Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том VI. Страница 492
Поиск по словарям
мәстәк
МӘСТӘК (мәстәге) (Р.: рабочая лошадь; И.: hack; T.: mekare) и. иҫк.
Ябай эш аты. □ Рабочая лошадь. Мәстәк ат. Мәстәк егеу. Мәстәкте бейәгә алышыу. ■ Мәстәктән тыуған ҡолон толпар булмаҫ, ябалаҡтың балаһы шоңҡар булмаҫ. М. Аҡмулла.
МӘСҮН [ғәр. (Р: мирный; И.:
peaceful; pacific; T.: masun) с. иҫк.
Бәлә-ҡазанан азат, тыныс; һуғышһыҙ.
□ Мирный, безопасный, благополучный. Мәсун тормош. Мәсун донъя.
МӘСҮН ИТЕҮ (мәсүн ит-) (Р: оборонять; И.: defend; T.: savunmak) ҡ. иҫк.
Нимәнелер имен-аман хәлдә тотоу; һаҡлау. □ Оборонять, защищать.
МӘСҮН ӘЙЛӘҮ (мәсүн әйлә-) ҡ. ҡар. мәсүн итеү.
МӘСҮӘК (мәсүәге) (Р: таволга; И.: filipendula; T.: filipendula) и. бот. диал. ҡар. тубылғы.
Ҡуҙаҡлылар ғаиләһенә ҡараған, ялан яҡта үҫә торған аҡ сәскәле, ваҡ япраҡлы, ҡара ҡабыҡлы ваҡ ағас. □ Таволга (лат. Filipendula). Мәсуәк ағасы.
МӘСХУР [ғәр. jjp^] (Р: заколдованный; И.: bewitched; T: meşhur) с. иҫк.
1. Сихырланған, сихыр көсө тәьҫирендә булған. □ Заколдованный. Мәсхур урын. Мәсхур кеше.
2. кусм. Бөтә уй-фекере, күңеле арбалған. □ Околдованный, очарованный. Мәсхур егет. ■ Азатлыҡҡа сығара торған һуҙҙәрҙе тыңларға әҙерләнгән кешеләр кеуек мәсхур булып, һелкенмәй-нитмәй ниҙер көтәләр. М. Ғафури.
МӘСХӘРӘ [ғәр. (Р: позор; И.: shame; T: maskara) и.
Йөҙҙө ҡарайтҡан хурлыҡлы хәл, хурлыҡ; кешенең намыҫынан көлөп, кәмһеткән һүҙ йәки ҡылыҡ. □ Позор, срам, насмешка. Төрлө мәсхәрәләр куреу. Мәсхәрәгә туҙмәу. Мәсхәрәгә ҡалыу. Мәсхәрә һуҙе. ■ [Башҡорттар:] Был мәсхәрә, ыҙаны, язаны һөйләп бөтөрөрлөк тугел. Уны курергә хатта сит-ятҡа яҙмаһын. Ғ. Хөсәйенов.
♦ Әҙәм мәсхәрәһе яман хурлыҡ, ҙур оят.
□ Стыд, срам.
МӘСХӘРӘ БУЛЫУ (мәсхәрә бул-) ҡ. ҡар. мәсхәрәләнеү. Кеше алдында мәсхәрә булдылар.
МӘСХӘРӘ ИТЕҮ (мәсхәрә ит-) ҡ. ҡар. мәсхәрәләү 1. ■ [Оло инәй — Хәлфет-дингә:] Бинахаҡтар арҡаһында ҡатыныңды, йәғни ғәйепһеҙ йән эйәһен, шулай яман мәсхәрә иткәнең өсөн өс тапҡыр тәубә ит, Хәлфетдин курше. М. Кәрим.
МӘСХӘРӘЛЕ I (Р: позорный; И.: shameful; T: ayıp) с.
Мыҫҡыллы, хурлыҡлы. □ Позорный, постыдный, издевательский, насмешливый. Мәсхәрәле һуҙ. Мәсхәрәле ҡараш. ■ Бригадабыҙ байрағына мәсхәрәле ҡара тап төшөргән элекке сержант, Ҡыҙыл Армияның элекке сержанты, Любомир Дмитриевич Зухҡа хәрби трибунал улем язаһы сығарҙы. М. Кәрим.
МӘСХӘРӘЛЕ II (Р: с насмешкой; И.: with derision; T: alaylı) р.
Мыҫҡыллап, хурлап. □ С насмешкой, насмешливо, издевательски, иронично. Мәсхәрәле көлөу.
МӘСХӘРӘЛЕК (мәсхәрәлеге) (Р: позор; И.: disgrace, shame; T: maskara) и.
Хурлыҡ, мәсхәрә. □ Позор. Мәсхәрәлеккә ҡалыу. Мәсхәрәлек көнө. Мәсхәрәлек миңә. ■ [Автор:] Яуап бирергә тура килмәгәйе, килә бирһен, ҡартайған көнөмдә курәләтә мәсхәрәлеккә төшкәнсе, улгәнем артыҡ. С. Ҡудаш.
МӘСХӘРӘЛӘНЕҮ (мәсхәрәлән-) ҡ. төш. ҡар. мәсхәрәләү, страд, от мәсхәрәләү. Намыҫ мәсхәрәләнеуе. ■ [Шәһәрбаныу:] Тор, балам, сеу! Кеше ишетер! Гөлбаныу һабантуйҙан мәсхәрәләнеп ҡайтҡан икән, тиерҙәр. Т. Ғарипова. Ҡатынының мәсхәрәләнгән кәуҙәһен баяғы йәшен атҡан имән ботағында аҫыу лы килеш таба [Зә-бир]. Д. Бүләков.
МӘСХӘРӘЛӘТЕҮ (мәсхәрәләт-) ҡ. йөкм. ҡар. мәсхәрәләү, понуд. от мәсхәрәләү. Яла яҡтырып мәсхәрәләтеу.
МӘСХӘРӘЛӘҮ (мәсхәрәлә-) (Р: позорить; И.: dishonour; T: maskara etmek) ҡ.
1. Түбәнһетеп, мыҫҡыллап көлөү, хурлау; мәсхәрә итеү. □ Позорить, порочить,
492
МӘСТӘК (мәстәге) (Р.: рабочая лошадь; И.: hack; T.: mekare) и. иҫк.
Ябай эш аты. □ Рабочая лошадь. Мәстәк ат. Мәстәк егеу. Мәстәкте бейәгә алышыу. ■ Мәстәктән тыуған ҡолон толпар булмаҫ, ябалаҡтың балаһы шоңҡар булмаҫ. М. Аҡмулла.
МӘСҮН [ғәр. (Р: мирный; И.:
peaceful; pacific; T.: masun) с. иҫк.
Бәлә-ҡазанан азат, тыныс; һуғышһыҙ.
□ Мирный, безопасный, благополучный. Мәсун тормош. Мәсун донъя.
МӘСҮН ИТЕҮ (мәсүн ит-) (Р: оборонять; И.: defend; T.: savunmak) ҡ. иҫк.
Нимәнелер имен-аман хәлдә тотоу; һаҡлау. □ Оборонять, защищать.
МӘСҮН ӘЙЛӘҮ (мәсүн әйлә-) ҡ. ҡар. мәсүн итеү.
МӘСҮӘК (мәсүәге) (Р: таволга; И.: filipendula; T.: filipendula) и. бот. диал. ҡар. тубылғы.
Ҡуҙаҡлылар ғаиләһенә ҡараған, ялан яҡта үҫә торған аҡ сәскәле, ваҡ япраҡлы, ҡара ҡабыҡлы ваҡ ағас. □ Таволга (лат. Filipendula). Мәсуәк ағасы.
МӘСХУР [ғәр. jjp^] (Р: заколдованный; И.: bewitched; T: meşhur) с. иҫк.
1. Сихырланған, сихыр көсө тәьҫирендә булған. □ Заколдованный. Мәсхур урын. Мәсхур кеше.
2. кусм. Бөтә уй-фекере, күңеле арбалған. □ Околдованный, очарованный. Мәсхур егет. ■ Азатлыҡҡа сығара торған һуҙҙәрҙе тыңларға әҙерләнгән кешеләр кеуек мәсхур булып, һелкенмәй-нитмәй ниҙер көтәләр. М. Ғафури.
МӘСХӘРӘ [ғәр. (Р: позор; И.: shame; T: maskara) и.
Йөҙҙө ҡарайтҡан хурлыҡлы хәл, хурлыҡ; кешенең намыҫынан көлөп, кәмһеткән һүҙ йәки ҡылыҡ. □ Позор, срам, насмешка. Төрлө мәсхәрәләр куреу. Мәсхәрәгә туҙмәу. Мәсхәрәгә ҡалыу. Мәсхәрә һуҙе. ■ [Башҡорттар:] Был мәсхәрә, ыҙаны, язаны һөйләп бөтөрөрлөк тугел. Уны курергә хатта сит-ятҡа яҙмаһын. Ғ. Хөсәйенов.
♦ Әҙәм мәсхәрәһе яман хурлыҡ, ҙур оят.
□ Стыд, срам.
МӘСХӘРӘ БУЛЫУ (мәсхәрә бул-) ҡ. ҡар. мәсхәрәләнеү. Кеше алдында мәсхәрә булдылар.
МӘСХӘРӘ ИТЕҮ (мәсхәрә ит-) ҡ. ҡар. мәсхәрәләү 1. ■ [Оло инәй — Хәлфет-дингә:] Бинахаҡтар арҡаһында ҡатыныңды, йәғни ғәйепһеҙ йән эйәһен, шулай яман мәсхәрә иткәнең өсөн өс тапҡыр тәубә ит, Хәлфетдин курше. М. Кәрим.
МӘСХӘРӘЛЕ I (Р: позорный; И.: shameful; T: ayıp) с.
Мыҫҡыллы, хурлыҡлы. □ Позорный, постыдный, издевательский, насмешливый. Мәсхәрәле һуҙ. Мәсхәрәле ҡараш. ■ Бригадабыҙ байрағына мәсхәрәле ҡара тап төшөргән элекке сержант, Ҡыҙыл Армияның элекке сержанты, Любомир Дмитриевич Зухҡа хәрби трибунал улем язаһы сығарҙы. М. Кәрим.
МӘСХӘРӘЛЕ II (Р: с насмешкой; И.: with derision; T: alaylı) р.
Мыҫҡыллап, хурлап. □ С насмешкой, насмешливо, издевательски, иронично. Мәсхәрәле көлөу.
МӘСХӘРӘЛЕК (мәсхәрәлеге) (Р: позор; И.: disgrace, shame; T: maskara) и.
Хурлыҡ, мәсхәрә. □ Позор. Мәсхәрәлеккә ҡалыу. Мәсхәрәлек көнө. Мәсхәрәлек миңә. ■ [Автор:] Яуап бирергә тура килмәгәйе, килә бирһен, ҡартайған көнөмдә курәләтә мәсхәрәлеккә төшкәнсе, улгәнем артыҡ. С. Ҡудаш.
МӘСХӘРӘЛӘНЕҮ (мәсхәрәлән-) ҡ. төш. ҡар. мәсхәрәләү, страд, от мәсхәрәләү. Намыҫ мәсхәрәләнеуе. ■ [Шәһәрбаныу:] Тор, балам, сеу! Кеше ишетер! Гөлбаныу һабантуйҙан мәсхәрәләнеп ҡайтҡан икән, тиерҙәр. Т. Ғарипова. Ҡатынының мәсхәрәләнгән кәуҙәһен баяғы йәшен атҡан имән ботағында аҫыу лы килеш таба [Зә-бир]. Д. Бүләков.
МӘСХӘРӘЛӘТЕҮ (мәсхәрәләт-) ҡ. йөкм. ҡар. мәсхәрәләү, понуд. от мәсхәрәләү. Яла яҡтырып мәсхәрәләтеу.
МӘСХӘРӘЛӘҮ (мәсхәрәлә-) (Р: позорить; И.: dishonour; T: maskara etmek) ҡ.
1. Түбәнһетеп, мыҫҡыллап көлөү, хурлау; мәсхәрә итеү. □ Позорить, порочить,
492