Баш
Рус
Урыҫса-башҡортса һүҙлек, З. Ғ. Ураҡсин редакцияһында. II том. 116 бит
Һүҙлектәр буйынса эҙләү
ПОЛОЖЕНИЕ
ПОЛОЖЕНИЕ с 1. урын, торош; географическое положение географик урын; определить положение планеты планетаның торошон билдәләү 2. (поза) килеш, көй, торош; неудобное положение головы баштың уңайһыҙ торошо; читать в лежачем положении ятҡан көйө уҡыу 3. в разн. знач. хәл; военное положение һуғыш хәле; международное положение халыҡ-ара хәл; семейное положение ғаилә хәле; социальное положение социаль хәл; войти в положение чьё-л. берәйһенец хәленә инеү; находиться в затруднительном положении ҡыйын хәлдә булыу 4. ҡағиҙә; положение о выборах һайлауҙар тураһында ҡағиҙә; положение о системе оплаты труда хеҙмәткә түләү системаһы тураһында ҡағиҙә 5. фекер; основные положения книги китаптың төп фекерҙәре ♦ в (интересном) положении йөклө, балаға уҙған
ПОЛОЖЕННЫЙ, -ая, -ое 1. прич. от положить 2. прил. тейешле, билдәләнгән; в положенное время билдәләнгән ваҡытта; положенная плата билдәләнгән түләү
ПОЛОЖИТЕЛЬНО нареч. 1. ыңғай; ответить положительно ыңғай яуап биреү 2. в знач. частицы (совсем) бөтөнләй; он положительно ничего не сделал ул бөтөнләй бер нәмә эшләмәгән
ПОЛОЖИТЕЛЬНЫЙ, -ая, -ое 1. в разн. знач. ыңғай; положительный ответ ыңғай яуап; положительная величина мат. ыңғай дәүмәл; положительная оценка ыңғай баһа; положительное влияние ыңғай тәьҫир; положительный заряд физ. ыңғай заряд; положительное число мат. ыңғай һан 2. (деловой, практический) эшлекле, төплө; положительный ум төплө аҡыл; положительный человек эшлекле кеше 3. уст. (определённый, окончательный) өҙөп кенә, ҡырт киҫелгән, ҡырҡа хәл ителгән, өҙә һуғылған, ҡырҡа, ҡәтғи; положительный отказ ҡырҡа кире ҡағыу; ничего положительного не сказать өҙөп кенә бер нимә лә әйтмәү
ПОЛОЖИТЬ сов. 1. кого-что, чего ҡуйыу, һалыу, урынлаштырыу; положить вещь на своё место әйберҙе үҙ урынына ҡуйыу; положить сахар в чай сәйгә шәкәр һалыу; положить деньги в сбербанк аҡсаны һаҡлыҡ банкыһына һалыу; положить больного в больницу ауырыуҙы хәстәханаға һалыу 2. в 1 л. мн. ч. буд. вр. положим в знач. вводн. сл. әйтәйек, ти; шулай булды, ти; положим, что мы ошиблись әйтәйек, беҙ яңылышҡанбыҙ, ти ♦ положа руку на сердце ысын күңелдән; положить голову высок. башты һалыу, ҡорбан булыу; положить жизнь за кого-что үҙеңде ҡорбан итеү; положить на обе лопатки кого : 1) спорт. арҡаһына әйләндереп һалыу, салҡан һалыу; 2) (победить) бәхәстә еңеү (еңеп сығыу)
ПОЛОЖИТЬСЯ сов. ышаныу, иҫәп тотоу, таяныу, һыйыныу; вы можете на меня положиться һеҙ миңә таяна алаһығыҙ
пОлоз I м 1. (у саней) сана табаны; скрип полозьев сана табандарының шығырлауы 2. спец. (скользящий брус) шылдырғыс (ауыр нәмәне шыуҙырыу өсөн ҡулланылған ағас һ. б.)
пОлоз ii м сыбар йылан (ағыуһыҙ)
полОк м 1. (в бане) эләүкә 2. спец. (телега с плоским настилом) яҫы арба
ПОЛОЛЬНИК м; с. -х. (орудие) сүп утағыс, утауыс
ПОЛОЛЬЩИК м утаусы
ПОЛОМАТЬ сов. что һындырыу, ватыу, һындырып (ватып) бөтөрөү; ветер поломал ветки деревьев ел ағас ботаҡтарын һындырып бөткән
ПОЛОМАТЬСЯ сов. һыныу, ватылыу, һынып (ватылып) бөтөү
ПОЛОМКА ж 1. см. поломать, поломаться 2. (повреждённое место) ватыҡ, һыныҡ
ПОЛОНЕЗ м полонез (бейец һәм шуныц көйө )
ПОЛОНИЙ м полоний (химик элемент, металл)
ПОЛОСА ж 1. оҙонса киҫәк, таҫма киҫәк, буй; полоса железа оҙонса ҡалай киҫәге; разрезать бумагу на полосы ҡағыҙҙы буй-буй ҡырҡыу 2. буй, һыҙыҡ, юлаҡ; красные полосы на платке яулыҡтағы ҡыҙыл һыҙыҡтар 3. (зона) һыҙат; полоса леса урман һыҙаты; чернозёмная полоса ҡара тупраҡ һыҙаты 4. перен. (период) дәүер, осор; счастливая полоса в жизни тормоштоң бәхетле осоро 5. полигр. бит; первая полоса газеты гәзиттең тәүге бите
полосатый, -ая, -ое буйлы, юлаҡлы, тарғыл; полосатый халат буйлы халат; полосатые обои юлаҡлы обой; полосатая змея тарғыл йылан
ПОЛОСКА ж; уменьш. от полоса 1, 2; полоска бумаги тар ғына ҡағыҙ киҫәге ♦ в полоску буй-буй
ПОЛОСКАНИЕ с 1. см. полоскать, полоскаться; полоскание белья кер сайҡау 2. (лекарство ) (тамаҡ, ауыҙ) сайҡау дарыуы
ПОЛОСКАТЕЛЬНИЦА ж сынаяҡ сайҡау һауыты
ПОЛОСКАТЬ несов. что 1. сайҡау; полоскать бельё кер сайҡау; полоскать рот ауыҙ сайҡау 2. чем (колебать — о ветре) елберләтеү, елпелдәтеү, елбер-елбер иттереү, сайҡалдырыу; ветер полощет знамя ел байраҡты елберләтә
ПОЛОСКАТЬСЯ несов. 1. сәпелдәтеү, су-пырлашыу; мальчики полощутся в реке малайҙар йылғала сәпелдәшә 2. (развеваться на ветру) елберләү, сайҡалыу
ПОЛОСНУТЬ сов. кого-что; разг. һыҙыра һуғыу, ялландырып (тартып) ебәреү, эләктереү; полоснуть кнутом ҡамсы менән эләктереү
ПОЛОСОВАТЬ несов. 1. кого; разг. (бить, оставляя рубцы) ялландырыу, яра һуғыу
116
ПОЛОЖЕНИЕ с 1. урын, торош; географическое положение географик урын; определить положение планеты планетаның торошон билдәләү 2. (поза) килеш, көй, торош; неудобное положение головы баштың уңайһыҙ торошо; читать в лежачем положении ятҡан көйө уҡыу 3. в разн. знач. хәл; военное положение һуғыш хәле; международное положение халыҡ-ара хәл; семейное положение ғаилә хәле; социальное положение социаль хәл; войти в положение чьё-л. берәйһенец хәленә инеү; находиться в затруднительном положении ҡыйын хәлдә булыу 4. ҡағиҙә; положение о выборах һайлауҙар тураһында ҡағиҙә; положение о системе оплаты труда хеҙмәткә түләү системаһы тураһында ҡағиҙә 5. фекер; основные положения книги китаптың төп фекерҙәре ♦ в (интересном) положении йөклө, балаға уҙған
ПОЛОЖЕННЫЙ, -ая, -ое 1. прич. от положить 2. прил. тейешле, билдәләнгән; в положенное время билдәләнгән ваҡытта; положенная плата билдәләнгән түләү
ПОЛОЖИТЕЛЬНО нареч. 1. ыңғай; ответить положительно ыңғай яуап биреү 2. в знач. частицы (совсем) бөтөнләй; он положительно ничего не сделал ул бөтөнләй бер нәмә эшләмәгән
ПОЛОЖИТЕЛЬНЫЙ, -ая, -ое 1. в разн. знач. ыңғай; положительный ответ ыңғай яуап; положительная величина мат. ыңғай дәүмәл; положительная оценка ыңғай баһа; положительное влияние ыңғай тәьҫир; положительный заряд физ. ыңғай заряд; положительное число мат. ыңғай һан 2. (деловой, практический) эшлекле, төплө; положительный ум төплө аҡыл; положительный человек эшлекле кеше 3. уст. (определённый, окончательный) өҙөп кенә, ҡырт киҫелгән, ҡырҡа хәл ителгән, өҙә һуғылған, ҡырҡа, ҡәтғи; положительный отказ ҡырҡа кире ҡағыу; ничего положительного не сказать өҙөп кенә бер нимә лә әйтмәү
ПОЛОЖИТЬ сов. 1. кого-что, чего ҡуйыу, һалыу, урынлаштырыу; положить вещь на своё место әйберҙе үҙ урынына ҡуйыу; положить сахар в чай сәйгә шәкәр һалыу; положить деньги в сбербанк аҡсаны һаҡлыҡ банкыһына һалыу; положить больного в больницу ауырыуҙы хәстәханаға һалыу 2. в 1 л. мн. ч. буд. вр. положим в знач. вводн. сл. әйтәйек, ти; шулай булды, ти; положим, что мы ошиблись әйтәйек, беҙ яңылышҡанбыҙ, ти ♦ положа руку на сердце ысын күңелдән; положить голову высок. башты һалыу, ҡорбан булыу; положить жизнь за кого-что үҙеңде ҡорбан итеү; положить на обе лопатки кого : 1) спорт. арҡаһына әйләндереп һалыу, салҡан һалыу; 2) (победить) бәхәстә еңеү (еңеп сығыу)
ПОЛОЖИТЬСЯ сов. ышаныу, иҫәп тотоу, таяныу, һыйыныу; вы можете на меня положиться һеҙ миңә таяна алаһығыҙ
пОлоз I м 1. (у саней) сана табаны; скрип полозьев сана табандарының шығырлауы 2. спец. (скользящий брус) шылдырғыс (ауыр нәмәне шыуҙырыу өсөн ҡулланылған ағас һ. б.)
пОлоз ii м сыбар йылан (ағыуһыҙ)
полОк м 1. (в бане) эләүкә 2. спец. (телега с плоским настилом) яҫы арба
ПОЛОЛЬНИК м; с. -х. (орудие) сүп утағыс, утауыс
ПОЛОЛЬЩИК м утаусы
ПОЛОМАТЬ сов. что һындырыу, ватыу, һындырып (ватып) бөтөрөү; ветер поломал ветки деревьев ел ағас ботаҡтарын һындырып бөткән
ПОЛОМАТЬСЯ сов. һыныу, ватылыу, һынып (ватылып) бөтөү
ПОЛОМКА ж 1. см. поломать, поломаться 2. (повреждённое место) ватыҡ, һыныҡ
ПОЛОНЕЗ м полонез (бейец һәм шуныц көйө )
ПОЛОНИЙ м полоний (химик элемент, металл)
ПОЛОСА ж 1. оҙонса киҫәк, таҫма киҫәк, буй; полоса железа оҙонса ҡалай киҫәге; разрезать бумагу на полосы ҡағыҙҙы буй-буй ҡырҡыу 2. буй, һыҙыҡ, юлаҡ; красные полосы на платке яулыҡтағы ҡыҙыл һыҙыҡтар 3. (зона) һыҙат; полоса леса урман һыҙаты; чернозёмная полоса ҡара тупраҡ һыҙаты 4. перен. (период) дәүер, осор; счастливая полоса в жизни тормоштоң бәхетле осоро 5. полигр. бит; первая полоса газеты гәзиттең тәүге бите
полосатый, -ая, -ое буйлы, юлаҡлы, тарғыл; полосатый халат буйлы халат; полосатые обои юлаҡлы обой; полосатая змея тарғыл йылан
ПОЛОСКА ж; уменьш. от полоса 1, 2; полоска бумаги тар ғына ҡағыҙ киҫәге ♦ в полоску буй-буй
ПОЛОСКАНИЕ с 1. см. полоскать, полоскаться; полоскание белья кер сайҡау 2. (лекарство ) (тамаҡ, ауыҙ) сайҡау дарыуы
ПОЛОСКАТЕЛЬНИЦА ж сынаяҡ сайҡау һауыты
ПОЛОСКАТЬ несов. что 1. сайҡау; полоскать бельё кер сайҡау; полоскать рот ауыҙ сайҡау 2. чем (колебать — о ветре) елберләтеү, елпелдәтеү, елбер-елбер иттереү, сайҡалдырыу; ветер полощет знамя ел байраҡты елберләтә
ПОЛОСКАТЬСЯ несов. 1. сәпелдәтеү, су-пырлашыу; мальчики полощутся в реке малайҙар йылғала сәпелдәшә 2. (развеваться на ветру) елберләү, сайҡалыу
ПОЛОСНУТЬ сов. кого-что; разг. һыҙыра һуғыу, ялландырып (тартып) ебәреү, эләктереү; полоснуть кнутом ҡамсы менән эләктереү
ПОЛОСОВАТЬ несов. 1. кого; разг. (бить, оставляя рубцы) ялландырыу, яра һуғыу
116