Баш
Рус
Башҡорт теленең академик һүҙлеге. Том III. 624 бит
Һүҙлектәр буйынса эҙләү
ЗЫЙҠЫЛДАШЫУ
ЗЫЙҠЫЛДАШЫУ (зыйҡылдаш-) ҡ. урт. ҡар. зыйҡылдау, взаимн. от. зыйҡылдау.
ЗЫЙЛАТЫУ (зыйлат-) (Р.: визжать; И.: whistle; T.: çığlık atmak) ҡ.
1. Зый тигән тауыш сығарыу. □ Визжать, свистеть. Зыйлатып снаряд яуҙыра.
2. кусм. Нимәнелер бик тиҙ эшләү, башҡарыу; елдереү. □ Делать быстро, проворно; исполнить что-л. быстро, в один миг. Зыйлатып барып етеу. Я [Ат менән йөрөгән ҡатын-ҡыҙ] ырҙында алтышар ботло тоҡтарҙы эһ тә итмәй ырғыталар ҙа зыйлатып сығып та китәләр. Р. Солтангәрәев. Әй, Әшрәфкә был ғына кәмселектең (сир тугел дәһә) бер зыяны ла юҡ, ана, тракторын да, комбайнын да зыйлатып йөрөтә. Г. Яҡупова.
ЗЫЙЛАУ (зыйла ) (Р.: издавать пронзительный звук; И.: whistle; T.: vızıldamak) ҡ.
1. Зый итеү, зый иткән тауыш сығарыу.
□ Издавать пронзительный, резкий звук, свист (например, от летящей пули). Зыйлап осоу. Баш осонан пуля зыйлап тора. ■ Пуля был юлы Ғәбиттең баш осонан ғына зыйлап уҙҙы. Ә. Әминев.
2. Хәл ҡылымдың -п формаһында килеп, хәрәкәттең бик етеҙ, шәп булғанын белдерә.
□ В форме деепричастия на -п означает быстроту, мгновенность действия. Зыйлап утеп китеу. Я Нина мәктәп ҡыҙҙары кеуек баҫҡыстан зыйлап төшөп китте. һ. Дәүләтшина.
ЗЫЙЛАШЫУ (зыйлаш-) ҡ. урт. ҡар. зыйлау, взаимн. от зыйлау. Пулялар зыйлашып оса.
ЗЫЙТ I (Р: подражание свисту; И.: sound imitative word; T.: viz) оҡш.
Бик шәп осоп, елеп үткән нәмәнең киҫкен хәрәкәтен белдергән һүҙ. □ Подражание свисту (например, пули). Зыйт итеу. Зыйт иттереу. Зыйт итеп ҡалды.
ЗЫЙТ II (Р.: вон!; И.: out!; T: defol!) ымл. һөйл.
Кешене тиҙ китергә ҡушып, ҡыуғанда әйтелә. □ Брысь. Зыйт бынан, куҙемә курен-мә!
ЗЫЙТ-ЗЫЙТ (Р: подражание; И.: sound imitative word; T.: vız vız) оҡш.
Ҡабат-ҡабат зыйт иткән тауышты белдергән һүҙ. □ Усиленное от зыйт. Зыйт-зыйт итеу. Зыйт-зыйт осоу. Пулялар зыйт-зыйт килә.
ЗЫЙТЛАТЫУ (зыйтлат-) ҡ. һөйл. йөкм. ҡар. зыйтлау, понуд. от зыйтлау. Зыйтлатып утеп китте.
ЗЫЙТЛАУ (зыйтла-) (Р: бесперестанно свистеть; И.: whizz by; T: vızıldamak) ҡ. һөйл.
Ғәҙәттә, хәл ҡылымдың -п формаһында килеп, хәрәкәттең бик тиҙ һәм ҡабатлаулы булғанын белдерә. □ В форме деепричастия на -п означает быстроту, мгновенность и многократность действия. Пулялар зыйтлап тора.
ЗЫЙТЫЛДАТЫУ (зыйтылдат-) ҡ. йөкм. ҡар. зыйтылдау, понуд. от зыйтылдау.
ЗЫЙТЫЛДАУ (зыйтылда-) (Р: свистеть; И.: whistle by; T.: vızıldamak) ҡ.
Ҡабат-ҡабат зыйт тигән тауыш сығарыу.
□ Свистеть. Тирә-яҡта пулялар зыйтылдап оса.
ЗЫЙТЫМ (Р: мелкая щука; И.: pickerel; T.: turna balığı) и. зоол. диал.
1. Ваҡ сурағай. □ Мелкая щука, щурёнок.
2. кусм. Киҫкен, йылғыр хәрәкәтле кеше.
□ Шустрый, проворный, ловкий человек.
ЗЫЙЫЛДАТЫУ (зыйтылдат-) ҡ. йөкм. ҡар. зыйылдау, понуд. от зыйылдау. Зыйылдатып таш бәреу.
ЗЫЙЫЛДАУ (зыйылда-) (Р: свистеть; И.: whistle by; T.: vızıldamak) ҡ.
Ҡабат-ҡабат зый итеү. □ Бесперестанно свистеть, лететь со свистом (например, о пулях). Н Бөгөн пуля зыйылдамай, улем тормай һағалап. X. Кәрим.
ЗЫЙЫЛДАШЫУ (зыйылдаш-) ҡ. урт. ҡар. зыйылдау, взаимн. от зыйылдау. Баш осонан зыйылдашып пулялар оса.
ЗЫҠ ҠУБЫУ (зыҡ ҡуп-) (Р: шуметь; И.: clamour, make a hubbub; T.: gürültü etmek) ҡ.
624
ЗЫЙҠЫЛДАШЫУ (зыйҡылдаш-) ҡ. урт. ҡар. зыйҡылдау, взаимн. от. зыйҡылдау.
ЗЫЙЛАТЫУ (зыйлат-) (Р.: визжать; И.: whistle; T.: çığlık atmak) ҡ.
1. Зый тигән тауыш сығарыу. □ Визжать, свистеть. Зыйлатып снаряд яуҙыра.
2. кусм. Нимәнелер бик тиҙ эшләү, башҡарыу; елдереү. □ Делать быстро, проворно; исполнить что-л. быстро, в один миг. Зыйлатып барып етеу. Я [Ат менән йөрөгән ҡатын-ҡыҙ] ырҙында алтышар ботло тоҡтарҙы эһ тә итмәй ырғыталар ҙа зыйлатып сығып та китәләр. Р. Солтангәрәев. Әй, Әшрәфкә был ғына кәмселектең (сир тугел дәһә) бер зыяны ла юҡ, ана, тракторын да, комбайнын да зыйлатып йөрөтә. Г. Яҡупова.
ЗЫЙЛАУ (зыйла ) (Р.: издавать пронзительный звук; И.: whistle; T.: vızıldamak) ҡ.
1. Зый итеү, зый иткән тауыш сығарыу.
□ Издавать пронзительный, резкий звук, свист (например, от летящей пули). Зыйлап осоу. Баш осонан пуля зыйлап тора. ■ Пуля был юлы Ғәбиттең баш осонан ғына зыйлап уҙҙы. Ә. Әминев.
2. Хәл ҡылымдың -п формаһында килеп, хәрәкәттең бик етеҙ, шәп булғанын белдерә.
□ В форме деепричастия на -п означает быстроту, мгновенность действия. Зыйлап утеп китеу. Я Нина мәктәп ҡыҙҙары кеуек баҫҡыстан зыйлап төшөп китте. һ. Дәүләтшина.
ЗЫЙЛАШЫУ (зыйлаш-) ҡ. урт. ҡар. зыйлау, взаимн. от зыйлау. Пулялар зыйлашып оса.
ЗЫЙТ I (Р: подражание свисту; И.: sound imitative word; T.: viz) оҡш.
Бик шәп осоп, елеп үткән нәмәнең киҫкен хәрәкәтен белдергән һүҙ. □ Подражание свисту (например, пули). Зыйт итеу. Зыйт иттереу. Зыйт итеп ҡалды.
ЗЫЙТ II (Р.: вон!; И.: out!; T: defol!) ымл. һөйл.
Кешене тиҙ китергә ҡушып, ҡыуғанда әйтелә. □ Брысь. Зыйт бынан, куҙемә курен-мә!
ЗЫЙТ-ЗЫЙТ (Р: подражание; И.: sound imitative word; T.: vız vız) оҡш.
Ҡабат-ҡабат зыйт иткән тауышты белдергән һүҙ. □ Усиленное от зыйт. Зыйт-зыйт итеу. Зыйт-зыйт осоу. Пулялар зыйт-зыйт килә.
ЗЫЙТЛАТЫУ (зыйтлат-) ҡ. һөйл. йөкм. ҡар. зыйтлау, понуд. от зыйтлау. Зыйтлатып утеп китте.
ЗЫЙТЛАУ (зыйтла-) (Р: бесперестанно свистеть; И.: whizz by; T: vızıldamak) ҡ. һөйл.
Ғәҙәттә, хәл ҡылымдың -п формаһында килеп, хәрәкәттең бик тиҙ һәм ҡабатлаулы булғанын белдерә. □ В форме деепричастия на -п означает быстроту, мгновенность и многократность действия. Пулялар зыйтлап тора.
ЗЫЙТЫЛДАТЫУ (зыйтылдат-) ҡ. йөкм. ҡар. зыйтылдау, понуд. от зыйтылдау.
ЗЫЙТЫЛДАУ (зыйтылда-) (Р: свистеть; И.: whistle by; T.: vızıldamak) ҡ.
Ҡабат-ҡабат зыйт тигән тауыш сығарыу.
□ Свистеть. Тирә-яҡта пулялар зыйтылдап оса.
ЗЫЙТЫМ (Р: мелкая щука; И.: pickerel; T.: turna balığı) и. зоол. диал.
1. Ваҡ сурағай. □ Мелкая щука, щурёнок.
2. кусм. Киҫкен, йылғыр хәрәкәтле кеше.
□ Шустрый, проворный, ловкий человек.
ЗЫЙЫЛДАТЫУ (зыйтылдат-) ҡ. йөкм. ҡар. зыйылдау, понуд. от зыйылдау. Зыйылдатып таш бәреу.
ЗЫЙЫЛДАУ (зыйылда-) (Р: свистеть; И.: whistle by; T.: vızıldamak) ҡ.
Ҡабат-ҡабат зый итеү. □ Бесперестанно свистеть, лететь со свистом (например, о пулях). Н Бөгөн пуля зыйылдамай, улем тормай һағалап. X. Кәрим.
ЗЫЙЫЛДАШЫУ (зыйылдаш-) ҡ. урт. ҡар. зыйылдау, взаимн. от зыйылдау. Баш осонан зыйылдашып пулялар оса.
ЗЫҠ ҠУБЫУ (зыҡ ҡуп-) (Р: шуметь; И.: clamour, make a hubbub; T.: gürültü etmek) ҡ.
624