Баш
Рус
Урыҫса-башҡортса һүҙлек, З. Ғ. Ураҡсин редакцияһында. II том. 124 бит
Һүҙлектәр буйынса эҙләү
ПОНУРИТЬ
ПОНУРИТЬ: понурить голову башты эйеү
понУрый, -ая, -ое 1. (унылый) бойоҡ, төшөнкө; понурый вид төшөнкө ҡиәфәт 2. (уныло опущенный) һалынҡы, түбән һалынған (эйелгән); понурая голова түбән эйелгән баш
ПОНЧИК м пончик, сырлама (майҙа бешерелгән бәләкәй ҡабартма)
ПОНЫНЕ нареч. әлегәсә, бөгөнгәсә; обычаи сохранились и поныне йолалар әлегәсә һаҡланып ҡалған
ПОНЮХАТЬ сов. что, чего еҫкәү, еҫкәп ҡарау; понюхать табаку тәмәке еҫкәү
ПОНЮШКА ж; разг. бер семтем (еҫкәрлек) тәмәке ♦ ни за понюшку табаку (пропасть, погибнуть) бер ҙә юҡҡа әрәм булыу
ПОНЯТИЕ с 1. төшөнсә; понятие стоимости ҡиммәт төшөнсәһе 2. (представление о чём-л.) мәғлүмәт, аң, белеү, төшөнсә; иметь понятие о чём-л. нимәлер тураһында мәғлүмәтле булыу; понятие о предмете нәмә тураһында төшөнсә; не иметь ни малейшего понятия һис ни белмәү 3. разг. (мнение) уй, фекер
ПОНЯТЛИВОСТЬ ж тиҙ төшөнөү (аңлаусан-лыҡ), белеклелек, зирәклек; понятливость ребёнка баланың зирәклеге
ПОНЯТЛИВЫЙ, -ая, -ое тиҙ төшөнөүсән (аңлаусан), белекле, зирәк; понятливый человек белекле кеше
ПОНЯТНО 1. нареч. аңлайышлы (итеп); излагать понятно аңлайышлы итеп һөйләп биреү 2. в знач. вводн. сл.; разг. (конечно) билдәле, әлбиттә; он, понятно, не всё сказал ул, әлбиттә, бөтәһен дә әйтмәне 3. кому в знач. сказ., безл. аңлашыла; мне понятно миңә аңлашыла
ПОНЯТНЫЙ, -ая, -ое 1. (ясный, вразумительный ) аңлайышлы, аңларлыҡ, төшөнөрлөк; понятный ответ аңлайышлы яуап 2. (объяснимый ) урынлы, нигеҙле; понятная просьба урынлы үтенес ♦ понятное дело в знач. вводн. сл. әлбиттә
ПОНЯТОЙ м; юр. бүнәтәй; пригласить понятых бүнәтәйҙәр саҡырыу
ПОНЯТЬ сов. кого-что аңлау, төшөнөү, аңлап (төшөнөп) алыу; понять ход решения задачи мәсьәләнең сиселеш юлын төшөнөп алыу; они поняли друг друга с полуслова улар бер-бе-реһен ярты һүҙҙән аңлап алды ♦ дать понять аңғартып ҡуйыу
ПООБЕДАТЬ сов. см. обедать
ПООБЕЩАТЬ сов. см. обещать 1; пообещать писать яҙырға вәғәҙә биреү
ПООДАЛЬ нареч. арыраҡ; река протекает поодаль йылға арыраҡ аға
ПООДИНОЧКЕ нареч. берәмләп; приглашать поодиночке берәмләп саҡырыу
ПООТСТАТЬ сов.; разг. бер аҙ артта ҡалыу
ПООЧЕРЁДНЫЙ, -ая, -ое сиратлап, сиратлы; поочерёдный караул сиратлы ҡарауыл
ПООЩРЕНИЕ с 1. см. поощрить 2. дәртләндереү; меры поощрения дәртләндереү саралары
ПООЩРИТЕЛЬНЫЙ, -ая, -ое дәртләндергес, дәртләндереү, дәртләндерә (ҡыҙыҡһындыра) торған; поощрительная премия дәртләндереү премияһы
ПООЩРИТЬ сов. см. поощрять
ПООЩРЯТЬ несов. кого-что дәртләндереү, ҡыҙыҡһындырыу; поощрять работников хеҙмәткәрҙәрҙе дәртләндереү
ПОП I м; разг. поп
ПОП II м; разг. бура ♦ поставить на попа баҫтырып (үрә) ҡуйыу
ПОПАДАНИЕ с см. попадать 1, 2; попадание пули в цель пуляның сәпкә тейеүе; прямое попадание тура тейҙереү
ПОПАДАТЬ сов. 1. ҡойолоп төшөү, төшөп бөтөү; с яблони попадали яблоки алмағастан алмалар ҡойолоп төштө 2. (бер-бер артлы) йығылыу, йығылып бөтөү; многие попадали в обморок күптәр һуштан яҙып йығылды
ПОПАДАТЬ несов. см. попасть ПОПАДАТЬСЯ несов. см. попасться ПОПАДЬЯ ж; разг. поп ҡатыны ПОПАРИТЬСЯ сов. сабыныу, сабынып алыу ПОПАРНО нареч. ҡушарлап, икешәрләп; дети шли попарно балалар ҡушарлап бара ине
ПОПАСТЬ сов. 1. в кого-что, чем (попасть в цель — о пуле, о чём-л. брошенном и т. п.) тейеү, тейҙереү; (просунуть) индереү, кертеү, тығыу; пуля попала в цель пуля сәпкә тейҙе; попасть камнем в окно таш менән тәҙрәгә тейҙереү; попасть ногой в стремя аяҡты өҙәңгегә тығыу; попасть ключом в замочную скважину асҡысты йоҙаҡ тишегенә индереү; попасть ниткой в иголку епте энә күҙәүенә индереү 2. во что, чем (неловким движением угодить куда-л.) тап булыу, тура килеү, барып төшөү; попасть в грязь бысраҡҡа тура килеү 3. куда (очутиться) эләгеү, барып (килеп) эләгеү (сығыу); попасть в незнакомый город таныш булмаған ҡалаға барып сығыу; попасть на праздник байрамға барып эләгеү 4. во что, подо что (оказаться) эләгеү, ҡалыу, тарыу; попасть под дождь ямғыр аҫтында ҡалыу; попасть в ловушку тоҙаҡҡа эләгеү; попасть в беду бәләгә тарыу 5. во что, на что (оказаться назначенным, принятым куда-л.) эләгеү, инеү, кереү; попасть в институт институтҡа инеү; попасть во флот флотҡа эләгеү 6. кому безл.; разг. эләгеү, төшөү; тебе за это попадёт һиңә бының өсөн эләгер 7. в прош. вр. попало; неодобр.: ночевать где попало теләһә ҡайҙа йоҡлау; есть что попало нимә тура килә, шуны ашау; как попало нисек етте шулай, теләһә нисек; кто попало теләһә кем; кем тура килә, шул; куда попало теләһә ҡайҙа; ҡайҙа етте, шунда ♦ попасть впросак см. впросак; попасть в когти см. коготь; попасть в руки ҡулы-
124
ПОНУРИТЬ: понурить голову башты эйеү
понУрый, -ая, -ое 1. (унылый) бойоҡ, төшөнкө; понурый вид төшөнкө ҡиәфәт 2. (уныло опущенный) һалынҡы, түбән һалынған (эйелгән); понурая голова түбән эйелгән баш
ПОНЧИК м пончик, сырлама (майҙа бешерелгән бәләкәй ҡабартма)
ПОНЫНЕ нареч. әлегәсә, бөгөнгәсә; обычаи сохранились и поныне йолалар әлегәсә һаҡланып ҡалған
ПОНЮХАТЬ сов. что, чего еҫкәү, еҫкәп ҡарау; понюхать табаку тәмәке еҫкәү
ПОНЮШКА ж; разг. бер семтем (еҫкәрлек) тәмәке ♦ ни за понюшку табаку (пропасть, погибнуть) бер ҙә юҡҡа әрәм булыу
ПОНЯТИЕ с 1. төшөнсә; понятие стоимости ҡиммәт төшөнсәһе 2. (представление о чём-л.) мәғлүмәт, аң, белеү, төшөнсә; иметь понятие о чём-л. нимәлер тураһында мәғлүмәтле булыу; понятие о предмете нәмә тураһында төшөнсә; не иметь ни малейшего понятия һис ни белмәү 3. разг. (мнение) уй, фекер
ПОНЯТЛИВОСТЬ ж тиҙ төшөнөү (аңлаусан-лыҡ), белеклелек, зирәклек; понятливость ребёнка баланың зирәклеге
ПОНЯТЛИВЫЙ, -ая, -ое тиҙ төшөнөүсән (аңлаусан), белекле, зирәк; понятливый человек белекле кеше
ПОНЯТНО 1. нареч. аңлайышлы (итеп); излагать понятно аңлайышлы итеп һөйләп биреү 2. в знач. вводн. сл.; разг. (конечно) билдәле, әлбиттә; он, понятно, не всё сказал ул, әлбиттә, бөтәһен дә әйтмәне 3. кому в знач. сказ., безл. аңлашыла; мне понятно миңә аңлашыла
ПОНЯТНЫЙ, -ая, -ое 1. (ясный, вразумительный ) аңлайышлы, аңларлыҡ, төшөнөрлөк; понятный ответ аңлайышлы яуап 2. (объяснимый ) урынлы, нигеҙле; понятная просьба урынлы үтенес ♦ понятное дело в знач. вводн. сл. әлбиттә
ПОНЯТОЙ м; юр. бүнәтәй; пригласить понятых бүнәтәйҙәр саҡырыу
ПОНЯТЬ сов. кого-что аңлау, төшөнөү, аңлап (төшөнөп) алыу; понять ход решения задачи мәсьәләнең сиселеш юлын төшөнөп алыу; они поняли друг друга с полуслова улар бер-бе-реһен ярты һүҙҙән аңлап алды ♦ дать понять аңғартып ҡуйыу
ПООБЕДАТЬ сов. см. обедать
ПООБЕЩАТЬ сов. см. обещать 1; пообещать писать яҙырға вәғәҙә биреү
ПООДАЛЬ нареч. арыраҡ; река протекает поодаль йылға арыраҡ аға
ПООДИНОЧКЕ нареч. берәмләп; приглашать поодиночке берәмләп саҡырыу
ПООТСТАТЬ сов.; разг. бер аҙ артта ҡалыу
ПООЧЕРЁДНЫЙ, -ая, -ое сиратлап, сиратлы; поочерёдный караул сиратлы ҡарауыл
ПООЩРЕНИЕ с 1. см. поощрить 2. дәртләндереү; меры поощрения дәртләндереү саралары
ПООЩРИТЕЛЬНЫЙ, -ая, -ое дәртләндергес, дәртләндереү, дәртләндерә (ҡыҙыҡһындыра) торған; поощрительная премия дәртләндереү премияһы
ПООЩРИТЬ сов. см. поощрять
ПООЩРЯТЬ несов. кого-что дәртләндереү, ҡыҙыҡһындырыу; поощрять работников хеҙмәткәрҙәрҙе дәртләндереү
ПОП I м; разг. поп
ПОП II м; разг. бура ♦ поставить на попа баҫтырып (үрә) ҡуйыу
ПОПАДАНИЕ с см. попадать 1, 2; попадание пули в цель пуляның сәпкә тейеүе; прямое попадание тура тейҙереү
ПОПАДАТЬ сов. 1. ҡойолоп төшөү, төшөп бөтөү; с яблони попадали яблоки алмағастан алмалар ҡойолоп төштө 2. (бер-бер артлы) йығылыу, йығылып бөтөү; многие попадали в обморок күптәр һуштан яҙып йығылды
ПОПАДАТЬ несов. см. попасть ПОПАДАТЬСЯ несов. см. попасться ПОПАДЬЯ ж; разг. поп ҡатыны ПОПАРИТЬСЯ сов. сабыныу, сабынып алыу ПОПАРНО нареч. ҡушарлап, икешәрләп; дети шли попарно балалар ҡушарлап бара ине
ПОПАСТЬ сов. 1. в кого-что, чем (попасть в цель — о пуле, о чём-л. брошенном и т. п.) тейеү, тейҙереү; (просунуть) индереү, кертеү, тығыу; пуля попала в цель пуля сәпкә тейҙе; попасть камнем в окно таш менән тәҙрәгә тейҙереү; попасть ногой в стремя аяҡты өҙәңгегә тығыу; попасть ключом в замочную скважину асҡысты йоҙаҡ тишегенә индереү; попасть ниткой в иголку епте энә күҙәүенә индереү 2. во что, чем (неловким движением угодить куда-л.) тап булыу, тура килеү, барып төшөү; попасть в грязь бысраҡҡа тура килеү 3. куда (очутиться) эләгеү, барып (килеп) эләгеү (сығыу); попасть в незнакомый город таныш булмаған ҡалаға барып сығыу; попасть на праздник байрамға барып эләгеү 4. во что, подо что (оказаться) эләгеү, ҡалыу, тарыу; попасть под дождь ямғыр аҫтында ҡалыу; попасть в ловушку тоҙаҡҡа эләгеү; попасть в беду бәләгә тарыу 5. во что, на что (оказаться назначенным, принятым куда-л.) эләгеү, инеү, кереү; попасть в институт институтҡа инеү; попасть во флот флотҡа эләгеү 6. кому безл.; разг. эләгеү, төшөү; тебе за это попадёт һиңә бының өсөн эләгер 7. в прош. вр. попало; неодобр.: ночевать где попало теләһә ҡайҙа йоҡлау; есть что попало нимә тура килә, шуны ашау; как попало нисек етте шулай, теләһә нисек; кто попало теләһә кем; кем тура килә, шул; куда попало теләһә ҡайҙа; ҡайҙа етте, шунда ♦ попасть впросак см. впросак; попасть в когти см. коготь; попасть в руки ҡулы-
124