Баш
Рус
Башҡорт теленең академик һүҙлеге. Том III. 584 бит
Һүҙлектәр буйынса эҙләү
ЖҮНКЕТЕҮ
мине тормош менән яҡындан таныштырҙы. ■ Хәбәрсе кеше ҡайҙа ғына булмай, ниндәй генә кешеләр менән осрашмай һуң! Ш. Насыров.
2. йыйн. Бөтә булған ваҡытлы баҫма.
□ Периодические издания, журналистика. Башҡорт журналистикаһы.
ЖҮНКЕТЕҮ (жүнкет-) ҡ. диал. ҡар. йүнкетеү.
ЖҮНКЕҮ (жүнке-) ҡ. диал.
1. ҡар. йүнкеү I.
2. Кеше һүҙенә, кеше ыңғайына ауыу.
□ Склоняться (на чью-л. сторону), поддаваться (на чьи-л. уговоры).
ЖҮР (Р.: специальный нож; И.: kind of knife; T.: bir tür bıçak) u.
Иләк тирәсе әҙерләгәндә ҡулланыла торған махсус бысаҡ. □ Специальный нож, применяемый при изготовлении ободка решета.
ЖЫБАУ (Р.: медлительный; И.: sluggish, slow; T.: ağır) с. диал.
Ығыш, булдыҡһыҙ, яй ҡуҙғалыусан.
□ Копотливый, медлительный (о человеке).
ЖЫЖ (Р: джж; И.: buzz; T.: vız) оҡш.
Бөжәктәр осҡанда, көслө ел өргәндә һәм төрлө механизмдар ҙур тиҙлек менән хәрәкәт иткәндә сыҡҡан тауышты белдергән һүҙ.
□ Подражание жужжанию насекомых, звуку, издаваемому при работе различных механизмов, быстро пролетевших предметов: джж. Жыж итеп тороу.
ЖЫЖ-ЖЫЖ (Р: джж-джж; И.: sound imitative word; T.: vız vız) оҡш.
Дауамлы жыж иткән тауышты белдергән һүҙ. □ Подражание продолжительному сильному жужжанию: джж-джж. ■ Жыж-жыж килә бал ҡорто, килдем, ти, бында эшкә. Ф. Рәхимғолова.
ЖЫЖЛАТЫУ (жыжлат-) ҡ. йөкм. ҡар. жыжлау, понуд. от жыжлау. Тәгәрмәсте жыжлатып әйләндереу.
ЖЫЖЛАУ (жыжла-) (Р: жужжать; И.: hum; buzz, drone; T.: vızıldamak) ҡ.
Жыж-жыж тигән тауыш сығарыу.
□ Жужжать. Жыжлап осоу. Жыжлап тороу.
■ [Әсә:] Кукрәмәгеҙ, туптар, жыжламағыҙ, уҡтар, балам йоҡламай. С. Ҡудаш.
ЖЫЖЛАШЫУ (жыжлаш-) ҡ. урт. ҡар. жыжлау, взаимн. от жыжлау. Жыжлашып осоу.
ЖЫЙ (Р: вжж; И.: whew; whizz!; T.: vız) оҡш.
Пуля һ. б. нәмә ҡапыл осоп үткәндә, тиҙ хәрәкәт иткәндә сыҡҡан тауышты белдергән һүҙ; зый. □ Подражание звуку, издаваемому быстро пролетевшим предметом, свисту пули, ветра: вжж. ■ Бал ҡорттары .. жый итеп ҡарттың танауы эргәһенән утеп китә. Й. Солтанов.
ЖЫЙ-ЖЫЙ (Р.: подражание звукам быстро пролетающих предметов, свисту; И.: whizz-whizz!; T.: vız vız) оҡш.
Ҡабат-ҡабат жый иткән тауышты белдергән һүҙ; зый-зый. □ Подражание звукам быстро пролетающих предметов, свисту.
ЖЫЙЛАТЫУ (жыйлат-) ҡ. йөкм. ҡар. жыйлау 1, 2. понуд. от жыйлау 1,2.
■ Төнгө поезға ултырып, иртән иртук Стәр-летамаҡҡа жыйлатып килеп тә төштөм. Ф. Иҫәнғолов.
ЖЫЙЛАУ (жыйла-) (Р: свистеть; И.: whistle, whizz; T.: vızıldamak) ҡ.
1. Жый итеү. □ Свистеть (о пуле, ветре). Я Снарядтар тубәндән, эргәнән жыйлап утеп кенә тора. С. Әлибаев.
2. кусм. Бик ҙур тиҙлектә хәрәкәт итеү. □ Быстро промчаться, пролететь. ■ [Салих:] Әлдә машинаға ултырманыҡ, бер ни курмәй жыйлап утер ҙә китер инек. С. Агиш.
ЖЫЙЛАШЫУ (жыйлаш-) ҡ. урт. ҡар. жыйлау 1, 2. взаимн. от жыйлау 1, 2. Жыйлашып осоу.
ЖЫЙТ (Р.: фьють; И.: whew!; T.: vız) оҡш.
Эргәнән ҡапыл елеп үткән нәмә хәрәкәтен белдергән һүҙ. □ Подражание звуку, издаваемому быстро промчавшимся, быстро пролетевшим предметом: фьють. Жыйт итеп ҡалыу. ■ Дилбегәһен бушатып алыуы була, шуны ғына көткән айғыр жыйт итеп кенә ҡала. Р. Солтангәрәев.
584
мине тормош менән яҡындан таныштырҙы. ■ Хәбәрсе кеше ҡайҙа ғына булмай, ниндәй генә кешеләр менән осрашмай һуң! Ш. Насыров.
2. йыйн. Бөтә булған ваҡытлы баҫма.
□ Периодические издания, журналистика. Башҡорт журналистикаһы.
ЖҮНКЕТЕҮ (жүнкет-) ҡ. диал. ҡар. йүнкетеү.
ЖҮНКЕҮ (жүнке-) ҡ. диал.
1. ҡар. йүнкеү I.
2. Кеше һүҙенә, кеше ыңғайына ауыу.
□ Склоняться (на чью-л. сторону), поддаваться (на чьи-л. уговоры).
ЖҮР (Р.: специальный нож; И.: kind of knife; T.: bir tür bıçak) u.
Иләк тирәсе әҙерләгәндә ҡулланыла торған махсус бысаҡ. □ Специальный нож, применяемый при изготовлении ободка решета.
ЖЫБАУ (Р.: медлительный; И.: sluggish, slow; T.: ağır) с. диал.
Ығыш, булдыҡһыҙ, яй ҡуҙғалыусан.
□ Копотливый, медлительный (о человеке).
ЖЫЖ (Р: джж; И.: buzz; T.: vız) оҡш.
Бөжәктәр осҡанда, көслө ел өргәндә һәм төрлө механизмдар ҙур тиҙлек менән хәрәкәт иткәндә сыҡҡан тауышты белдергән һүҙ.
□ Подражание жужжанию насекомых, звуку, издаваемому при работе различных механизмов, быстро пролетевших предметов: джж. Жыж итеп тороу.
ЖЫЖ-ЖЫЖ (Р: джж-джж; И.: sound imitative word; T.: vız vız) оҡш.
Дауамлы жыж иткән тауышты белдергән һүҙ. □ Подражание продолжительному сильному жужжанию: джж-джж. ■ Жыж-жыж килә бал ҡорто, килдем, ти, бында эшкә. Ф. Рәхимғолова.
ЖЫЖЛАТЫУ (жыжлат-) ҡ. йөкм. ҡар. жыжлау, понуд. от жыжлау. Тәгәрмәсте жыжлатып әйләндереу.
ЖЫЖЛАУ (жыжла-) (Р: жужжать; И.: hum; buzz, drone; T.: vızıldamak) ҡ.
Жыж-жыж тигән тауыш сығарыу.
□ Жужжать. Жыжлап осоу. Жыжлап тороу.
■ [Әсә:] Кукрәмәгеҙ, туптар, жыжламағыҙ, уҡтар, балам йоҡламай. С. Ҡудаш.
ЖЫЖЛАШЫУ (жыжлаш-) ҡ. урт. ҡар. жыжлау, взаимн. от жыжлау. Жыжлашып осоу.
ЖЫЙ (Р: вжж; И.: whew; whizz!; T.: vız) оҡш.
Пуля һ. б. нәмә ҡапыл осоп үткәндә, тиҙ хәрәкәт иткәндә сыҡҡан тауышты белдергән һүҙ; зый. □ Подражание звуку, издаваемому быстро пролетевшим предметом, свисту пули, ветра: вжж. ■ Бал ҡорттары .. жый итеп ҡарттың танауы эргәһенән утеп китә. Й. Солтанов.
ЖЫЙ-ЖЫЙ (Р.: подражание звукам быстро пролетающих предметов, свисту; И.: whizz-whizz!; T.: vız vız) оҡш.
Ҡабат-ҡабат жый иткән тауышты белдергән һүҙ; зый-зый. □ Подражание звукам быстро пролетающих предметов, свисту.
ЖЫЙЛАТЫУ (жыйлат-) ҡ. йөкм. ҡар. жыйлау 1, 2. понуд. от жыйлау 1,2.
■ Төнгө поезға ултырып, иртән иртук Стәр-летамаҡҡа жыйлатып килеп тә төштөм. Ф. Иҫәнғолов.
ЖЫЙЛАУ (жыйла-) (Р: свистеть; И.: whistle, whizz; T.: vızıldamak) ҡ.
1. Жый итеү. □ Свистеть (о пуле, ветре). Я Снарядтар тубәндән, эргәнән жыйлап утеп кенә тора. С. Әлибаев.
2. кусм. Бик ҙур тиҙлектә хәрәкәт итеү. □ Быстро промчаться, пролететь. ■ [Салих:] Әлдә машинаға ултырманыҡ, бер ни курмәй жыйлап утер ҙә китер инек. С. Агиш.
ЖЫЙЛАШЫУ (жыйлаш-) ҡ. урт. ҡар. жыйлау 1, 2. взаимн. от жыйлау 1, 2. Жыйлашып осоу.
ЖЫЙТ (Р.: фьють; И.: whew!; T.: vız) оҡш.
Эргәнән ҡапыл елеп үткән нәмә хәрәкәтен белдергән һүҙ. □ Подражание звуку, издаваемому быстро промчавшимся, быстро пролетевшим предметом: фьють. Жыйт итеп ҡалыу. ■ Дилбегәһен бушатып алыуы була, шуны ғына көткән айғыр жыйт итеп кенә ҡала. Р. Солтангәрәев.
584