ. диал.
Эшкә ярарлыҡ булыу. □ Быть пригодным. Малайым да ишкенә башланы хәҙер.
ИШКЕНӘ (Р: название одного из родовых подразделений башкир; И.: a Bashkir clan name; T.: bir Başkurt soyunun ismi) и. этн.
Тамъян ырыуына ҡараған бер башҡорт аймағының исеме. □ Название одного из родовых подразделений башкир племени тамьян.
ИШКЕС и. ҡар. йөҙгөс.
ИШКИНӘ (Р: название одного из родовых подразделений башкир; И.: a Bashkir clan name; T.: bir Başkurt soyunun ismi) и. этн.
Табын ырыуына ҡараған бер башҡорт аймағының исеме. □ Название одного из родовых подразделений башкир племени табын.
ИШКӘК (ишкәге) и. (Р: весло; И.: oar; T: kürek) и.
Бер башы яҫы итеп яһалған, кәмәне, һалды ишә торған махсус ҡулайлама. □ Весло. Ишкәк кугәне. ■ Салауат һыныҡ ишкәктән һәм тимер киҫәгенән уҙенә сукмар оҫталаны, бысаҡтарҙың иң һәлмәген дә биленә тағып куйҙы. Б. Рафиҡов.
ИШКӘК АЯҠТАР (Р: веслоногие; И.: copepods; T.: kopepod) и. зоол.
1. Сөсө һәм тоҙло һыуҙарҙа йәшәй торған түбән ҡыҫалалар. □ Веслоногие ракообразные (лат. Copepoda).
2. Баклан, пеликан кеүек айырым һыу ҡоштары. □ Веслоногие птицы (лат. Pele-caniformes).
ИШКӘК ҠАНАТТАР (P: вислокрыл ки; И.: alderflies; T: büyük kanatlı böcekler) u. зоол.
27*
Бөтә ер йөҙөндә йәшәй торған бөжәктәр төркөмө. □ Вислокрылки (лат. Sialidae).
ИШКӘКЛЕ (Р: вёсельный; И.: rowing; T.: kürekli) с.
Ишкәк ҡуйылған, ишкәге бар. □ Вёсельный, гребной. Ишкәкле кәмәлә йөҙөргә өйрәнеу.
ИШКӘКСЕ (Р: гребец; И.: rower, oarsman; T: kürekçi) и.
Ишкәк ишкән кеше. □ Гребец. ■ Арынбаҫаров еңелеп өйрәнмәгән, инде һал ҡуҙғалып китте, ҡайһы ярға алып барып һуғыр, уныһын Алла тик уҙе генә белә. һалдың алдағы ишкәксеһе - ул, Арынбаҫаров, әлбиттә, арттағы кәшмәктәрҙә уның командаһы — ышаныслы кешеләре. Р. Солтангәрәев.
ИШКӘК ТӘПӘЙЛЕЛӘР (Р: ластоногие; И.: pinnipeds; Pinnipedia; T: yüzgeçayak-lılar) и. зоол.
Һыуҙа йәшәүгә яраҡлашҡан, күберәк тормошон һыуҙа үткәргән, аяҡтары үҙгәреп, ишкәк аяҡтарға әүерелгән имсәкле хайуандар (мәҫәлән, морж, тюлень һәм нерпуха-лар). □ Ластоногие (лат. Pinnipedia).
ИШ-ҠУШ I р. ҡар. бергә I. ■ Ҡотлоярҙың оло улы Сабирйән [Әлфирә] менән ишкә-ҡуш ашлыҡ утайҙар, утынға йөрөйҙәр, бесән ташыйҙар. Р. Камал.
ИШ-ҠУШ II и. диал. ҡар. туған-тыумаса.
ИШ-ҠУШ ЙОЛАҺЫ I (Р: магический обряд; И.: magical rite; T.: büyüleyici tören) и. миф.
Ике сығанаҡтан ҡушылған һыу ярҙамында ауырыу, сирҙе имләү. □ Магический обряд заговаривания болезни с помощью соединения воды двух источников. II һағышты, ҡан ҡоҫоуҙы имләу өсөн иш-ҡуш йолаһыуткәргәндәр. Башҡорттарҙың им-том китабынан.
ИШ-ҠУШ ЙОЛАҺЫН (Р: вид обряда; И.: kind of Bashkir national ritual; T.: bir gelenek) и. диал. этн.
Киленде тыуған яғын һағыныуҙан арындырыу йолаһы. □ Способ заговаривания тоскующей невесты по родной стороне. Иш-ҡуш йолаһы уткәреу.
ИШҠЫРҘА и. диал. ҡар. ҙурат.
835