Баш
Рус
Урыҫса-башҡортса һүҙлек, З. Ғ. Ураҡсин редакцияһында. II том. 115 бит
Һүҙлектәр буйынса эҙләү
рендә “-оро-”, “-оло-”, “-ере-” теҙмәһе килец, мәҫ., “ злато ” — “ золото ”, “ град ” — “ город ”, “ брег ” — “ берег ”)
ПОЛНОЗВУЧНЫЙ, -ая, -ое тулы яңғырашлы; полнозвучный голос тулы яңғырашлы тауыш
ПОЛНОКРОВИЕ с; мед. тулы ҡанлылыҡ, ҡан күплек
ПОЛНОКРОВНЫЙ, -ая, -ое 1. мед. тулы ҡанлы 2. (здоровый) сәләмәт, көр күңелле 3. перен . (содержательный, насыщенный) тулы ҡанлы, ваҡиғаларға бай; полнокровная жизнь ваҡиғаларға бай тормош
ПОЛНОЛУНИЕ с тулған ай (айҙың тулган сагы )
ПОЛНОМЕТРАЖНЫЙ, -ая, -ое тулы метражлы; полнометражный фильм тулы метражлы фильм
ПОЛНОМОЧИЕ с вәкәләт, вәкиллек хоҡуғы; не превышать своих полномочий үҙенең вәкиллек хоҡуҡтарынан ситкә сыҡмау
ПОЛНОМОЧНЫЙ, -ая, -ое тулы хоҡуҡлы, тулы вәкәләтле; полномочный представитель тулы хоҡуҡлы вәкил
ПОЛНОПРАВИЕ с тулы хоҡуҡлылыҡ, тулы хоҡуҡлы булыу
ПОЛНОПРАВНЫЙ, -ая, -ое тулы хоҡуҡлы; полноправный гражданин тулы хоҡуҡлы гражданин
ПОЛНОСТЬЮ нареч. тулыһынса, тулыһы менән; прочитать статью полностью мәҡәләне тулыһынса уҡып сығыу
ПОЛНОТА ж 1. в разн. знач. тулылыҡ; полнота счастья бәхеттең тулылығы; полнота власти хакимиәттең тулылығы 2. (тучность) йыуан-таҡлыҡ, тулылыҡ, һимеҙлек; здоровая полнота таҙалыҡты күрһәткән тулылыҡ ♦ от полноты души (чувств) хистәрҙең тулылығынан, күңел ташыуҙан; со всей полнотой (во всей полноте) бөтә тулылығы менән, тулыһынса
ПОЛНОТЕ в знач. сказ., безл. и частица; разг. етте, етер; полноте шалить шаярыу етер полноценный, -ая, -ое 1. тулы ҡиммәтле; полноценная валюта тулы ҡиммәтле валюта 2. яҡшы сифатлы, һәр яғы килгән; полноценный продукт яҡшы сифатлы аҙыҡ; полноценное произведение яҡшы сифатлы әҫәр
ПОЛНОЧНЫЙ, ПОЛУНОЧНЫЙ, ПОЛУНОЧНЫЙ, -ая, -ое төн уртаһы, төн уртаһы ...ы, төн уртаһындағы, ярты төндәге; полночное время ваҡыт төн уртаһы; полночная молитва төн уртаһындағы намаҙ
ПОЛНОЧЬ ж төн уртаһы, ярты төн; около полуночи төн уртаһы тирәһе
ПОЛНЫЙ, -ая, -ое 1. кого-чего, кем-чем и без. доп. тулы; полная сумка тулы сумка; полный ответ тулы яуап; полные вёдра тулы биҙрәләр; полный рабочий день тулы эш көнө; театр полон зрителей театр тамашасы менән ту
115
ПОЛОГОСТЬ
лы 2. (абсолютный) тулы, тулыһынса; полная тишина тулы тынлыҡ; полная победа тулы еңеү; полное разоружение тулыһынса ҡоралһыҙланыу; предоставить полную свободу тулы ирек ҡуйыу 3. чего, чем; перен. (выражающий что-л.) тулы, тулған; полный радости взгляд шатлыҡ менән тулған ҡараш 4. перен. (увлечённый кем-чем-л.) тәьҫиренә бирелгән, тәьҫирендә 5. (в меру толстый) тулы, һимеҙ, йыуан; полный мужчина йыуан ир кеше ♦ полная чаша өй тулы байлыҡ, бай, хәлле; в полном смысле слова ысындан да, ысын мәғәнәһендә; на полном газе (газу) см. газ
пОло с нескл.; спорт. поло (һыбай туп уйнау ) ♦ водное поло һыуҙа туп уйнау
ПОЛОВА ж; с. -х. кәбәк
ПОЛОВЕЦКИЙ, -ая, -ое ҡыпсаҡ ...ы; половецкие пляски ҡыпсаҡ бейеүҙәре
ПОЛОВИК м иҙән балаҫы
ПОЛОВИНА ж 1. ярты, ярым; половина яблока ярты алма; половина работы эштең яртыһы; половина восьмого һигеҙенсе ярты; три с половиной өс ярым; вторая половина двенадцатого века ун икенсе быуаттың икенсе яртыһы 2. (часть жилого помещения) яҡ; передняя половина дома өйҙөң алғы яғы ♦ моя (твоя и т.п.) половина шутл. минең (һинең һ.б.) йәмәғәт; середина на половину см. середина
ПОЛОВИННЫЙ, -ая, -ое ярты; половинная доля ярты өлөш; половинная цена ярты хаҡ
ПОЛОВИНЧАТОСТЬ ж ярым-яртылыҡ; половинчатость решения ҡарарҙың ярым-яртылығы
ПОЛОВИНЧАТЫЙ, -ая, -ое ярым-ярты, ярты-йорто, икеле-микеле; половинчатый ответ икеле-микеле яуап
ПОЛОВИЦА ж иҙән таҡтаһы; закрепить половицы иҙән таҡталарын нығытыу
ПОЛОВНИК м; разг. аш сүмесе
ПОЛОВОДЬЕ с ташҡын, һыу ташыу; ве-
сеннее половодье яҙғы ташҡын
ПОЛОВОЙ I, -ая, -ое иҙән ...ы; половая
тряпка иҙән сепрәге
ПОЛОВОЙ II, -ая, -ое 1. енес ...ы; половые органы енес ағзалары; половые клетки енес күҙәнәктәре 2. (связанный с отношениями полов ) енси; половая жизнь енси тормош; половое чувство енси тойғо; половая зрелость енси өлгөргәнлек
ПОЛОВЦЫ мн. (ед. половец м и половчанка ж); ист. ҡыпсаҡтар (боронго төрки халыҡ)
пОлог м 1. сымылдыҡ, шаршау; опустить полог сымылдыҡ төшөрөү 2. чего; перен. ҡараңғылыҡ; под пологом ночи төн ҡараңғылығында
ПОЛОГИЙ, -ая, -ое һөҙәк; пологий берег һөҙәк яр; пологая лестница һөҙәк баҫҡыс
ПОЛОГОСТЬ ж һөҙәклек; пологость холма ҡалҡыулыҡтың һөҙәклеге
ПОЛНОЗВУЧНЫЙ, -ая, -ое тулы яңғырашлы; полнозвучный голос тулы яңғырашлы тауыш
ПОЛНОКРОВИЕ с; мед. тулы ҡанлылыҡ, ҡан күплек
ПОЛНОКРОВНЫЙ, -ая, -ое 1. мед. тулы ҡанлы 2. (здоровый) сәләмәт, көр күңелле 3. перен . (содержательный, насыщенный) тулы ҡанлы, ваҡиғаларға бай; полнокровная жизнь ваҡиғаларға бай тормош
ПОЛНОЛУНИЕ с тулған ай (айҙың тулган сагы )
ПОЛНОМЕТРАЖНЫЙ, -ая, -ое тулы метражлы; полнометражный фильм тулы метражлы фильм
ПОЛНОМОЧИЕ с вәкәләт, вәкиллек хоҡуғы; не превышать своих полномочий үҙенең вәкиллек хоҡуҡтарынан ситкә сыҡмау
ПОЛНОМОЧНЫЙ, -ая, -ое тулы хоҡуҡлы, тулы вәкәләтле; полномочный представитель тулы хоҡуҡлы вәкил
ПОЛНОПРАВИЕ с тулы хоҡуҡлылыҡ, тулы хоҡуҡлы булыу
ПОЛНОПРАВНЫЙ, -ая, -ое тулы хоҡуҡлы; полноправный гражданин тулы хоҡуҡлы гражданин
ПОЛНОСТЬЮ нареч. тулыһынса, тулыһы менән; прочитать статью полностью мәҡәләне тулыһынса уҡып сығыу
ПОЛНОТА ж 1. в разн. знач. тулылыҡ; полнота счастья бәхеттең тулылығы; полнота власти хакимиәттең тулылығы 2. (тучность) йыуан-таҡлыҡ, тулылыҡ, һимеҙлек; здоровая полнота таҙалыҡты күрһәткән тулылыҡ ♦ от полноты души (чувств) хистәрҙең тулылығынан, күңел ташыуҙан; со всей полнотой (во всей полноте) бөтә тулылығы менән, тулыһынса
ПОЛНОТЕ в знач. сказ., безл. и частица; разг. етте, етер; полноте шалить шаярыу етер полноценный, -ая, -ое 1. тулы ҡиммәтле; полноценная валюта тулы ҡиммәтле валюта 2. яҡшы сифатлы, һәр яғы килгән; полноценный продукт яҡшы сифатлы аҙыҡ; полноценное произведение яҡшы сифатлы әҫәр
ПОЛНОЧНЫЙ, ПОЛУНОЧНЫЙ, ПОЛУНОЧНЫЙ, -ая, -ое төн уртаһы, төн уртаһы ...ы, төн уртаһындағы, ярты төндәге; полночное время ваҡыт төн уртаһы; полночная молитва төн уртаһындағы намаҙ
ПОЛНОЧЬ ж төн уртаһы, ярты төн; около полуночи төн уртаһы тирәһе
ПОЛНЫЙ, -ая, -ое 1. кого-чего, кем-чем и без. доп. тулы; полная сумка тулы сумка; полный ответ тулы яуап; полные вёдра тулы биҙрәләр; полный рабочий день тулы эш көнө; театр полон зрителей театр тамашасы менән ту
115
ПОЛОГОСТЬ
лы 2. (абсолютный) тулы, тулыһынса; полная тишина тулы тынлыҡ; полная победа тулы еңеү; полное разоружение тулыһынса ҡоралһыҙланыу; предоставить полную свободу тулы ирек ҡуйыу 3. чего, чем; перен. (выражающий что-л.) тулы, тулған; полный радости взгляд шатлыҡ менән тулған ҡараш 4. перен. (увлечённый кем-чем-л.) тәьҫиренә бирелгән, тәьҫирендә 5. (в меру толстый) тулы, һимеҙ, йыуан; полный мужчина йыуан ир кеше ♦ полная чаша өй тулы байлыҡ, бай, хәлле; в полном смысле слова ысындан да, ысын мәғәнәһендә; на полном газе (газу) см. газ
пОло с нескл.; спорт. поло (һыбай туп уйнау ) ♦ водное поло һыуҙа туп уйнау
ПОЛОВА ж; с. -х. кәбәк
ПОЛОВЕЦКИЙ, -ая, -ое ҡыпсаҡ ...ы; половецкие пляски ҡыпсаҡ бейеүҙәре
ПОЛОВИК м иҙән балаҫы
ПОЛОВИНА ж 1. ярты, ярым; половина яблока ярты алма; половина работы эштең яртыһы; половина восьмого һигеҙенсе ярты; три с половиной өс ярым; вторая половина двенадцатого века ун икенсе быуаттың икенсе яртыһы 2. (часть жилого помещения) яҡ; передняя половина дома өйҙөң алғы яғы ♦ моя (твоя и т.п.) половина шутл. минең (һинең һ.б.) йәмәғәт; середина на половину см. середина
ПОЛОВИННЫЙ, -ая, -ое ярты; половинная доля ярты өлөш; половинная цена ярты хаҡ
ПОЛОВИНЧАТОСТЬ ж ярым-яртылыҡ; половинчатость решения ҡарарҙың ярым-яртылығы
ПОЛОВИНЧАТЫЙ, -ая, -ое ярым-ярты, ярты-йорто, икеле-микеле; половинчатый ответ икеле-микеле яуап
ПОЛОВИЦА ж иҙән таҡтаһы; закрепить половицы иҙән таҡталарын нығытыу
ПОЛОВНИК м; разг. аш сүмесе
ПОЛОВОДЬЕ с ташҡын, һыу ташыу; ве-
сеннее половодье яҙғы ташҡын
ПОЛОВОЙ I, -ая, -ое иҙән ...ы; половая
тряпка иҙән сепрәге
ПОЛОВОЙ II, -ая, -ое 1. енес ...ы; половые органы енес ағзалары; половые клетки енес күҙәнәктәре 2. (связанный с отношениями полов ) енси; половая жизнь енси тормош; половое чувство енси тойғо; половая зрелость енси өлгөргәнлек
ПОЛОВЦЫ мн. (ед. половец м и половчанка ж); ист. ҡыпсаҡтар (боронго төрки халыҡ)
пОлог м 1. сымылдыҡ, шаршау; опустить полог сымылдыҡ төшөрөү 2. чего; перен. ҡараңғылыҡ; под пологом ночи төн ҡараңғылығында
ПОЛОГИЙ, -ая, -ое һөҙәк; пологий берег һөҙәк яр; пологая лестница һөҙәк баҫҡыс
ПОЛОГОСТЬ ж һөҙәклек; пологость холма ҡалҡыулыҡтың һөҙәклеге