Баш
Рус
Урыҫса-башҡортса һүҙлек, З. Ғ. Ураҡсин редакцияһында. II том. 133 бит
Һүҙлектәр буйынса эҙләү
ПОСЛЫШАТЬСЯ
ПОСЛАТЬ сов. 1. кого-что, кому; в разн. знач. ебәреү; послать учиться уҡырға ебәреү; послать письмо хат ебәреү; послать привет сәләм ебәреү 2. что (бросить, направить) йүнәлтеү, тибеп ебәреү; послать мяч в ворота тупты ҡапҡаға тибеп ебәреү ♦ чем бог послал (пошлёт) бары менән байрам
ПОСЛЕ нареч. и предлог 1. нареч. аҙаҡ(тан), һуңынан; поговорим после аҙаҡтан һөйләшербеҙ 2. предлог с род. п. -дан/-дән һуң; после работы эштән һуң
ПОСЛЕ... урыҫ телендә ҡушма һцҙҙәрҙец “һуцгы”, “аҙаҡҡы” мәгәнәһен ацлатҡан беренсе өлөшө, мәҫ., послеинститутский институттан һуңғы; послеобеденный төштән һуңғы
ПОСЛЕД м; анат. (у женщины) һуңғылыҡ; (у самки животного) сыу, сүп, сыуын
ПОСЛЕДИТЬ сов. за кем-чем күҙәтеү, күҙәтеп тороу, ҡараштырыу
ПОСЛЕДНИЙ, -яя, -ее 1. (конечный в ряду однородных предметов, явлений) аҙаҡҡы, һуңғы, ахырғы; последний день недели аҙнаның аҙаҡҡы көнө; до последнего вздоха һуңғы һулышҡа тиклем; за последнее время һуңғы ваҡытта 2. (оставшийся к концу) аҙаҡҡы, һуңғы, аҡтыҡ; собрать последние силы аҡтыҡ көстө йыйыу 3. (предыдущий) үткән, һуңғы; на последнем собрании һуңғы йыйылышта 4. (новейший) һуңғы, яңы; последние новости һуңғы хәбәрҙәр; последнее достижение техники техниканың һуңғы ҡаҙанышы 5. (окончательный) һуңғы; это моё последнее слово был минең һуңғы һүҙем 6. разг. (самый плохой) аҡтыҡҡы, иң насар (әшәке); это уже последнее дело был инде иң насар эш; изругать последними словами иң әшәке һүҙҙәр менән әрләү 7. в знач. сущ. последнее с аҡтығы, аҙаҡҡыһы, һуңғыһы, ҡалдыҡ; отдать последнее аҡтығын биреү ♦ последний крик моды см. крик; до последнего дыхания см. дыхание; до последнего бөтә көскә, бөтә мөмкинлекте биреп
ПОСЛЕДОВАТЕЛЬ м и ПОСЛЕДОВАТЕЛЬНИЦА ж эйәреүсе, юлынан барыусы шәкерт
ПОСЛЕДОВАТЕЛЬНОСТЬ ж эҙмә-эҙлелек, бер-бер артлы булыу; логическая последовательность логик эҙмә-эҙлелек
ПОСЛЕДОВАТЕЛЬНЫЙ, -ая, -ое 1. (непрерывно следующий друг за другом) бер-бер артлы, эҙмә-эҙлекле; последовательные этапы работы эштең бер-бер артлы этаптары; последовательная смена времён года йыл миҙгелдәренең бер-бер артлы алмашынып тороуы 2. (логически обоснованный) эҙмә-эҙлекле; последовательный вывод эҙмә-эҙлекле һығымта
ПОСЛЕДОВАТЬ сов. 1. за кем-чем (пойти, поехать вслед) эйәреү, эйәреп барыу (китеү); за обозом последовали мужчины йөк артынан ир-ат эйәрҙе 2. (наступить после чего-л.) (ар
тынса) булыу; ответа на письмо не последовало безл. хатҡа артынса яуап булманы 3. кому-чему эйәреү, -са/-сә эшләү; последовать примеру чье-му-л. берәцҙец өлгөһөнсә эшләү
ПОСЛЕДСТВИЕ с эҙемтә; последствие катастрофы катастрофа эҙемтәһе; лечение последствий ревматизма ревматизм эҙемтәләрен дауалау
ПОСЛЕДУЮЩИЙ, -ая, -ее артабанғы, шунан (унан, бынан, ошонан), һуңғы; в последующие годы шунан һуңғы йылдарҙа
ПОСЛЕДЫШ м 1. прост. төпсөк, кинйә, һуңғы бала 2. перен., разг. эйәрсен
ПОСЛЕЗАВТРА нареч. 1. иртәнән һуң; прийти послезавтра иртәнән һуң килеү 2. в знач. сущ. послезавтра с нескл. иртәнән һуң; назначить на послезавтра иртәнән һуңға тәғәйенләү
ПОСЛЕЗАВТРАШНИЙ, -яя, -ее разг. иртәнән һуңғы; послезавтрашний день иртәнән һуңғы көн
ПОСЛЕЛОГ м; лингв. бәйләүес; послелоги дательного падежа төбәү килеш бәйләүестәре (мәҫ., “ тиклем ”, “ табан ”, “ ҡарай ”)
ПОСЛЕОБЕДЕННЫЙ, -ая, -ое төштән һуңғы; послеобеденное время төштән һуңғы ваҡыт
ПОСЛЕРЕВОЛЮЦИОННЫЙ, -ая, -ое революциянан һуңғы
ПОСЛЕСЛОВИЕ с һуңғы һүҙ, һүҙ аҙағы ( китапта )
ПОСЛОВИЦА ж мәҡәл; сборник пословиц мәҡәлдәр йыйынтығы; сказать пословицу мәҡәл әйтеү
ПОСЛУЖИТЬ сов. 1. см. служить 4; послужить причиной сәбәпсе булыу 2. (служить некоторое время) (бер аҙ) хеҙмәт итеү
ПОСЛУЖНОЙ: послужной список хеҙмәт дәфтәре (хеҙмәт итец хаҡында мәглцмәт бирелгән документ )
ПОСЛУШАНИЕ с һүҙ тыңлау, әйткәнде тыңлау, тыңлаусанлыҡ
ПОСЛУШАТЬ сов. 1. кого-что и без доп. (некоторое время) тыңлау, тыңлап ҡарау (тороу); доктор послушал больного табип ауырыуҙы тыңлап ҡараны; послушать лекцию лекция тыңлау 2. см. слушать 4; послушать отца атай һүҙен тыңлау 3. повел. послушай(те); разг. ҡара(ғыҙ) әле, тыңла(ғыҙ) әле
ПОСЛУШАТЬСЯ сов. см. слушаться 1
ПОСЛУШНИК м послушник (монах булыр-га әҙерләнецсе); послушница ж послушница (монахиня булырга әҙерләнецсе)
ПОСЛУШНЫЙ, -ая, -ое тыңлаулы, тыңлаусан, күндәм; послушный ребёнок тыңлаусан бала
ПОСЛЫШАТЬСЯ сов. 1. ишетелеү, ишетелеп ҡалыу; послышались шаги аяҡ тауышы ишетелеп ҡалды 2. кому-чему безл. (почудиться) ишетелгәндәй булыу, ишетелеп ҡалыу; мне послышался стук миңә шаҡыу тауышы ишетелгәндәй булды
133
ПОСЛАТЬ сов. 1. кого-что, кому; в разн. знач. ебәреү; послать учиться уҡырға ебәреү; послать письмо хат ебәреү; послать привет сәләм ебәреү 2. что (бросить, направить) йүнәлтеү, тибеп ебәреү; послать мяч в ворота тупты ҡапҡаға тибеп ебәреү ♦ чем бог послал (пошлёт) бары менән байрам
ПОСЛЕ нареч. и предлог 1. нареч. аҙаҡ(тан), һуңынан; поговорим после аҙаҡтан һөйләшербеҙ 2. предлог с род. п. -дан/-дән һуң; после работы эштән һуң
ПОСЛЕ... урыҫ телендә ҡушма һцҙҙәрҙец “һуцгы”, “аҙаҡҡы” мәгәнәһен ацлатҡан беренсе өлөшө, мәҫ., послеинститутский институттан һуңғы; послеобеденный төштән һуңғы
ПОСЛЕД м; анат. (у женщины) һуңғылыҡ; (у самки животного) сыу, сүп, сыуын
ПОСЛЕДИТЬ сов. за кем-чем күҙәтеү, күҙәтеп тороу, ҡараштырыу
ПОСЛЕДНИЙ, -яя, -ее 1. (конечный в ряду однородных предметов, явлений) аҙаҡҡы, һуңғы, ахырғы; последний день недели аҙнаның аҙаҡҡы көнө; до последнего вздоха һуңғы һулышҡа тиклем; за последнее время һуңғы ваҡытта 2. (оставшийся к концу) аҙаҡҡы, һуңғы, аҡтыҡ; собрать последние силы аҡтыҡ көстө йыйыу 3. (предыдущий) үткән, һуңғы; на последнем собрании һуңғы йыйылышта 4. (новейший) һуңғы, яңы; последние новости һуңғы хәбәрҙәр; последнее достижение техники техниканың һуңғы ҡаҙанышы 5. (окончательный) һуңғы; это моё последнее слово был минең һуңғы һүҙем 6. разг. (самый плохой) аҡтыҡҡы, иң насар (әшәке); это уже последнее дело был инде иң насар эш; изругать последними словами иң әшәке һүҙҙәр менән әрләү 7. в знач. сущ. последнее с аҡтығы, аҙаҡҡыһы, һуңғыһы, ҡалдыҡ; отдать последнее аҡтығын биреү ♦ последний крик моды см. крик; до последнего дыхания см. дыхание; до последнего бөтә көскә, бөтә мөмкинлекте биреп
ПОСЛЕДОВАТЕЛЬ м и ПОСЛЕДОВАТЕЛЬНИЦА ж эйәреүсе, юлынан барыусы шәкерт
ПОСЛЕДОВАТЕЛЬНОСТЬ ж эҙмә-эҙлелек, бер-бер артлы булыу; логическая последовательность логик эҙмә-эҙлелек
ПОСЛЕДОВАТЕЛЬНЫЙ, -ая, -ое 1. (непрерывно следующий друг за другом) бер-бер артлы, эҙмә-эҙлекле; последовательные этапы работы эштең бер-бер артлы этаптары; последовательная смена времён года йыл миҙгелдәренең бер-бер артлы алмашынып тороуы 2. (логически обоснованный) эҙмә-эҙлекле; последовательный вывод эҙмә-эҙлекле һығымта
ПОСЛЕДОВАТЬ сов. 1. за кем-чем (пойти, поехать вслед) эйәреү, эйәреп барыу (китеү); за обозом последовали мужчины йөк артынан ир-ат эйәрҙе 2. (наступить после чего-л.) (ар
тынса) булыу; ответа на письмо не последовало безл. хатҡа артынса яуап булманы 3. кому-чему эйәреү, -са/-сә эшләү; последовать примеру чье-му-л. берәцҙец өлгөһөнсә эшләү
ПОСЛЕДСТВИЕ с эҙемтә; последствие катастрофы катастрофа эҙемтәһе; лечение последствий ревматизма ревматизм эҙемтәләрен дауалау
ПОСЛЕДУЮЩИЙ, -ая, -ее артабанғы, шунан (унан, бынан, ошонан), һуңғы; в последующие годы шунан һуңғы йылдарҙа
ПОСЛЕДЫШ м 1. прост. төпсөк, кинйә, һуңғы бала 2. перен., разг. эйәрсен
ПОСЛЕЗАВТРА нареч. 1. иртәнән һуң; прийти послезавтра иртәнән һуң килеү 2. в знач. сущ. послезавтра с нескл. иртәнән һуң; назначить на послезавтра иртәнән һуңға тәғәйенләү
ПОСЛЕЗАВТРАШНИЙ, -яя, -ее разг. иртәнән һуңғы; послезавтрашний день иртәнән һуңғы көн
ПОСЛЕЛОГ м; лингв. бәйләүес; послелоги дательного падежа төбәү килеш бәйләүестәре (мәҫ., “ тиклем ”, “ табан ”, “ ҡарай ”)
ПОСЛЕОБЕДЕННЫЙ, -ая, -ое төштән һуңғы; послеобеденное время төштән һуңғы ваҡыт
ПОСЛЕРЕВОЛЮЦИОННЫЙ, -ая, -ое революциянан һуңғы
ПОСЛЕСЛОВИЕ с һуңғы һүҙ, һүҙ аҙағы ( китапта )
ПОСЛОВИЦА ж мәҡәл; сборник пословиц мәҡәлдәр йыйынтығы; сказать пословицу мәҡәл әйтеү
ПОСЛУЖИТЬ сов. 1. см. служить 4; послужить причиной сәбәпсе булыу 2. (служить некоторое время) (бер аҙ) хеҙмәт итеү
ПОСЛУЖНОЙ: послужной список хеҙмәт дәфтәре (хеҙмәт итец хаҡында мәглцмәт бирелгән документ )
ПОСЛУШАНИЕ с һүҙ тыңлау, әйткәнде тыңлау, тыңлаусанлыҡ
ПОСЛУШАТЬ сов. 1. кого-что и без доп. (некоторое время) тыңлау, тыңлап ҡарау (тороу); доктор послушал больного табип ауырыуҙы тыңлап ҡараны; послушать лекцию лекция тыңлау 2. см. слушать 4; послушать отца атай һүҙен тыңлау 3. повел. послушай(те); разг. ҡара(ғыҙ) әле, тыңла(ғыҙ) әле
ПОСЛУШАТЬСЯ сов. см. слушаться 1
ПОСЛУШНИК м послушник (монах булыр-га әҙерләнецсе); послушница ж послушница (монахиня булырга әҙерләнецсе)
ПОСЛУШНЫЙ, -ая, -ое тыңлаулы, тыңлаусан, күндәм; послушный ребёнок тыңлаусан бала
ПОСЛЫШАТЬСЯ сов. 1. ишетелеү, ишетелеп ҡалыу; послышались шаги аяҡ тауышы ишетелеп ҡалды 2. кому-чему безл. (почудиться) ишетелгәндәй булыу, ишетелеп ҡалыу; мне послышался стук миңә шаҡыу тауышы ишетелгәндәй булды
133