Баш
Рус
Башҡорт теленең академик һүҙлеге. Том III. 586 бит
Һүҙлектәр буйынса эҙләү
ЖӘБРӘН
ЖӘБРӘН [ғәр. îj*>] (Р.: вынужденно, насильственно; И.: forcebly; T.: cebren) р. иҫк. кит.
Ирекһеҙләп, көсләп. □ Насильственно, насильно, против воли, по принуждению, вынужденно. Кейэугэ жәбрән биреу. ■ Бармаһаң, жәбрән бирербеҙ. М. Аҡмулла.
ЖӘБӘ [фарс. <*>] (Р.: доспехи; И.: armour, cuirass; T.: cebe) и. иҫк.
Ҡорос кейем, һуғыш кейеме. □ Доспехи, броня, латы.
ЖӘБӘЛ [ғәр. J^] (Р: гора; И.: mountain; T: cebel) и. иҫк. кит. .
Тау. □ Гора. ■ Жәбәл дек ғәйеп курһә, телгә алмаҫ. Һ. Сәлихов.
ЖӘҒЛИ [ғәр. (Р: искусственный; И.: artificial; man-made; T.: suni) с. иҫк. кит.
1. Яһалма, уйҙырма. □ Искусственный, надуманный. Жәғли хәбәр. ■ Өймә хистәр, мең яһалма, жәғли көстәр кәуҙәләп. Д. Юлтый.
2. Ысын түгел, оҡшатып эшләнгән.
□ Поддельный, неестественный, ненатуральный; фальшивый. Жәғли рәсем.
ЖӘДИ [ғәр. (Р: Козерог; И.: Capricorn; T.: Cedi) и. иҫк.
1. (баш хәреф менән) астр. Ун ике бөрөждөң береһе, Кәзәмөгөҙ (Кәуес менән Дә-лу бөрөждәре уртаһында урынлашҡан).
□ Козерог (зодиакальное созвездие). Жәди йондоҙлоғонда тыуған.
2. Ҡояш календары буйынса, унынсы айҙың ғәрәпсә исеме (өлөшләтә 22 декабрь — 21 ғинуар ваҡытына тура килә).
□ Жади (знак зодиака, соответствующий десятому месяцу иранского солнечного календаря). Жәди аҙағына көндәр һиҙелерлек оҙоная. Ваҡиғалар жәди тирәһенә тура килә.
ЖӘДИД [ғәр. Цр*] и. ҡар. йәдитселек.
ЖӘДИДӘ [ғәр. и. ҡар. йәдитселек.
ЖӘДИР [ғәр jp->] с. иҫк. кит. ҡар. лайыҡ.
ЖӘДҮӘЛ [ғәр. Jj^>] и. ҡар. йәҙүәл.
ЖӘДӘЛ [ғәр. cU>] (Р: спор, прение; И.: argument, debate, discussion; T: cedel) и. иҫк. кит.
1. Бәхәс, һүҙ көрәштереү. □ Спор, прения, дебаты. Жәдәл асыу. ■ Жәдәл, янъял, хөсөт, кенә тоташҡан. Байы фәҡиргә, фәҡире байға дошман. С. Яҡшығолов.
2. ҡар. диалектика.
ЖӘДӘЛИ [ғәр. (Р: философский; И.: philosophical; T: felsefi) с. иҫк.
Фәлсәфәүи, бәхәсле. □ Философский, диалектический.
ЖӘЗИРӘ [ғәр. и. иҫк. кит. ҡар. утрау. ■ Яңы Зеландия исемле бик ҙур жәзирә барҙыр. М. Өмотбаев.
ЖӘИЗ [ғәр. >1^] с. ҡар. жаиз.
ЖӘЙЕЛМӘ I и. диал. ҡар. асмалы.
Жәйелмә тәҙрә.
ЖӘЙЕЛМӘ II и. диал. ҡар. һабан турғайы. Жәйелмә һайрай.
ЖӘЙЕНКЕ и. диал. ҡар. сынаяҡ аҫты.
ЖӘЙМӘ I и. диал. йәймә.
ЖӘЙМӘ II (Р: тряпичный половик; И.: rag door mat; T.: paspas) и. диал.
Сепрәк балаҫ. □ Тряпичный домотканый половик.
ЖӘЙӘЛЕК (жәйәлеге) и. диал. ҡар. йүргәк.
ЖӘЛИЛ [ғәр. ЗД>] (Р: великий; И.: great; T: çelil) с.
1. Ысын бөйөклөк хас булған, оло дәрәжәле, ихтирамлы (Аллаға ҡарата). □ Великий, величественный (эпитеты Аллаха). Жәлил сифаты.
2. Ҙур, данлы, дәрәжәле, мәртәбәле, шөһрәтле. □ Важный, знатный, почтенный; великолепный, славный. Жәлил кеше. Жәлил булыу. Жәлил ғалим.
ЖӘЛЛӘД [ғәр. и. иҫк. кит. ҡар. йәлләт. ■ Мәңгелеккә юҡҡа сыҡһын залим жәлләд ҡылысы! С. Рәхмәтуллин. Ҡан эсеусе жәлләд буржуйҙарға, улем яҡын һеҙгә, тиерһеҙ. Ғ. Мәсғүд.
ЖӘЛӘЛ [ғәр. (Р: величие, величество; И.: grandeur; majesty; T: celal) и. иҫк. кит.
1. Бөйөклөк, дәрәжәлек (Аллаға ҡарата). □ Величие, величество (эпитеты Аллаха).
586
ЖӘБРӘН [ғәр. îj*>] (Р.: вынужденно, насильственно; И.: forcebly; T.: cebren) р. иҫк. кит.
Ирекһеҙләп, көсләп. □ Насильственно, насильно, против воли, по принуждению, вынужденно. Кейэугэ жәбрән биреу. ■ Бармаһаң, жәбрән бирербеҙ. М. Аҡмулла.
ЖӘБӘ [фарс. <*>] (Р.: доспехи; И.: armour, cuirass; T.: cebe) и. иҫк.
Ҡорос кейем, һуғыш кейеме. □ Доспехи, броня, латы.
ЖӘБӘЛ [ғәр. J^] (Р: гора; И.: mountain; T: cebel) и. иҫк. кит. .
Тау. □ Гора. ■ Жәбәл дек ғәйеп курһә, телгә алмаҫ. Һ. Сәлихов.
ЖӘҒЛИ [ғәр. (Р: искусственный; И.: artificial; man-made; T.: suni) с. иҫк. кит.
1. Яһалма, уйҙырма. □ Искусственный, надуманный. Жәғли хәбәр. ■ Өймә хистәр, мең яһалма, жәғли көстәр кәуҙәләп. Д. Юлтый.
2. Ысын түгел, оҡшатып эшләнгән.
□ Поддельный, неестественный, ненатуральный; фальшивый. Жәғли рәсем.
ЖӘДИ [ғәр. (Р: Козерог; И.: Capricorn; T.: Cedi) и. иҫк.
1. (баш хәреф менән) астр. Ун ике бөрөждөң береһе, Кәзәмөгөҙ (Кәуес менән Дә-лу бөрөждәре уртаһында урынлашҡан).
□ Козерог (зодиакальное созвездие). Жәди йондоҙлоғонда тыуған.
2. Ҡояш календары буйынса, унынсы айҙың ғәрәпсә исеме (өлөшләтә 22 декабрь — 21 ғинуар ваҡытына тура килә).
□ Жади (знак зодиака, соответствующий десятому месяцу иранского солнечного календаря). Жәди аҙағына көндәр һиҙелерлек оҙоная. Ваҡиғалар жәди тирәһенә тура килә.
ЖӘДИД [ғәр. Цр*] и. ҡар. йәдитселек.
ЖӘДИДӘ [ғәр. и. ҡар. йәдитселек.
ЖӘДИР [ғәр jp->] с. иҫк. кит. ҡар. лайыҡ.
ЖӘДҮӘЛ [ғәр. Jj^>] и. ҡар. йәҙүәл.
ЖӘДӘЛ [ғәр. cU>] (Р: спор, прение; И.: argument, debate, discussion; T: cedel) и. иҫк. кит.
1. Бәхәс, һүҙ көрәштереү. □ Спор, прения, дебаты. Жәдәл асыу. ■ Жәдәл, янъял, хөсөт, кенә тоташҡан. Байы фәҡиргә, фәҡире байға дошман. С. Яҡшығолов.
2. ҡар. диалектика.
ЖӘДӘЛИ [ғәр. (Р: философский; И.: philosophical; T: felsefi) с. иҫк.
Фәлсәфәүи, бәхәсле. □ Философский, диалектический.
ЖӘЗИРӘ [ғәр. и. иҫк. кит. ҡар. утрау. ■ Яңы Зеландия исемле бик ҙур жәзирә барҙыр. М. Өмотбаев.
ЖӘИЗ [ғәр. >1^] с. ҡар. жаиз.
ЖӘЙЕЛМӘ I и. диал. ҡар. асмалы.
Жәйелмә тәҙрә.
ЖӘЙЕЛМӘ II и. диал. ҡар. һабан турғайы. Жәйелмә һайрай.
ЖӘЙЕНКЕ и. диал. ҡар. сынаяҡ аҫты.
ЖӘЙМӘ I и. диал. йәймә.
ЖӘЙМӘ II (Р: тряпичный половик; И.: rag door mat; T.: paspas) и. диал.
Сепрәк балаҫ. □ Тряпичный домотканый половик.
ЖӘЙӘЛЕК (жәйәлеге) и. диал. ҡар. йүргәк.
ЖӘЛИЛ [ғәр. ЗД>] (Р: великий; И.: great; T: çelil) с.
1. Ысын бөйөклөк хас булған, оло дәрәжәле, ихтирамлы (Аллаға ҡарата). □ Великий, величественный (эпитеты Аллаха). Жәлил сифаты.
2. Ҙур, данлы, дәрәжәле, мәртәбәле, шөһрәтле. □ Важный, знатный, почтенный; великолепный, славный. Жәлил кеше. Жәлил булыу. Жәлил ғалим.
ЖӘЛЛӘД [ғәр. и. иҫк. кит. ҡар. йәлләт. ■ Мәңгелеккә юҡҡа сыҡһын залим жәлләд ҡылысы! С. Рәхмәтуллин. Ҡан эсеусе жәлләд буржуйҙарға, улем яҡын һеҙгә, тиерһеҙ. Ғ. Мәсғүд.
ЖӘЛӘЛ [ғәр. (Р: величие, величество; И.: grandeur; majesty; T: celal) и. иҫк. кит.
1. Бөйөклөк, дәрәжәлек (Аллаға ҡарата). □ Величие, величество (эпитеты Аллаха).
586