Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том VI. Страница 440
Поиск по словарям
МЫҪҠАЛЛАП
всем, вовсе, ничуть, нисколько. Мине мыҫҡал да уйламайһыц.
МЫҪҠАЛЛАП (Р.: понемногу; И.: little by little; T.: az az) р. иҫк.
Әҙ генә итеп, әҙ-әҙ әҙләп. □ Понемногу, помалу. Мыҫҡаллап улсәу. Я Табиптыц бер-ике көн тигәне аҙнаға һуҙылды. «Сир ботлап керә, мыҫҡаллап сыға», — тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр икән. Ә. Хәкимов. [Яҙмыш] тауҙай итеп бирә ҡайғыларын, шатлыҡтарын бирә мыҫҡаллап. Р. Ғарипов.
МЫҪҠАЛЛАУ (мыҫҡалла-) (Р: взвешивать золотниками; И.: weigh by zolotniks; T.: zolotnik ile ölçmek) ҡ.
1. иҫк. Мыҫҡалға һалып үлсәү. □ Взвешивать золотниками. Бойҙайҙы мыҫҡалла.
2. кусм. Үтә һаранланыу, һаранлыҡ күрһәтеү. □ Скряжничать, проявлять чрезмерную скупость (при выдаче чего-л.).
МЫҪҠАЛЛЫ (Р: золотниковый; И.: pertaining to a zolotnik; Т.: zolotnik kadar) с. иҫк.
Мыҫҡал менән үлсәнгән. □ Золотниковый. Мыҫҡаллы гер.
МЫҪҠАЛЛЫҠ (мыҫҡаллығы) (Р: гиря весом в золотник; И.: weight piece equal to a zolotnik, T.: 4,26 gram ağırlık) и.
Бер мыҫҡал ауырлығындағы гер. □ Гиря весом в золотник. / Золотниковый.
МЫҪҠЫЛ (Р: насмешка; И.: mockery; T.: alay) и.
Кешенең намыҫын рәнйетеп кәмһеткән, хурлаған әсе көлөү; мәсхәрә. □ Насмешка; оскорбление, издевательство, унижение. Мыҫҡыл итеу. Мыҫҡыл һуҙе. Мыҫҡыл ташлау. Мыҫҡыл менән көлөу. ■ Куңелеңдә һинец фәҡирҙәргә асыу, мыҫҡыл ята. Ш. Бабич.
МЫҪҠЫЛ ИТЕҮ (мыҫҡыл ит-) (Р: насмехаться; И.: laugh at; offend; T.: hakaret etmek) ҡ.
1. Кешенең намыҫын рәнйетеп кәмләү, хурлау, әсе көлөү. □ Насмехаться, потешаться, издеваться, глумиться, надругаться, унижать, оскорблять. И «Теге кон ҡыҙҙар алдында мыҫҡыл иткәне өсөн берҙе [Вәсимгә] ҡундырғанда ла ярар ине», — тип уйланы [Тулыбай]. Д. Бүләков. Поп баш
та аптыраған, һуңынан инде мыҫҡыл итә тип, богословиенан насар отметка ҡуйырға уйлаған [Володяға]. Ә. Чанышев. [Башҡорт ғәскәрҙәренең] ҡыҙылдар яғына сығырға тигән ҡарарға килеуен купселек ҡыҙыл командирҙар башҡорт ғәскәрҙәрен ҡоралһыҙландырыу, халыҡты мыҫҡыл итеу, .. ғөмумән, башҡорт милләтенә ҡарата геноцид уткәреу өсөн файҙалана башлайҙар. Р. Шәкүр.
2. Көсләп йәки алдыҡ менән енси мөнәсәбәткә мәжбүр итеү, мәсхәрәләү. □ Надругаться, изнасиловать. Мыҫҡыл итергә уйлағандар.
МЫҪҠЫЛ Л АНЫУ (мыҫҡыллай-) ҡ. төш. ҡар. мыҫҡыллау, страд, от мыҫҡыллау. Мыҫҡылланыуҙан ғәрлеге килде.
МЫҪҠЫЛЛАТЫУ (мыҫҡыллат-) ҡ. йөкм. ҡар. мыҫҡыллау, понуд. от мыҫҡыллау. Мыҫҡыллатып ус алды.
МЫҪҠЫЛЛАУ (мыҫҡылла-) (Р: оскорблять; И.: insult; T.: hakaret etmek) ҡ.
1. Мыҫҡыл итеү. □ Оскорблять, унижать, издеваться. // Издевательство. Мыҫҡыллап көлөу. ■ Козиндың асыҡтан-асыҡ мыҫҡыллау менән әйтелгән был һуҙҙәре лә һыуындырманы Ғилманды, башлағанын аҙағынаса әйтеп бөтөп ҡуйҙы. Н. Мусин. Ниндәй генә мыҫҡыллау курмәһен, ниндәй генә хурлау ишетмәһен, барыбер уҙгәрмәй, һаман шул аты артынан йәйәуләп аҡрын ғына йөрөй торған Зифа көйөнсә ҡала ине. К. Мәргән.
2. Мәсхәрә итеү. □ Надругаться. // Надругательство. ■ Инде ҡаршылашманы Ҡәмәр... Тәненең бер генә мускулы ла ҡуҙғалыр-лыҡ тугел ине, гуйә ҡурғаштан ҡойолғайны .. Аҡылдан шашҡан әҙәм уны шул килеш мыҫҡылланы. Д. Бүләков.
МЫҪҠЫЛЛЫ (Р: издевательский; И.: insulting; tongue-in-cheek; T.: alaylı) с.
Мыҫҡыл итә торған, мәсхәрәле. □ Издевательский, оскорбительный. Мыҫҡыллы тауыш. Мыҫҡыллы ҡараш. ■ «Курҙегеҙме?» — тип һораны ярым мыҫҡыллы тауыш менән Сәйфетдин, ургән сабатаһынан куҙҙәрен алмайынса. Я. Хамматов. Йылмайыуы ла [Валяның] бытовкалағы ише мыҫҡыллы
440
всем, вовсе, ничуть, нисколько. Мине мыҫҡал да уйламайһыц.
МЫҪҠАЛЛАП (Р.: понемногу; И.: little by little; T.: az az) р. иҫк.
Әҙ генә итеп, әҙ-әҙ әҙләп. □ Понемногу, помалу. Мыҫҡаллап улсәу. Я Табиптыц бер-ике көн тигәне аҙнаға һуҙылды. «Сир ботлап керә, мыҫҡаллап сыға», — тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр икән. Ә. Хәкимов. [Яҙмыш] тауҙай итеп бирә ҡайғыларын, шатлыҡтарын бирә мыҫҡаллап. Р. Ғарипов.
МЫҪҠАЛЛАУ (мыҫҡалла-) (Р: взвешивать золотниками; И.: weigh by zolotniks; T.: zolotnik ile ölçmek) ҡ.
1. иҫк. Мыҫҡалға һалып үлсәү. □ Взвешивать золотниками. Бойҙайҙы мыҫҡалла.
2. кусм. Үтә һаранланыу, һаранлыҡ күрһәтеү. □ Скряжничать, проявлять чрезмерную скупость (при выдаче чего-л.).
МЫҪҠАЛЛЫ (Р: золотниковый; И.: pertaining to a zolotnik; Т.: zolotnik kadar) с. иҫк.
Мыҫҡал менән үлсәнгән. □ Золотниковый. Мыҫҡаллы гер.
МЫҪҠАЛЛЫҠ (мыҫҡаллығы) (Р: гиря весом в золотник; И.: weight piece equal to a zolotnik, T.: 4,26 gram ağırlık) и.
Бер мыҫҡал ауырлығындағы гер. □ Гиря весом в золотник. / Золотниковый.
МЫҪҠЫЛ (Р: насмешка; И.: mockery; T.: alay) и.
Кешенең намыҫын рәнйетеп кәмһеткән, хурлаған әсе көлөү; мәсхәрә. □ Насмешка; оскорбление, издевательство, унижение. Мыҫҡыл итеу. Мыҫҡыл һуҙе. Мыҫҡыл ташлау. Мыҫҡыл менән көлөу. ■ Куңелеңдә һинец фәҡирҙәргә асыу, мыҫҡыл ята. Ш. Бабич.
МЫҪҠЫЛ ИТЕҮ (мыҫҡыл ит-) (Р: насмехаться; И.: laugh at; offend; T.: hakaret etmek) ҡ.
1. Кешенең намыҫын рәнйетеп кәмләү, хурлау, әсе көлөү. □ Насмехаться, потешаться, издеваться, глумиться, надругаться, унижать, оскорблять. И «Теге кон ҡыҙҙар алдында мыҫҡыл иткәне өсөн берҙе [Вәсимгә] ҡундырғанда ла ярар ине», — тип уйланы [Тулыбай]. Д. Бүләков. Поп баш
та аптыраған, һуңынан инде мыҫҡыл итә тип, богословиенан насар отметка ҡуйырға уйлаған [Володяға]. Ә. Чанышев. [Башҡорт ғәскәрҙәренең] ҡыҙылдар яғына сығырға тигән ҡарарға килеуен купселек ҡыҙыл командирҙар башҡорт ғәскәрҙәрен ҡоралһыҙландырыу, халыҡты мыҫҡыл итеу, .. ғөмумән, башҡорт милләтенә ҡарата геноцид уткәреу өсөн файҙалана башлайҙар. Р. Шәкүр.
2. Көсләп йәки алдыҡ менән енси мөнәсәбәткә мәжбүр итеү, мәсхәрәләү. □ Надругаться, изнасиловать. Мыҫҡыл итергә уйлағандар.
МЫҪҠЫЛ Л АНЫУ (мыҫҡыллай-) ҡ. төш. ҡар. мыҫҡыллау, страд, от мыҫҡыллау. Мыҫҡылланыуҙан ғәрлеге килде.
МЫҪҠЫЛЛАТЫУ (мыҫҡыллат-) ҡ. йөкм. ҡар. мыҫҡыллау, понуд. от мыҫҡыллау. Мыҫҡыллатып ус алды.
МЫҪҠЫЛЛАУ (мыҫҡылла-) (Р: оскорблять; И.: insult; T.: hakaret etmek) ҡ.
1. Мыҫҡыл итеү. □ Оскорблять, унижать, издеваться. // Издевательство. Мыҫҡыллап көлөу. ■ Козиндың асыҡтан-асыҡ мыҫҡыллау менән әйтелгән был һуҙҙәре лә һыуындырманы Ғилманды, башлағанын аҙағынаса әйтеп бөтөп ҡуйҙы. Н. Мусин. Ниндәй генә мыҫҡыллау курмәһен, ниндәй генә хурлау ишетмәһен, барыбер уҙгәрмәй, һаман шул аты артынан йәйәуләп аҡрын ғына йөрөй торған Зифа көйөнсә ҡала ине. К. Мәргән.
2. Мәсхәрә итеү. □ Надругаться. // Надругательство. ■ Инде ҡаршылашманы Ҡәмәр... Тәненең бер генә мускулы ла ҡуҙғалыр-лыҡ тугел ине, гуйә ҡурғаштан ҡойолғайны .. Аҡылдан шашҡан әҙәм уны шул килеш мыҫҡылланы. Д. Бүләков.
МЫҪҠЫЛЛЫ (Р: издевательский; И.: insulting; tongue-in-cheek; T.: alaylı) с.
Мыҫҡыл итә торған, мәсхәрәле. □ Издевательский, оскорбительный. Мыҫҡыллы тауыш. Мыҫҡыллы ҡараш. ■ «Курҙегеҙме?» — тип һораны ярым мыҫҡыллы тауыш менән Сәйфетдин, ургән сабатаһынан куҙҙәрен алмайынса. Я. Хамматов. Йылмайыуы ла [Валяның] бытовкалағы ише мыҫҡыллы
440