Баш
Рус
Башҡорт теленең академик һүҙлеге. Том III. 600 бит
Һүҙлектәр буйынса эҙләү
ЗАРҘАУ
1. Хәсрәткә, ҡайғыға һабышыу; хәсрәтләнеү. □ Сильно горевать, печалиться, страдать. // Жалоба, сетование, ропот. Н Унда зар булып, уның ғумер иткән ире Ныязғол, ҡайғылы куҙҙәре менән моңайып, һалам өҫтөндә ас ултыра, һ. Дәүләтшина.
2. Бик теләгән, кәрәк бер нәмәгә мохтаж булыу; тилмереү. □ Нуждаться, испытывать нужду в чём. Бесәнгә зар булған халыҡ. Аҡсаға зар булыу.
ЗАРҘАУ (зарҙа-) (Р.: горевать; И.: grieve; mourn; T.: gamlanmak) ҡ. диал.
1. Ҡайғырыу. □ Горевать. Әсәһен зар-ҙатып бер бөртөк малайы ситкә сығып китте.
2. Илау. □ Плакать. Оҙаҡ зарҙауҙан куҙ-ҙәр ҡыҙарыу.
ЗАРИ [фарс. (Р: горестный; И.: sorrowful, sad; T.: zari) с. иҫк. кит.
Оло хәсрәтле; ҡайғылы. □ Горестный, печальный, скорбный. ■ һәмишә [япраҡтар] булалыр һары, мин дә шулай зариҙарҙан. Мөнәжәттән.
ЗАР ИЛАУ (зар ила-) (Р: горько плакать; И.: weep bitterly; T.: zar-zar ağlamak) ҡ.
Хәсрәтләнеү, әсенеп илау. □ Горько плакать, стенать, рыдать. // Жалоба, ропот, сетование. К Буранбайҙың хатын уҡып зар илайҙар ауыл ҡарттары. Халыҡ йырынан. • Саҡырғанда бармаһаң, саҡырылыуға зар булырһың. Мәҡәл.
ЗАРИЛЫҠ (зарилығы) (Р: горесть; И.: grief, sorrow; T.: zarilik) и. иҫк. кит.
Ҡайғы-хәсрәтле хәл. □ Горесть, печаль, скорбь, тоскливость. ■ Бик ҙур шатлыҡ булыр ине илемә ҡайтһам. Хаҡ тәғәлә ҡотҡарыр микән, салауат әйтһәм. Зарилыҡта ғумерҙәрем утәр имде. Бәйеттән.
ЗАР-ИНТИЗАР [ғәр.-фарс. jUısaL-jij] (Р: нужда; И.: need; want; indigence; T.: zaruret) и.
Нимәгәлер бик ныҡ мохтажлыҡ. □ Нужда, нуждаемость в чём-л.; тоска, томление.
ЗАР-ИНТИЗАР БУЛЫУ (зар-интизар бул-) (Р: томиться в ожидании; И.: make wait impatiently; T.: intizar etmek) ҡ.
Бик ныҡ көтөү; тилмереү. □ Томиться в ожидании. ■ Көнө буйына бер-береңде курә алмай, әкиәттәге саҡ-суҡ һымаҡ, зар-интизар булып йөрөп ятаһың шунда. М. Тажи.
ЗАР-ИНТИЗАР ИТЕҮ (зар-интизар ит-) (Р.: заставить томиться в ожидании; И.: make wait impatiently; T: intizar ettirmek) ҡ.
Бик ныҡ көттөрөү; тилмертеү. □ Заставить томиться ожиданием.
ЗАРИР [ғәр. (Р: слепой; И.: blind; T: kör) с. иҫк. кит.
Тома һуҡыр. □ Слепой, незрячий. Зарир кеше. Зарир булыу.
ЗАР ИТЕҮ (зар ит-) (Р: ввергнуть в печаль; И.: make grieve; T: hasret getirmek) ҡ.
1. Хәсрәткә һабыштырыу, ныҡ хәсрәтләндереү. □ Ввергнуть в печаль.
2. Бик теләгән, кәрәк бер нәмәгә мохтаж итеү, тилмертеү. □ Ввергнуть в нужду. Утынға зар итеу.
ЗАРИФ [ғәр. (Р: красивый; И.: beautiful; T: zarif) и.
1. Яғымлы, нәзәкәтле, матур. □ Красивый, элегантный. Зариф бала.
2. Оҫта һүҙле, тапҡыр телле. □ Остроумный, красноречивый. Яғымлы, куңелгә утер-лек зариф телмәр.
ЗАР ҠЫЛЫУ (зар ҡыл-) ҡ. ҡар. зар итеү.
ЗАРҠЫНЫУ (зарҡын-) ҡ. диал. ҡар. зарығыу. Зарҡынған куңел.
ЗАРҠЫТЫУ (зарҡыт-) ҡ. диал. ҡар. зарыҡтырыу. Зарҡытып килгән көн. М һуҡты көткән еңеу сәғәте, ирештек зарҡытҡан теләккә, ярҙан сыҡҡан йылғалар төҫлө, шатлыҡ һыймай бөгөн йөрәккә. С. Ҡудаш.
ЗАРЛАНДЫРЫУ (зарландыр-) ҡ. йөкм. ҡар. зарланыу, понуд. от зарланыу.
ЗАРЛАНЫУ (зарлан-) (Р: жаловаться; И.: complain of / about; T: şikayet etmek) ҡ.
1. Риза булмай зарҙы белдереү; ҡайғы, хәсрәтте кемгәлер еткереү. □ Жаловаться, сетовать, роптать. // Жалоба, сетование, ропот. Зарланып йәшәу. Зарланып һөйләу. Баш ауыртыуға зарланыу. ■ Йылдарым
600
1. Хәсрәткә, ҡайғыға һабышыу; хәсрәтләнеү. □ Сильно горевать, печалиться, страдать. // Жалоба, сетование, ропот. Н Унда зар булып, уның ғумер иткән ире Ныязғол, ҡайғылы куҙҙәре менән моңайып, һалам өҫтөндә ас ултыра, һ. Дәүләтшина.
2. Бик теләгән, кәрәк бер нәмәгә мохтаж булыу; тилмереү. □ Нуждаться, испытывать нужду в чём. Бесәнгә зар булған халыҡ. Аҡсаға зар булыу.
ЗАРҘАУ (зарҙа-) (Р.: горевать; И.: grieve; mourn; T.: gamlanmak) ҡ. диал.
1. Ҡайғырыу. □ Горевать. Әсәһен зар-ҙатып бер бөртөк малайы ситкә сығып китте.
2. Илау. □ Плакать. Оҙаҡ зарҙауҙан куҙ-ҙәр ҡыҙарыу.
ЗАРИ [фарс. (Р: горестный; И.: sorrowful, sad; T.: zari) с. иҫк. кит.
Оло хәсрәтле; ҡайғылы. □ Горестный, печальный, скорбный. ■ һәмишә [япраҡтар] булалыр һары, мин дә шулай зариҙарҙан. Мөнәжәттән.
ЗАР ИЛАУ (зар ила-) (Р: горько плакать; И.: weep bitterly; T.: zar-zar ağlamak) ҡ.
Хәсрәтләнеү, әсенеп илау. □ Горько плакать, стенать, рыдать. // Жалоба, ропот, сетование. К Буранбайҙың хатын уҡып зар илайҙар ауыл ҡарттары. Халыҡ йырынан. • Саҡырғанда бармаһаң, саҡырылыуға зар булырһың. Мәҡәл.
ЗАРИЛЫҠ (зарилығы) (Р: горесть; И.: grief, sorrow; T.: zarilik) и. иҫк. кит.
Ҡайғы-хәсрәтле хәл. □ Горесть, печаль, скорбь, тоскливость. ■ Бик ҙур шатлыҡ булыр ине илемә ҡайтһам. Хаҡ тәғәлә ҡотҡарыр микән, салауат әйтһәм. Зарилыҡта ғумерҙәрем утәр имде. Бәйеттән.
ЗАР-ИНТИЗАР [ғәр.-фарс. jUısaL-jij] (Р: нужда; И.: need; want; indigence; T.: zaruret) и.
Нимәгәлер бик ныҡ мохтажлыҡ. □ Нужда, нуждаемость в чём-л.; тоска, томление.
ЗАР-ИНТИЗАР БУЛЫУ (зар-интизар бул-) (Р: томиться в ожидании; И.: make wait impatiently; T.: intizar etmek) ҡ.
Бик ныҡ көтөү; тилмереү. □ Томиться в ожидании. ■ Көнө буйына бер-береңде курә алмай, әкиәттәге саҡ-суҡ һымаҡ, зар-интизар булып йөрөп ятаһың шунда. М. Тажи.
ЗАР-ИНТИЗАР ИТЕҮ (зар-интизар ит-) (Р.: заставить томиться в ожидании; И.: make wait impatiently; T: intizar ettirmek) ҡ.
Бик ныҡ көттөрөү; тилмертеү. □ Заставить томиться ожиданием.
ЗАРИР [ғәр. (Р: слепой; И.: blind; T: kör) с. иҫк. кит.
Тома һуҡыр. □ Слепой, незрячий. Зарир кеше. Зарир булыу.
ЗАР ИТЕҮ (зар ит-) (Р: ввергнуть в печаль; И.: make grieve; T: hasret getirmek) ҡ.
1. Хәсрәткә һабыштырыу, ныҡ хәсрәтләндереү. □ Ввергнуть в печаль.
2. Бик теләгән, кәрәк бер нәмәгә мохтаж итеү, тилмертеү. □ Ввергнуть в нужду. Утынға зар итеу.
ЗАРИФ [ғәр. (Р: красивый; И.: beautiful; T: zarif) и.
1. Яғымлы, нәзәкәтле, матур. □ Красивый, элегантный. Зариф бала.
2. Оҫта һүҙле, тапҡыр телле. □ Остроумный, красноречивый. Яғымлы, куңелгә утер-лек зариф телмәр.
ЗАР ҠЫЛЫУ (зар ҡыл-) ҡ. ҡар. зар итеү.
ЗАРҠЫНЫУ (зарҡын-) ҡ. диал. ҡар. зарығыу. Зарҡынған куңел.
ЗАРҠЫТЫУ (зарҡыт-) ҡ. диал. ҡар. зарыҡтырыу. Зарҡытып килгән көн. М һуҡты көткән еңеу сәғәте, ирештек зарҡытҡан теләккә, ярҙан сыҡҡан йылғалар төҫлө, шатлыҡ һыймай бөгөн йөрәккә. С. Ҡудаш.
ЗАРЛАНДЫРЫУ (зарландыр-) ҡ. йөкм. ҡар. зарланыу, понуд. от зарланыу.
ЗАРЛАНЫУ (зарлан-) (Р: жаловаться; И.: complain of / about; T: şikayet etmek) ҡ.
1. Риза булмай зарҙы белдереү; ҡайғы, хәсрәтте кемгәлер еткереү. □ Жаловаться, сетовать, роптать. // Жалоба, сетование, ропот. Зарланып йәшәу. Зарланып һөйләу. Баш ауыртыуға зарланыу. ■ Йылдарым
600