Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том VII. Страница 63
Поиск по словарям
ПАЛИНДРОМ
Палеографияға мөнәсәбәтле. □ Палеографический. Палеографик анализ. Палеографик сығанаҡтар. Палеографик ысул ҡулланыу.
ПАЛЕОГРАФИЯ [рус. < гр. palaios ‘боронғо’ + graphö ‘яҙам’] (Р.: палеография; И.: palaeography; T: paleografi) и.
Яҙманың тарихын, уның яҙыу ысулын, шулай уҡ боронғо яҙма ҡомартҡылар тыуҙырыу тарихын өйрәнә торған фән. □ Палеография. / Палеографический. Латин палеографияһы. Палеография фәне. Боронғо төрки яҙмаларының палеографияһы. Палеография музейы.
ПАЛЕОЗОЙ [рус. < гр. palaios ‘боронғо’ + гдё ‘тормош’] (Р.: палеозой; И.: Palaeozoic; T.: Paleozoik Birinci Gağı) и.
Ерҙең геологик тарихында мезозой дәүеренән алда булған боронғо дәүер. □ Палеозой. / Палеозойский. Палеозой дәуе-рен өйрәнеу. ■ Бында [йылғаның таулы өлошөндә] башлыса рифей һәм палеозой осоронда барлыҡҡа килгән кварц, ҡом, эзбиз, сланец тоҡомдары өҫтөнлөк итә. М. Хужин. Тик 200—250 миллион йыл элек кенә, палеозой эраһының аҙағында, улар [Азия менән Европа], төкәшеп, ҡушылған. «Йәшлек», 12 август 2008.
ПАЛЕОЛИТ [рус. < гр. palaios ‘боронғо’ + lithos ‘таш’] (Р: палеолит; И.: Paleolithic; T.: Eski Taş Çağı) и. археол.
Кешелек тарихында 2,6 миллион йыл элек башланған һәм беҙҙең эраға тиклем 10 мең йыллыҡҡаса дауам иткән дәүер; таш быуаттың иң боронғо осоро. □ Палеолит. / Палеолитический. Палеолит дәуере. Юғары палеолит. Тубәнге палеолит. Палеолит мәмерйәһе. ■ Билдәле ғалимдарҙың тикше-реуҙәре боронғо таш быуат (палеолит) дәуерендә ук кешеләрҙең календарь төҙөгәнен раҫлай. «Башҡортостан», 16 февраль 2013.
ПАЛЕОНТОЛОГ [рус.] (Р: палеонтолог; И.: palaeontologist; T.: paleontolog) и.
Палеонтология буйынса белгес. □ Палеонтолог. Билдәле палеонтолог сығышы. Палеонтолог табышы. ■ Был китап та, ..физиктар, химиктар, палеонтологтар менән
әңгәмәләшә алырлыҡ белеме булыуҙы талап иткәнлектән, Емештән ай кеуек алыҫ тора ине. 3. Биишева.
ПАЛЕОНТОЛОГИК (Р: палеонтологический; И.: palaeontological; T.: paleonto-lojik) с.
Палеонтологияға мөнәсәбәтле. □ Палеонтологический. Палеонтологик атлас. Палеонтологик журнал. Палеонтологик материал.
ПАЛЕОНТОЛОГИЯ [рус. < гр. palaios ‘боронғо’ + on, ontos ‘үҙ айыш’ + logos ‘тәғлимәт’] (Р: палеонтология; И.: paleontology; T.: paleontoloji) и.
Боронғо ҡаҙылдыҡ хайуан һәм үҫемлектәрҙе өйрәнә торған фән. □ Палеонтология. Палеонтология буйынса тикшеренеуҙәр. ■ Слётта ҡатнашыусылар, программаға ярашлы геологик маршрутҡа сығып, минералогия һәм петрография, палеонтология, радиометрия һәм гидрометрия буйынса көс алышты. «Йәшлек», 1 август 2009.
ПАЛЕСТИН [рус. < ғәр. (Р: палестинец; И.: Palestinian; T.: Filistinli) и. этн. ҡар. фәләстин.
Палестинаның ғәрәптәрҙән торған халҡы һәм шул халыҡтың бер кешеһе. □ Палестинец. / Палестинский. Палестин ир-аты. Палестин теле. Палестиндарҙың ғөрөф-ғәҙәттәре.
ПАЛЕТА [рус. < фр. palette] (Р: палета; И.: palette; T.: palet) и.
1. Сәғәттәге анкерлы ырғаҡ. □ Палета (деталь часового механизма). Палетаға нығытылған ҡулайлама.
2. Йөктө һаҡлау, механик рәүештә күсереп йөрөтөү өсөн ҡулайлаштырылған, ҙур йөк һыйырлыҡ урыны һәм ҡаты майҙансығы булған транспорт тараһы. □ Палета, поддон. Ағас палета. Тимер палета. Палетаға тейәлгән кирбес.
ПАЛИНДРОМ [рус. < гр. palin + dromos ‘кирегә хәрәкәт итеүсе’] (Р: палиндром; И.: palindrome; T.: tersinden de aynı şekilde okunabilen kelime, cümle veya mısra) u.
Уңдан һулға уҡығанда ла мәғәнә аңлатҡан һүҙ йәки һүҙбәйләнеш (мәҫәлән, ҡабаҡ (ҡабаҡ), сос (сос), тоҡ (ҡот), атыш (шыта).
63
Палеографияға мөнәсәбәтле. □ Палеографический. Палеографик анализ. Палеографик сығанаҡтар. Палеографик ысул ҡулланыу.
ПАЛЕОГРАФИЯ [рус. < гр. palaios ‘боронғо’ + graphö ‘яҙам’] (Р.: палеография; И.: palaeography; T: paleografi) и.
Яҙманың тарихын, уның яҙыу ысулын, шулай уҡ боронғо яҙма ҡомартҡылар тыуҙырыу тарихын өйрәнә торған фән. □ Палеография. / Палеографический. Латин палеографияһы. Палеография фәне. Боронғо төрки яҙмаларының палеографияһы. Палеография музейы.
ПАЛЕОЗОЙ [рус. < гр. palaios ‘боронғо’ + гдё ‘тормош’] (Р.: палеозой; И.: Palaeozoic; T.: Paleozoik Birinci Gağı) и.
Ерҙең геологик тарихында мезозой дәүеренән алда булған боронғо дәүер. □ Палеозой. / Палеозойский. Палеозой дәуе-рен өйрәнеу. ■ Бында [йылғаның таулы өлошөндә] башлыса рифей һәм палеозой осоронда барлыҡҡа килгән кварц, ҡом, эзбиз, сланец тоҡомдары өҫтөнлөк итә. М. Хужин. Тик 200—250 миллион йыл элек кенә, палеозой эраһының аҙағында, улар [Азия менән Европа], төкәшеп, ҡушылған. «Йәшлек», 12 август 2008.
ПАЛЕОЛИТ [рус. < гр. palaios ‘боронғо’ + lithos ‘таш’] (Р: палеолит; И.: Paleolithic; T.: Eski Taş Çağı) и. археол.
Кешелек тарихында 2,6 миллион йыл элек башланған һәм беҙҙең эраға тиклем 10 мең йыллыҡҡаса дауам иткән дәүер; таш быуаттың иң боронғо осоро. □ Палеолит. / Палеолитический. Палеолит дәуере. Юғары палеолит. Тубәнге палеолит. Палеолит мәмерйәһе. ■ Билдәле ғалимдарҙың тикше-реуҙәре боронғо таш быуат (палеолит) дәуерендә ук кешеләрҙең календарь төҙөгәнен раҫлай. «Башҡортостан», 16 февраль 2013.
ПАЛЕОНТОЛОГ [рус.] (Р: палеонтолог; И.: palaeontologist; T.: paleontolog) и.
Палеонтология буйынса белгес. □ Палеонтолог. Билдәле палеонтолог сығышы. Палеонтолог табышы. ■ Был китап та, ..физиктар, химиктар, палеонтологтар менән
әңгәмәләшә алырлыҡ белеме булыуҙы талап иткәнлектән, Емештән ай кеуек алыҫ тора ине. 3. Биишева.
ПАЛЕОНТОЛОГИК (Р: палеонтологический; И.: palaeontological; T.: paleonto-lojik) с.
Палеонтологияға мөнәсәбәтле. □ Палеонтологический. Палеонтологик атлас. Палеонтологик журнал. Палеонтологик материал.
ПАЛЕОНТОЛОГИЯ [рус. < гр. palaios ‘боронғо’ + on, ontos ‘үҙ айыш’ + logos ‘тәғлимәт’] (Р: палеонтология; И.: paleontology; T.: paleontoloji) и.
Боронғо ҡаҙылдыҡ хайуан һәм үҫемлектәрҙе өйрәнә торған фән. □ Палеонтология. Палеонтология буйынса тикшеренеуҙәр. ■ Слётта ҡатнашыусылар, программаға ярашлы геологик маршрутҡа сығып, минералогия һәм петрография, палеонтология, радиометрия һәм гидрометрия буйынса көс алышты. «Йәшлек», 1 август 2009.
ПАЛЕСТИН [рус. < ғәр. (Р: палестинец; И.: Palestinian; T.: Filistinli) и. этн. ҡар. фәләстин.
Палестинаның ғәрәптәрҙән торған халҡы һәм шул халыҡтың бер кешеһе. □ Палестинец. / Палестинский. Палестин ир-аты. Палестин теле. Палестиндарҙың ғөрөф-ғәҙәттәре.
ПАЛЕТА [рус. < фр. palette] (Р: палета; И.: palette; T.: palet) и.
1. Сәғәттәге анкерлы ырғаҡ. □ Палета (деталь часового механизма). Палетаға нығытылған ҡулайлама.
2. Йөктө һаҡлау, механик рәүештә күсереп йөрөтөү өсөн ҡулайлаштырылған, ҙур йөк һыйырлыҡ урыны һәм ҡаты майҙансығы булған транспорт тараһы. □ Палета, поддон. Ағас палета. Тимер палета. Палетаға тейәлгән кирбес.
ПАЛИНДРОМ [рус. < гр. palin + dromos ‘кирегә хәрәкәт итеүсе’] (Р: палиндром; И.: palindrome; T.: tersinden de aynı şekilde okunabilen kelime, cümle veya mısra) u.
Уңдан һулға уҡығанда ла мәғәнә аңлатҡан һүҙ йәки һүҙбәйләнеш (мәҫәлән, ҡабаҡ (ҡабаҡ), сос (сос), тоҡ (ҡот), атыш (шыта).
63