Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том VII. Страница 88
Поиск по словарям
ПАРӘ
Парфюмерия фабрикаһы. Парфюмерия магазины. Парфюмерия һатыу. ■ Косметика һәм парфюмерияны бөтә донъяға таратҡан француздар ни өсөн беҙҙә етештерелгәненә өҫтөнлөк бирә? «Башҡортостан», 27 декабрь 2011. Ул [Яубаҫаров].. бер ҡайындың йылына .. парфюмерия әйберҙәре етештереү өсөн бик файҙалы булған йөҙ литр шәрбәт һыу биреүен әйтте. Н. Мусин.
2. Шул нәмәләрҙе етештерә торған сәнә-ғәт тармағы. □ Парфюмерия. / Парфюмерный. Парфюмерия өсөн сеймал.
ПАРӘ [фарс. ûjL] и. иҫк. кит.
1. ҡар. пара I. Парә биреү. ■ Хәҡиҡәткә тиңдәш булмаҫ мокабәрә. Был талаш арҡаһында — Алла һаҡлаһын! Шифә хәҙрәт булмаһын парә-парә! М. Аҡмулла.
2. ҡар. пара III. □ Пара. ■ Дөрөҫ, кеше бик тиҙ бөләлер, бисара атаһы тапҡан парәне алып, бара-бара йөҙө ҡара вә бисара булып ҡалалыр. М. Ғафури.
ПАС I [рус. < ингл. pass ‘биреү’] (Р.: пас; И.: pass; T.: pas) и. спорт.
1. Туптың йәки шайбаның үҙ төркөмөндәге бер уйынсынан икенсеһенә бирелеүе (мәҫәлән, футбол, волейбол, баскетбол уйындарында). □ Пас. Пас биреү. Пас алыу. В [Александр Радулов] бер миҙгелдә генә 32 шайба индереп, 45 пас бирә. «Йәшлек», 19 ноябрь 2009. Штефан Ружичка, тәүге уйынында һөҙөмтәле пас биреп, тәүге мәрәйен йыйһа, Антон Слепышев беренсе голын индерҙе. «Йәшлек», 30 ғинуар 2013.
ПАС II [рус. < фр. passe(jе) ‘тороп ҡалам’] (Р.: пас; И.: pass; T: pas) и. спорт.
1. Кәрт һәм өҫтәл уйындарында сиратыңды үткәреп ебәреүҙе белдереү өсөн әйтелә. □ Пас (в карточных и настольных играх). Мин — пас. Пас, тип әйтеү.
2. Футбол йә башҡа туп уйындарында тупты кемгәлер ебәргәндә әйтелә. □ Пас. Пас ебәреү. Пасҡа уйнау.
3. Ниндәйҙер эштән, нимәнәндер баш тартыу. □ Пас (отказ от какой-л. работы, деятельности). Ул — пас, башҡа уйнамай.
ПАСКАЛЬ [рус. < фр. Pascal] (Р: паскаль; И.: pascal; T: paskal) и.
1. физ. Халыҡ-ара берәмек системаһында баҫым һәм механик көсөргәнеш берәмеге.
□ Паскаль. Бер паскаль. Паскалдә үлсәү.
2. инф. Программалау теле. □ Паскаль.
ПАСКВИЛЬ [рус. < нем. Pasquill < ит. Pasqmno] (Р.: пасквиль; И.: libel; T: iftira) и. кит.
Яла яғып, мыҫҡыл итеп яҙылған әҫәр.
□ Пасквиль. / Пасквильный. Пасквиль яҙыу. Пасквиль менән танышыу. Пасквиль әҫәр. ■ Вяземскийҙың Петербургка әйләнеп ҡайтыуына күп тә үтмәй, Санниковтан квартирмейстер өҫтөнән яла яғыусы пасквиль килеп төштө. Ғ. Хөсәйенов.
ПАСПАРТУ [рус. < фр. passe partout] (Р: паспарту; И.: mat (picture framing); T: pas-partu) u.
Фоторәсем, рәсем, гравюра һ. б. йәбеште- * реү өсөн махсус ҡатырға рам. □ Паспарту. Фотографияға паспарту. Сигеүҙе паспар-туға ҡуйыу. Паспарту яратып алыу.
ПАСПОРТ [рус. < фр. passeport < ит. passaporto < лат. passus + porta] (Р.: паспорт; И.: passport; T: pasaport) и.
1. Кешенең шәхесен, гражданлығын күрһәтә торған төп документ. □ Паспорт. / Паспортный. Рәсәй паспорты. Сит ил паспорты. Паспорт өҫтәле. В Айнур, әсәһенә паспорт алыу өсөн кәрәкле документтарҙы һорап, ауыл Советына хат яҙҙы. Н. Мусин. Паспорттың юғалыуы ҡыҙ өсөн дә, үҙе [Миҙхәт] өсөн дә эште ҡатмарлаштырҙы. Б. Рафиҡов. Лейтенант Ҡәҙерғолдоң паспортын алып ҡараны ла үҙенең түш кеҫәһенә һалып ҡуйҙы. М. Тажи.
2. Ойошма, ҡоролма, техника, транспорт йәки башҡа нәмәләр тураһында мәғлүмәт биргән танытма. □ Паспорт. Техник паспорт. Телевизор паспорты. Автомобиль паспорты. В Ике тәкәле көршәктең паспортын Хәйернас кире бирҙе лә тағы ла алтын һауытҡа текләп торҙо. Ғ. Хисамов. Кәбир мәғлүмәттәрҙе баҫыу паспортына индергәйне. Яр. Вәлиев.
ПАСПОРТИСТ (паспортисы) [рус.] (Р: паспортист; И.: passport officer; T: pasaport memuru) и.
88
Парфюмерия фабрикаһы. Парфюмерия магазины. Парфюмерия һатыу. ■ Косметика һәм парфюмерияны бөтә донъяға таратҡан француздар ни өсөн беҙҙә етештерелгәненә өҫтөнлөк бирә? «Башҡортостан», 27 декабрь 2011. Ул [Яубаҫаров].. бер ҡайындың йылына .. парфюмерия әйберҙәре етештереү өсөн бик файҙалы булған йөҙ литр шәрбәт һыу биреүен әйтте. Н. Мусин.
2. Шул нәмәләрҙе етештерә торған сәнә-ғәт тармағы. □ Парфюмерия. / Парфюмерный. Парфюмерия өсөн сеймал.
ПАРӘ [фарс. ûjL] и. иҫк. кит.
1. ҡар. пара I. Парә биреү. ■ Хәҡиҡәткә тиңдәш булмаҫ мокабәрә. Был талаш арҡаһында — Алла һаҡлаһын! Шифә хәҙрәт булмаһын парә-парә! М. Аҡмулла.
2. ҡар. пара III. □ Пара. ■ Дөрөҫ, кеше бик тиҙ бөләлер, бисара атаһы тапҡан парәне алып, бара-бара йөҙө ҡара вә бисара булып ҡалалыр. М. Ғафури.
ПАС I [рус. < ингл. pass ‘биреү’] (Р.: пас; И.: pass; T.: pas) и. спорт.
1. Туптың йәки шайбаның үҙ төркөмөндәге бер уйынсынан икенсеһенә бирелеүе (мәҫәлән, футбол, волейбол, баскетбол уйындарында). □ Пас. Пас биреү. Пас алыу. В [Александр Радулов] бер миҙгелдә генә 32 шайба индереп, 45 пас бирә. «Йәшлек», 19 ноябрь 2009. Штефан Ружичка, тәүге уйынында һөҙөмтәле пас биреп, тәүге мәрәйен йыйһа, Антон Слепышев беренсе голын индерҙе. «Йәшлек», 30 ғинуар 2013.
ПАС II [рус. < фр. passe(jе) ‘тороп ҡалам’] (Р.: пас; И.: pass; T: pas) и. спорт.
1. Кәрт һәм өҫтәл уйындарында сиратыңды үткәреп ебәреүҙе белдереү өсөн әйтелә. □ Пас (в карточных и настольных играх). Мин — пас. Пас, тип әйтеү.
2. Футбол йә башҡа туп уйындарында тупты кемгәлер ебәргәндә әйтелә. □ Пас. Пас ебәреү. Пасҡа уйнау.
3. Ниндәйҙер эштән, нимәнәндер баш тартыу. □ Пас (отказ от какой-л. работы, деятельности). Ул — пас, башҡа уйнамай.
ПАСКАЛЬ [рус. < фр. Pascal] (Р: паскаль; И.: pascal; T: paskal) и.
1. физ. Халыҡ-ара берәмек системаһында баҫым һәм механик көсөргәнеш берәмеге.
□ Паскаль. Бер паскаль. Паскалдә үлсәү.
2. инф. Программалау теле. □ Паскаль.
ПАСКВИЛЬ [рус. < нем. Pasquill < ит. Pasqmno] (Р.: пасквиль; И.: libel; T: iftira) и. кит.
Яла яғып, мыҫҡыл итеп яҙылған әҫәр.
□ Пасквиль. / Пасквильный. Пасквиль яҙыу. Пасквиль менән танышыу. Пасквиль әҫәр. ■ Вяземскийҙың Петербургка әйләнеп ҡайтыуына күп тә үтмәй, Санниковтан квартирмейстер өҫтөнән яла яғыусы пасквиль килеп төштө. Ғ. Хөсәйенов.
ПАСПАРТУ [рус. < фр. passe partout] (Р: паспарту; И.: mat (picture framing); T: pas-partu) u.
Фоторәсем, рәсем, гравюра һ. б. йәбеште- * реү өсөн махсус ҡатырға рам. □ Паспарту. Фотографияға паспарту. Сигеүҙе паспар-туға ҡуйыу. Паспарту яратып алыу.
ПАСПОРТ [рус. < фр. passeport < ит. passaporto < лат. passus + porta] (Р.: паспорт; И.: passport; T: pasaport) и.
1. Кешенең шәхесен, гражданлығын күрһәтә торған төп документ. □ Паспорт. / Паспортный. Рәсәй паспорты. Сит ил паспорты. Паспорт өҫтәле. В Айнур, әсәһенә паспорт алыу өсөн кәрәкле документтарҙы һорап, ауыл Советына хат яҙҙы. Н. Мусин. Паспорттың юғалыуы ҡыҙ өсөн дә, үҙе [Миҙхәт] өсөн дә эште ҡатмарлаштырҙы. Б. Рафиҡов. Лейтенант Ҡәҙерғолдоң паспортын алып ҡараны ла үҙенең түш кеҫәһенә һалып ҡуйҙы. М. Тажи.
2. Ойошма, ҡоролма, техника, транспорт йәки башҡа нәмәләр тураһында мәғлүмәт биргән танытма. □ Паспорт. Техник паспорт. Телевизор паспорты. Автомобиль паспорты. В Ике тәкәле көршәктең паспортын Хәйернас кире бирҙе лә тағы ла алтын һауытҡа текләп торҙо. Ғ. Хисамов. Кәбир мәғлүмәттәрҙе баҫыу паспортына индергәйне. Яр. Вәлиев.
ПАСПОРТИСТ (паспортисы) [рус.] (Р: паспортист; И.: passport officer; T: pasaport memuru) и.
88