Баш
Рус
Башҡорт теленең академик һүҙлеге. Том III. 578 бит
Һүҙлектәр буйынса эҙләү
ж
Ж
Ж [жэ] (Р.: десятая буква башкирского алфавита; И.: the tenth letter of the Bashkir ABC; T.: Başkurt alfabesinin onuncu harfi)
Башҡорт алфавитының унынсы хәрефе. Ышҡыулы, яңғырау, теш [ж] тартынҡыһын билдәләй. Ҙур (баш) хәреф — Ж, бәләкәй — ж формаһында яҙыла. □ Десятая буква башкирского алфавита, ж-ны дөрөҫ итеп яҙыу.
ЖАБА и. диал. ҡар. әрпеш.
ЖАБО [рус. < фр. jabot] (Р.: жабо; И.: jabot; T: jabo) и.
Ирҙәр, ҡатын-ҡыҙҙар күлдәге яғаһына селтәрҙән, туҡыманан ҡуйылған әберкә.
□ Жабо. Селтәр жабо. Аҡ жабо. Иҙеүҙән күкрәккә төшөп торған жабо.
ЖАБРАИЛ [ғәр. (Р: Гавриил;
И.: Gabriel, death messanger angel; T.: Cebrail) и. дини. диал.
(баш хәреф менән) Ябраил, үлем фәрештәһе. □ Архангел Гавриил (имя ангела смерти). ■ Мин, Жабраилы килгән пәйғәмбәр кеүек, рухани ҡаушап киттем, [ҡыҙҙың] балҡып торған йөҙөнә йотлоғоп ҡараным да, ҡулын ҡулыма алдым. М. Ғафури.
ЖАҘИБӘ (Р: привлекательная; И.: attractive; T.: cazibe) с. иҫк. кит.
Кешенең күңелен үҙенә тартҡан көскә эйә, һөйкөмлө, һоҡланғыс ҡатын-ҡыҙ.
□ Привлекательная, привлекающая, обо-ятельная, миловидная, притягивающая, располагающая к себе (о девушке, женщине). Жаҙибә ҡыҙ.
ЖАҘИБӘЛЕ (Р: привлекательный; И.: attractive; T.: cazibeli) с. иҫк. кит.
Кешенең күңелен үҙенә тарта торған, һөйкөмлө. □ Привлекательный, привлекающий, притягивающий, располагающий к себе. ■ Хәнифтең йәш күңелен жаҙибәле Әминә үҙенә бәйләгән. Картотека фондынан.
ЖАИЗ [ғәр. (Р: допустимый, позволительный; И.: permissible, warrantable; T: caiz) с. иҫк.
1. Шәриғәт буйынса яраҡлы, мөмкин булған. □ Разрешённый, позволительный, допустимый, дозволенный. Жаиз эш.
2. Яраҡлы, ярай торған, дөрөҫ. □ Пригодный, подходящий. Жаиз булыу. ■ Уның дәрес ысулы жаиз түгел. М. Аҡмулла.
ЖАЙ [фарс. (Р: место, местность; И.: ground, locality, spot, territory; T.: cay) и. иҫк.
Урын, ер. □ Место, местность; земля. ■ Үтер бәғзе мосолман тая-тая, етер урын тигән ғәшрәтле жая. М. Ғафури.
ЖАЙГИР [фарс. (Р: существующий; И.: existing; traditional; T.: caygir) с. иҫк.
Ергә урынлашҡан, ултырған, урын алған, ереккән. □ Существующий, имеющий место; укоренившийся, традиционный.
ЖАЙМАН и. диал. ҡар. түшәк. Ҡыҙы ҡарамаһа, әллә ҡасан жайманда ятыр ине.
ЖАЙПЫН и. диал. ҡар. уйһыулыҡ.
ЖАЙРАН (Р: джейран; И.: Persian gazelle; T.: ceyran) и. зоол.
Йәйрән (илек төрәндәге хайуан).
□ Джейран (лат. Gazella subgutturosa).
ЖАКАН [рус.] (Р: жакан; И.: heavy buckshot; T.: kurşun türü) и. һөйл.
Эре йәнлеккә ата торған ҡурғаш йәҙрә; айыу йәҙрәһе. □ Жакан (пуля особой конструкции). ■ Йоҡлар алдынан ул [Булат], мылтығыңды ни менән ҡорҙоң, тип һорарға ла онотманы. Жакан менән, әлбиттә. Картотека фондынан.
ЖАКЕТ [рус. < фр. jaquette] (Р: жакет; И.: jacket; T.: ceket) и.
Ҡатын-ҡыҙҙарҙың ҡыҫҡа өҫ кейеме; екет.
□ Жакет. ■ Ишектә урта буйлы ир күренде. Уға ҡаракүл яғалы жакет кейгән Ғәйшә эйәргән. Д. Юлтый.
ЖАЛАҒАЙ СӘСКӘҺЕ и. бот. диал. ҡар. уҡ япраҡ.
ЖАЛОБА [рус.] и. ҡар. ялыу.
ЖАМ [фарс. Л>] (Р: чашка; И.: сир; Т.: сат) и. иҫк. кит.
578
Ж
Ж [жэ] (Р.: десятая буква башкирского алфавита; И.: the tenth letter of the Bashkir ABC; T.: Başkurt alfabesinin onuncu harfi)
Башҡорт алфавитының унынсы хәрефе. Ышҡыулы, яңғырау, теш [ж] тартынҡыһын билдәләй. Ҙур (баш) хәреф — Ж, бәләкәй — ж формаһында яҙыла. □ Десятая буква башкирского алфавита, ж-ны дөрөҫ итеп яҙыу.
ЖАБА и. диал. ҡар. әрпеш.
ЖАБО [рус. < фр. jabot] (Р.: жабо; И.: jabot; T: jabo) и.
Ирҙәр, ҡатын-ҡыҙҙар күлдәге яғаһына селтәрҙән, туҡыманан ҡуйылған әберкә.
□ Жабо. Селтәр жабо. Аҡ жабо. Иҙеүҙән күкрәккә төшөп торған жабо.
ЖАБРАИЛ [ғәр. (Р: Гавриил;
И.: Gabriel, death messanger angel; T.: Cebrail) и. дини. диал.
(баш хәреф менән) Ябраил, үлем фәрештәһе. □ Архангел Гавриил (имя ангела смерти). ■ Мин, Жабраилы килгән пәйғәмбәр кеүек, рухани ҡаушап киттем, [ҡыҙҙың] балҡып торған йөҙөнә йотлоғоп ҡараным да, ҡулын ҡулыма алдым. М. Ғафури.
ЖАҘИБӘ (Р: привлекательная; И.: attractive; T.: cazibe) с. иҫк. кит.
Кешенең күңелен үҙенә тартҡан көскә эйә, һөйкөмлө, һоҡланғыс ҡатын-ҡыҙ.
□ Привлекательная, привлекающая, обо-ятельная, миловидная, притягивающая, располагающая к себе (о девушке, женщине). Жаҙибә ҡыҙ.
ЖАҘИБӘЛЕ (Р: привлекательный; И.: attractive; T.: cazibeli) с. иҫк. кит.
Кешенең күңелен үҙенә тарта торған, һөйкөмлө. □ Привлекательный, привлекающий, притягивающий, располагающий к себе. ■ Хәнифтең йәш күңелен жаҙибәле Әминә үҙенә бәйләгән. Картотека фондынан.
ЖАИЗ [ғәр. (Р: допустимый, позволительный; И.: permissible, warrantable; T: caiz) с. иҫк.
1. Шәриғәт буйынса яраҡлы, мөмкин булған. □ Разрешённый, позволительный, допустимый, дозволенный. Жаиз эш.
2. Яраҡлы, ярай торған, дөрөҫ. □ Пригодный, подходящий. Жаиз булыу. ■ Уның дәрес ысулы жаиз түгел. М. Аҡмулла.
ЖАЙ [фарс. (Р: место, местность; И.: ground, locality, spot, territory; T.: cay) и. иҫк.
Урын, ер. □ Место, местность; земля. ■ Үтер бәғзе мосолман тая-тая, етер урын тигән ғәшрәтле жая. М. Ғафури.
ЖАЙГИР [фарс. (Р: существующий; И.: existing; traditional; T.: caygir) с. иҫк.
Ергә урынлашҡан, ултырған, урын алған, ереккән. □ Существующий, имеющий место; укоренившийся, традиционный.
ЖАЙМАН и. диал. ҡар. түшәк. Ҡыҙы ҡарамаһа, әллә ҡасан жайманда ятыр ине.
ЖАЙПЫН и. диал. ҡар. уйһыулыҡ.
ЖАЙРАН (Р: джейран; И.: Persian gazelle; T.: ceyran) и. зоол.
Йәйрән (илек төрәндәге хайуан).
□ Джейран (лат. Gazella subgutturosa).
ЖАКАН [рус.] (Р: жакан; И.: heavy buckshot; T.: kurşun türü) и. һөйл.
Эре йәнлеккә ата торған ҡурғаш йәҙрә; айыу йәҙрәһе. □ Жакан (пуля особой конструкции). ■ Йоҡлар алдынан ул [Булат], мылтығыңды ни менән ҡорҙоң, тип һорарға ла онотманы. Жакан менән, әлбиттә. Картотека фондынан.
ЖАКЕТ [рус. < фр. jaquette] (Р: жакет; И.: jacket; T.: ceket) и.
Ҡатын-ҡыҙҙарҙың ҡыҫҡа өҫ кейеме; екет.
□ Жакет. ■ Ишектә урта буйлы ир күренде. Уға ҡаракүл яғалы жакет кейгән Ғәйшә эйәргән. Д. Юлтый.
ЖАЛАҒАЙ СӘСКӘҺЕ и. бот. диал. ҡар. уҡ япраҡ.
ЖАЛОБА [рус.] и. ҡар. ялыу.
ЖАМ [фарс. Л>] (Р: чашка; И.: сир; Т.: сат) и. иҫк. кит.
578