Баш
Рус
Башҡорт теленең академик һүҙлеге. Том III. 575 бит
Һүҙлектәр буйынса эҙләү
ЕТӘ КҮРМӘҮ
ЕТӘКЛӘҮ (етәклә-) (Р.: водить кого-л. за руку; И.: take by hand; T.: yönetmek) ҡ.
1. Кешене ҡулынан тотоп эйәртеү. □ Водить кого-л. за руку, взять за руку Баланы етәкләү. Етәкләп барыу. Етәкләп йөрөү. Етәкләп килтереү. Етәкләп сығарыу.
■ Йәнеш, асыуланып, Емештең ҡулынан һелкетә тартып етәкләп алды ла, ауыл яғына табан атланы. 3. Биишева.
2. Малды теҙгененән йәки муйынсағынан тартып эйәртеү. □ Водить в поводу, на поводу или на поводке; идти, ведя кого-л. на поводу или на поводке. Һыйырҙы етәкләү. Этте етәкләү. В Кәли йөгөнән алға сығып туҡтаған тракторға санаһын таҡты ла, уның шул ҡәҙәр йөк менән бергә үҙенең санаһын да тарта алыуына шикләнеп, атын етәкләгән көйө ситкәрәк китеп ҡарап торҙо. И. Насыри. Егет, аттарҙы етәкләп, Мәскәй әбейгә алып барған. Әкиәттән.
3. күсм. Күңелде әйҙәү, саҡырыу. □ Манить, звать. ■ Ошо уйҙар уны [Луизаны]урынынан торғоҙоп, тағы алға табан етәкләй. Н. Мусин.
4. күсм. Йүнәлеш биреп, эйәртеү; етәкселек итеү. □ Руководить, вести за собой. Халыҡты етәкләү.
ЕТӘКЛӘҮСЕ (Р: поводырь; И.: leader, guide; T.: yönetmen) и.
Етәкләп алып барыусы, етәкләп алдан барыусы. □ Поводырь. Етәкләүсенән ҡалмай барыу. Етәкләүсегә эйәреү.
ЕТӘКЛӘШЕҮ (етәкләш-) (Р: взяться за руки; И.: hold by hand; T.: el ele vermek) ҡ.
Ҡулға-ҡул тотоноу. □ Взяться за руки, рука об руку. Етәкләшеп атлау. Етәкләшеп барыу. Етәкләшеп йөрөү. Етәкләшеп китеү.
■ Бына бер егет, бер ҡыҙ парлашып, етәкләшеп, түңәрәк булып теҙелә башланылар. Т. Йәнәби. Етәкләшеп аҫҡа төштөләр. Тауҙың биленә еткәс, Сәлимә туҡтаны. Ә. Әминев.
ЕТӘКСЕ (Р: руководитель; И.: leader; T.: yönetici) и.
1. Баш булып, йүнәлеш биреүсе, идара итеүсе кеше; юлбашсы, башлыҡ. □ Руководитель. Төркөм етәксеһе. Хужалыҡ етәксеһе. Заман һулышын тойоп эшләгән етәксе. Талантлы етәксе. Бригада етәксеһе. Класс етәксеһе. Ил етәксеһе. Район етәксеһе. ■ Район хакимиәте етәкселәренән торған комиссия һәр ауыл биләмәһен тикшереп сыҡты. Хатта сит илдәр, башҡа төбәктәр тәжрибәһен дә өйрәнеп ҡайта етәксе. «Башҡортостан», 9 февраль 2011. һауалы, танау буйынан ғына ҡарап ҡаршы алды етәксе. Ултырырға урын да тәҡдим итмәй, кем менәндер оҙаҡ итеп телефондан һөйләште, шарҡылдап көлдө. Ә. Әминев. • Алдыңда етәксең, артыңда таянысың булһын. Әйтем.
2. Идара итеүсе, етәкселек иткән; хакимлыҡ иткән. □ Руководящий, ведущий; правящий. Етәксе органдар. Етәксе ойошмалар. Етәксе көстәр. Етәксе даирәләр.
ЕТӘКСЕЛ (Р: хорошо идущий в поводу; И.: good in the leash; T.: dizgine uyan) с.
Етәктә яҡшы йөрөүсән. □ Хорошо идущий в поводу, на поводу или на поводке. Етәксел ат.
ЕТӘКСЕЛЕК (етәкселеге) (Р: руководство; И.: leadership; T.: yöneticilik) и.
1. Ойоштороу һәм йүнәлеш биреү эшмәкәрлеге. □ Руководство, предводительство. / Руководящий. Берҙәм етәкселек. Етәкселек эше. Етәкселек эшмәкәрлеге.
2. Баш булып, идара итеүселәр. □ Руководители, руководство; верховенство, правители. Ил етәкселеге. Ауыл етәкселеге. Хужалыҡ етәкселеге.
ЕТӘКСЕЛЕК ИТЕҮ (етәкселек ит-) (Р: руководить; И.: lead; T.: yönetmek) ҡ.
Етәксе эшен алып барыу; идара итеү. □ Руководить. Бригадаға етәкселек итеү.
ЕТӘ КҮРМӘҮ (етә күрмә-) (Р: видеть неразборчиво; И.: discern poorly; T: kötü görmek) ҡ.
575
ЕТӘКЛӘҮ (етәклә-) (Р.: водить кого-л. за руку; И.: take by hand; T.: yönetmek) ҡ.
1. Кешене ҡулынан тотоп эйәртеү. □ Водить кого-л. за руку, взять за руку Баланы етәкләү. Етәкләп барыу. Етәкләп йөрөү. Етәкләп килтереү. Етәкләп сығарыу.
■ Йәнеш, асыуланып, Емештең ҡулынан һелкетә тартып етәкләп алды ла, ауыл яғына табан атланы. 3. Биишева.
2. Малды теҙгененән йәки муйынсағынан тартып эйәртеү. □ Водить в поводу, на поводу или на поводке; идти, ведя кого-л. на поводу или на поводке. Һыйырҙы етәкләү. Этте етәкләү. В Кәли йөгөнән алға сығып туҡтаған тракторға санаһын таҡты ла, уның шул ҡәҙәр йөк менән бергә үҙенең санаһын да тарта алыуына шикләнеп, атын етәкләгән көйө ситкәрәк китеп ҡарап торҙо. И. Насыри. Егет, аттарҙы етәкләп, Мәскәй әбейгә алып барған. Әкиәттән.
3. күсм. Күңелде әйҙәү, саҡырыу. □ Манить, звать. ■ Ошо уйҙар уны [Луизаны]урынынан торғоҙоп, тағы алға табан етәкләй. Н. Мусин.
4. күсм. Йүнәлеш биреп, эйәртеү; етәкселек итеү. □ Руководить, вести за собой. Халыҡты етәкләү.
ЕТӘКЛӘҮСЕ (Р: поводырь; И.: leader, guide; T.: yönetmen) и.
Етәкләп алып барыусы, етәкләп алдан барыусы. □ Поводырь. Етәкләүсенән ҡалмай барыу. Етәкләүсегә эйәреү.
ЕТӘКЛӘШЕҮ (етәкләш-) (Р: взяться за руки; И.: hold by hand; T.: el ele vermek) ҡ.
Ҡулға-ҡул тотоноу. □ Взяться за руки, рука об руку. Етәкләшеп атлау. Етәкләшеп барыу. Етәкләшеп йөрөү. Етәкләшеп китеү.
■ Бына бер егет, бер ҡыҙ парлашып, етәкләшеп, түңәрәк булып теҙелә башланылар. Т. Йәнәби. Етәкләшеп аҫҡа төштөләр. Тауҙың биленә еткәс, Сәлимә туҡтаны. Ә. Әминев.
ЕТӘКСЕ (Р: руководитель; И.: leader; T.: yönetici) и.
1. Баш булып, йүнәлеш биреүсе, идара итеүсе кеше; юлбашсы, башлыҡ. □ Руководитель. Төркөм етәксеһе. Хужалыҡ етәксеһе. Заман һулышын тойоп эшләгән етәксе. Талантлы етәксе. Бригада етәксеһе. Класс етәксеһе. Ил етәксеһе. Район етәксеһе. ■ Район хакимиәте етәкселәренән торған комиссия һәр ауыл биләмәһен тикшереп сыҡты. Хатта сит илдәр, башҡа төбәктәр тәжрибәһен дә өйрәнеп ҡайта етәксе. «Башҡортостан», 9 февраль 2011. һауалы, танау буйынан ғына ҡарап ҡаршы алды етәксе. Ултырырға урын да тәҡдим итмәй, кем менәндер оҙаҡ итеп телефондан һөйләште, шарҡылдап көлдө. Ә. Әминев. • Алдыңда етәксең, артыңда таянысың булһын. Әйтем.
2. Идара итеүсе, етәкселек иткән; хакимлыҡ иткән. □ Руководящий, ведущий; правящий. Етәксе органдар. Етәксе ойошмалар. Етәксе көстәр. Етәксе даирәләр.
ЕТӘКСЕЛ (Р: хорошо идущий в поводу; И.: good in the leash; T.: dizgine uyan) с.
Етәктә яҡшы йөрөүсән. □ Хорошо идущий в поводу, на поводу или на поводке. Етәксел ат.
ЕТӘКСЕЛЕК (етәкселеге) (Р: руководство; И.: leadership; T.: yöneticilik) и.
1. Ойоштороу һәм йүнәлеш биреү эшмәкәрлеге. □ Руководство, предводительство. / Руководящий. Берҙәм етәкселек. Етәкселек эше. Етәкселек эшмәкәрлеге.
2. Баш булып, идара итеүселәр. □ Руководители, руководство; верховенство, правители. Ил етәкселеге. Ауыл етәкселеге. Хужалыҡ етәкселеге.
ЕТӘКСЕЛЕК ИТЕҮ (етәкселек ит-) (Р: руководить; И.: lead; T.: yönetmek) ҡ.
Етәксе эшен алып барыу; идара итеү. □ Руководить. Бригадаға етәкселек итеү.
ЕТӘ КҮРМӘҮ (етә күрмә-) (Р: видеть неразборчиво; И.: discern poorly; T: kötü görmek) ҡ.
575