Рус
Баш
Академический словарь башкирского языка. Том VII. Страница 89
Поиск по словарям
ПАССИВ
Паспорттарҙы тултырыусы, йәшәү урынын күрһәтеп теркәүсе йәки паспорт биреүсе хеҙмәткәр. □ Паспортист. Паспортист булып эшләу. ■ [Кеше — ҡатынға:] Көнөнә йөҙ кеше килә — йөҙ кеше паспортистка һорай. Ниңә, минең паспортист булып эшләргә хаҡым юҡмы ни? Н. Ғәйетбаев.
ПАСПОРТЛАШТЫРЫУ (паспортлаш-тыр-) (Р.: паспортизовать; И.: certify; Т.: pasaportla temin etmek) ҡ.
Паспорт системаһына күсереү, паспорт менән тәьмин итеү. □ Паспортизовать. // Паспортизация. Корамалдарҙы паспортлаштырыу. Юлдарҙы паспортлаштырыу. Умарталыҡтарҙы паспортлаштырыу.
ПАССАЖ [рус. < фр. passage] (Р.: пассаж; И.: passage; T.: pasaj) и.
1. Ике яҡлап теҙелеп киткән күп һанлы магазиндарҙан параллель урамдарға сығыу юлы булған башы ябыҡ галерея. □ Пассаж. Пассаждағы сауҙа. ■ Ниһайәт, был беренсе әҫәрем китапханаларҙың тәҙрә төптәрендә, бульварҙарҙа, пассаждарҙа ку-ренде. М. Ғафури. Ул [Петроград] башҡа ҡалаларҙан әллә ни айырылмай ҙа һымаҡ: һоро ғына йорттар, бер нисә кварталды биләп алған пассаж. В. Исхаҡов.
2. му з. Ноталарҙың бик тиҙ эҙмә-эҙлекле юғарынан түбәнгә йәки киреһенсә, сират-лашыуынан торған музыкаль әҫәр өлөшө. □ Пассаж. Пассаж башҡарыу. Йырҙағы пассаж.
3. Текстың бәйләнешле һәм тамамланған фекерҙе белдергән айырым өлөшө. □ Пассаж. Ҡыҙыҡлы пассаж.
4. иҫк. Көтөлмәгән хәл, сәйер эш. □ Пассаж (неожиданное происшествие, странный оборот дела). Бәй, ниндәй пассаж! Пассаж бит был!
ПАССАЖИР [рус. < фр. passager] (Р: пассажир; И.: passenger; T.: yolcu) и.
Ниндәйҙер транспорт менән китеп барған кеше; юлсы. □ Пассажир. / Пассажирский. Автобус пассажиры. Троллейбус пассажиры. Пассажир поезы. ■ Пассажирҙар вокзалдан яңы ғына сыға башлағайны. А. Абдуллин. Ултырып ялҡҡан пассажирҙар дәррәу тышҡа ынтылды. 3. Ураҡсин.
ПАССАТ [рус. < нем. Passad (wind) < гол. passat] (Р: пассат; И.: trade wind; T.: alizeler) и. геогр.
Тропик киңлектәрҙә океандарҙан йыл әйләнәһенә иҫеп торған тотороҡло һауа ағымы. □ Пассат. / Пассатный. Пассат әлкәһе. Пассаттың барлыҡҡа килеуе.
ПАССАТИЖ [рус. < фр. passe + tige] (Р: пассатижи; И.: combination pliers; pair of pliers; T: Universal pense) и.
Күп функциялы универсаль ҡыҫҡыс. □ Пассатижи. Пассатиж ҡулланыу. Пас-сатиж хаҡы.
ПАССИВ I [рус. < лат. passivus] (Р: пассив; И.: liability (financial accounting); T: pasif) и. бухг.
Предприятиеның бөтә бурыс һәм йөкләмәләре; киреһе — актив. □ Пассив. Фирманың пассивы. Пассивты иҫәпләу.
ПАССИВ II [рус. < лат. passivus] (Р: пассив; И.: voice; T: edilgen fiil) и. гром.
Ҡылымдың төшөм йүнәлеше. □ Пассив. / Пассивный. Пассив ҡулланыу. Пассивты өйрәнеу. Пассив конструкция.
ПАССИВ III [рус. пассивный] (Р: пассивный; И.: passive; T: pasif) с.
1. Эшмәкәрһеҙ, һүлпән, вайымһыҙ; киреһе — актив. □ Пассивный. Пассив ҡараш. Пассив эш итеш. ■ Эмоциональ сифаттарҙың ҡапма-ҡаршылығы булып тағы ла тойғоларҙың актив һәм пассив характерының ҡаршылығы тора. «Йәшлек», 26 февраль 2008.
2. Һирәк ҡулланылған. □ Пассивный. һуҙҙәрҙең пассив запасы. Пассив лексика.
3. бухг. Бурыстарҙың артыуына килтерә торған. □ Пассивный. Пассив иҫәп. Пассив туләу балансы. Банкының пассив иҫәбе буйынса операция.
ПАССИВ IV [рус. пассивно] (Р: пассивно; И.: passively; T: pasif) р.
Битараф рәүештә. □ Пассивно. Пассив куренеу. Пассив эшләу. ■ Бығаса пассив ултырған берәуҙең һис бер ҡыҫтамаҫтан уртаға сығыуы, әлбиттә, бөтә кешене лә тын ҡалдырҙы. С. Агиш. Тәуҙә Нуриханов .. коммунистарҙың әлегә пассивыраҡ ҡат
89
Паспорттарҙы тултырыусы, йәшәү урынын күрһәтеп теркәүсе йәки паспорт биреүсе хеҙмәткәр. □ Паспортист. Паспортист булып эшләу. ■ [Кеше — ҡатынға:] Көнөнә йөҙ кеше килә — йөҙ кеше паспортистка һорай. Ниңә, минең паспортист булып эшләргә хаҡым юҡмы ни? Н. Ғәйетбаев.
ПАСПОРТЛАШТЫРЫУ (паспортлаш-тыр-) (Р.: паспортизовать; И.: certify; Т.: pasaportla temin etmek) ҡ.
Паспорт системаһына күсереү, паспорт менән тәьмин итеү. □ Паспортизовать. // Паспортизация. Корамалдарҙы паспортлаштырыу. Юлдарҙы паспортлаштырыу. Умарталыҡтарҙы паспортлаштырыу.
ПАССАЖ [рус. < фр. passage] (Р.: пассаж; И.: passage; T.: pasaj) и.
1. Ике яҡлап теҙелеп киткән күп һанлы магазиндарҙан параллель урамдарға сығыу юлы булған башы ябыҡ галерея. □ Пассаж. Пассаждағы сауҙа. ■ Ниһайәт, был беренсе әҫәрем китапханаларҙың тәҙрә төптәрендә, бульварҙарҙа, пассаждарҙа ку-ренде. М. Ғафури. Ул [Петроград] башҡа ҡалаларҙан әллә ни айырылмай ҙа һымаҡ: һоро ғына йорттар, бер нисә кварталды биләп алған пассаж. В. Исхаҡов.
2. му з. Ноталарҙың бик тиҙ эҙмә-эҙлекле юғарынан түбәнгә йәки киреһенсә, сират-лашыуынан торған музыкаль әҫәр өлөшө. □ Пассаж. Пассаж башҡарыу. Йырҙағы пассаж.
3. Текстың бәйләнешле һәм тамамланған фекерҙе белдергән айырым өлөшө. □ Пассаж. Ҡыҙыҡлы пассаж.
4. иҫк. Көтөлмәгән хәл, сәйер эш. □ Пассаж (неожиданное происшествие, странный оборот дела). Бәй, ниндәй пассаж! Пассаж бит был!
ПАССАЖИР [рус. < фр. passager] (Р: пассажир; И.: passenger; T.: yolcu) и.
Ниндәйҙер транспорт менән китеп барған кеше; юлсы. □ Пассажир. / Пассажирский. Автобус пассажиры. Троллейбус пассажиры. Пассажир поезы. ■ Пассажирҙар вокзалдан яңы ғына сыға башлағайны. А. Абдуллин. Ултырып ялҡҡан пассажирҙар дәррәу тышҡа ынтылды. 3. Ураҡсин.
ПАССАТ [рус. < нем. Passad (wind) < гол. passat] (Р: пассат; И.: trade wind; T.: alizeler) и. геогр.
Тропик киңлектәрҙә океандарҙан йыл әйләнәһенә иҫеп торған тотороҡло һауа ағымы. □ Пассат. / Пассатный. Пассат әлкәһе. Пассаттың барлыҡҡа килеуе.
ПАССАТИЖ [рус. < фр. passe + tige] (Р: пассатижи; И.: combination pliers; pair of pliers; T: Universal pense) и.
Күп функциялы универсаль ҡыҫҡыс. □ Пассатижи. Пассатиж ҡулланыу. Пас-сатиж хаҡы.
ПАССИВ I [рус. < лат. passivus] (Р: пассив; И.: liability (financial accounting); T: pasif) и. бухг.
Предприятиеның бөтә бурыс һәм йөкләмәләре; киреһе — актив. □ Пассив. Фирманың пассивы. Пассивты иҫәпләу.
ПАССИВ II [рус. < лат. passivus] (Р: пассив; И.: voice; T: edilgen fiil) и. гром.
Ҡылымдың төшөм йүнәлеше. □ Пассив. / Пассивный. Пассив ҡулланыу. Пассивты өйрәнеу. Пассив конструкция.
ПАССИВ III [рус. пассивный] (Р: пассивный; И.: passive; T: pasif) с.
1. Эшмәкәрһеҙ, һүлпән, вайымһыҙ; киреһе — актив. □ Пассивный. Пассив ҡараш. Пассив эш итеш. ■ Эмоциональ сифаттарҙың ҡапма-ҡаршылығы булып тағы ла тойғоларҙың актив һәм пассив характерының ҡаршылығы тора. «Йәшлек», 26 февраль 2008.
2. Һирәк ҡулланылған. □ Пассивный. һуҙҙәрҙең пассив запасы. Пассив лексика.
3. бухг. Бурыстарҙың артыуына килтерә торған. □ Пассивный. Пассив иҫәп. Пассив туләу балансы. Банкының пассив иҫәбе буйынса операция.
ПАССИВ IV [рус. пассивно] (Р: пассивно; И.: passively; T: pasif) р.
Битараф рәүештә. □ Пассивно. Пассив куренеу. Пассив эшләу. ■ Бығаса пассив ултырған берәуҙең һис бер ҡыҫтамаҫтан уртаға сығыуы, әлбиттә, бөтә кешене лә тын ҡалдырҙы. С. Агиш. Тәуҙә Нуриханов .. коммунистарҙың әлегә пассивыраҡ ҡат
89