Баш
Рус
Урыҫса-башҡортса һүҙлек, З. Ғ. Ураҡсин редакцияһында. II том. 149 бит
Һүҙлектәр буйынса эҙләү
ПРЕВОЗНЕСТИ
ПРАКТИК м практик (тәжрибәле кеше)
ПРАКТИКА ж 1. филос. практика; сочетать теорию с практикой теорияны практика менән бәйләү 2. (жизнь, действительность) тормош, ғәмәл; применять на практике тормошта ҡулланыу; на практике совсем не так ғәмәлдә бөтөнләй улай түгел 3. (опыт) күнекмә, тәжрибә; практика работы эш тәжрибәһе 4. практика; уехать на практику практикаға китеү 5. уст. (деятельность врача или юриста) эш, кәсеп, шөғөл; врачебная практика табиплыҡ шөғөлө
ПРАКТИКАНТ м и ПРАКТИКАНТКА ж практика үтеүсе, өйрәнсек, практикант
ПРАКТИКОВАТЬ несов. 1. что (применять на деле) ҡулланыу; практиковать новый способ яңы ысулды ҡулланыу 2. без доп.; уст. (о враче или юристе) эшләү (цҙ эшен алып барыу); этот врач практикует десять лет был табип ун йыл эшләй
ПРАКТИКОВАТЬСЯ несов. 1. (применяться на деле) ҡулланылыу 2. (упражняться) күнегеү, тәжрибә алыу, өйрәнеү; практиковаться в языках сит телдәр өйрәнеү
ПРАКТИКУМ м практикум (берәй уҡыу предметы буйынса практик дәрестәр төрө); практикум по русскому языку рус теленән практикум
ПРАКТИЦИЗМ м; книжн. 1. (практический подход к чему-л.) практицизм, эшлеклелек 2. (предпочтение, отдаваемое практике, недооценка теории) практицизм (практик эшкә генә бирелец)
ПРАКТИЧЕСКИЙ, -ая, -ое 1. практик; практические занятия практик дәрестәр 2. см. практичный 1; практический человек эшлекле кеше
ПРАКТИЧНОСТЬ ж 1. тәжрибәлелек, эшлеклелек 2. ҡулайлылыҡ, уңайлылыҡ, йәтеш-лек; практичность обуви аяҡ кейеменең уңайлылығы
ПРАКТИЧНЫЙ, -ая, -ое 1. (деловитый) тәжрибәле, булдыҡлы, эшлекле; практичный человек тәжрибәле кеше 2. (выгодный, удобный) ҡулайлы, уңайлы, йәтеш; практичная вещь уңайлы нәмә
ПРАМАТЕРЬ ж; уст. тәү инә, тәү әсә (ырыуҙы башлап ебәрецсе әсә)
праотЕц м; уст. тәү ата, тәү баба, (төп) ата-баба (ырыу, нәҫел башы) ♦ отправиться к праотцам шутл. ата-бабалар янына китеү (цлец)
ПРАПОРЩИК м прапорщик (1. революцияға тиклем Рәсәй армияһында тәцге офицер-лыҡ чины һәм шул чиндағы кеше 2. хәҙерге армияла хәрби звание һәм шул званиелағы кеше)
ПРАПРАВНУК м тыуа (бцлә йәки бцләсәр-ҙең улы); праправнучка ж тыуасар (бцлә йәки бцләсәрҙец ҡыҙы)
ПРАПРАДЕД м ҡарт олатайҙың (ҡарт өләсәйҙең) атаһы
ПРАРОДИНА ж төп ил, беренсе торған ер, тыуған ер, ата-бабалар ере
ПРАРОДИТЕЛЬ м 1. уст. (родоначальник) боронғо ата, ырыу (нәҫел, тоҡом) башлығы (башы) 2. мн. прародители ата-баба(лар)
ПРАХ м 1. трад. -поэт. (пыль) саң, туҙан, көл; развеять в прах көлөн күккә осороу 2. высок . (останки) мәйет, кәүҙә, үлек; здесь покоится прах поэта бында шағирҙың кәүҙәһе ята ♦ пойти прахом елгә осоу, көл булыу; в пух (и прах) см. пух
ПРАЧЕЧНАЯ ж кер йыуыу йорто
ПРАЧКА ж кер йыуыусы (ҡатын-ҡыҙ)
ПРАЩА ж и ПРАЩ м һиртмәк, һапҡын (боронғо таш атыу ҡоралы)
ПРАЩУР м боронғо ата, нәҫел (ырыу, тоҡом) башлығы (башы)
ПРАЯЗЫК м; лингв. тәү тел (теоретик рәцештә кцҙ алдына килтерелгән боронғо тел)
ПРЕ... приставка 1. ҡылым яһағанда ҡулланылып , тцбәндәгеләрҙе аңлата: 1) бер сифаттан икенсе сифатҡа әцерелецҙе, цҙгәрецҙе, мәҫ., преобразовать үҙгәртеп ҡороу; 2) эш-хәлдең цтә көслө булыуын, мәҫ., превозносить үтә маҡтау, күккә күтәреү; 3) “ пере...” пристав-каһының мәғәнәһен, мәҫ., преступить аша сығыу, боҙоу 2. сифат һәм рәцештәр яһағанда ҡулланылып, артыҡлыҡ дәрәжәһен белдерә, мәҫ., пренеприятный үтә күңелһеҙ; преспокойно үтә тыныс, тып-тыныс ҡына; премилый бигерәк һөйкөмлө
ПРЕАМБУЛА ж преамбула (халыҡ-ара киле-шецҙең, закондың йәки башҡа хоҡуҡи акттың инеш өлөшө)
ПРЕБЫВАНИЕ с см. пребывать; место постоянного пребывания даими торған урын
ПРЕБЫВАТЬ несов. тороу, булыу; пребывать в неведении белмәй тороу
ПРЕВАЛИРОВАТЬ несов. над кем-чем и без доп.; книжн. артыҡ булыу, өҫтөн булыу, өҫтөнлөк итеү
ПРЕВЕНТИВНЫЙ, -ая, -ое книжн. (предупреждающий ) булдырмаҫ өсөн эшләнгән, һаҡлау өсөн яһалған, һаҡлыҡ ...ы; превентивные меры һаҡлыҡ саралары
ПРЕВЗОЙТИ сов. 1. кого-что өҫтөн сығыу, уҙып китеү, уҙҙырыу; превзойти всех ловкостью йылғырлыҡ яғынан бөтәһенән өҫтөн сығыу 2. что (превысить) арттырыу, арттырып ебәреү ♦ превзойти самого себя эшләй алмаҫ эште эшләп ҡуйыу, үҙең аптырарлыҡ эш эшләү
ПРЕВОЗМОГАТЬ несов. см. превозмочь
ПРЕВОЗМОЧЬ сов. кого-что еңеү, түҙеү, бирешмәү; превозмочь сон йоҡоно еңеү ♦ превозмочь себя үҙеңде еңеү
ПРЕВОЗНЕСТИ сов. кого-что ҙурлау, күтәреү, кәрәгенән артыҡ маҡтау ♦ превознести до небес см. небо
149
ПРАКТИК м практик (тәжрибәле кеше)
ПРАКТИКА ж 1. филос. практика; сочетать теорию с практикой теорияны практика менән бәйләү 2. (жизнь, действительность) тормош, ғәмәл; применять на практике тормошта ҡулланыу; на практике совсем не так ғәмәлдә бөтөнләй улай түгел 3. (опыт) күнекмә, тәжрибә; практика работы эш тәжрибәһе 4. практика; уехать на практику практикаға китеү 5. уст. (деятельность врача или юриста) эш, кәсеп, шөғөл; врачебная практика табиплыҡ шөғөлө
ПРАКТИКАНТ м и ПРАКТИКАНТКА ж практика үтеүсе, өйрәнсек, практикант
ПРАКТИКОВАТЬ несов. 1. что (применять на деле) ҡулланыу; практиковать новый способ яңы ысулды ҡулланыу 2. без доп.; уст. (о враче или юристе) эшләү (цҙ эшен алып барыу); этот врач практикует десять лет был табип ун йыл эшләй
ПРАКТИКОВАТЬСЯ несов. 1. (применяться на деле) ҡулланылыу 2. (упражняться) күнегеү, тәжрибә алыу, өйрәнеү; практиковаться в языках сит телдәр өйрәнеү
ПРАКТИКУМ м практикум (берәй уҡыу предметы буйынса практик дәрестәр төрө); практикум по русскому языку рус теленән практикум
ПРАКТИЦИЗМ м; книжн. 1. (практический подход к чему-л.) практицизм, эшлеклелек 2. (предпочтение, отдаваемое практике, недооценка теории) практицизм (практик эшкә генә бирелец)
ПРАКТИЧЕСКИЙ, -ая, -ое 1. практик; практические занятия практик дәрестәр 2. см. практичный 1; практический человек эшлекле кеше
ПРАКТИЧНОСТЬ ж 1. тәжрибәлелек, эшлеклелек 2. ҡулайлылыҡ, уңайлылыҡ, йәтеш-лек; практичность обуви аяҡ кейеменең уңайлылығы
ПРАКТИЧНЫЙ, -ая, -ое 1. (деловитый) тәжрибәле, булдыҡлы, эшлекле; практичный человек тәжрибәле кеше 2. (выгодный, удобный) ҡулайлы, уңайлы, йәтеш; практичная вещь уңайлы нәмә
ПРАМАТЕРЬ ж; уст. тәү инә, тәү әсә (ырыуҙы башлап ебәрецсе әсә)
праотЕц м; уст. тәү ата, тәү баба, (төп) ата-баба (ырыу, нәҫел башы) ♦ отправиться к праотцам шутл. ата-бабалар янына китеү (цлец)
ПРАПОРЩИК м прапорщик (1. революцияға тиклем Рәсәй армияһында тәцге офицер-лыҡ чины һәм шул чиндағы кеше 2. хәҙерге армияла хәрби звание һәм шул званиелағы кеше)
ПРАПРАВНУК м тыуа (бцлә йәки бцләсәр-ҙең улы); праправнучка ж тыуасар (бцлә йәки бцләсәрҙец ҡыҙы)
ПРАПРАДЕД м ҡарт олатайҙың (ҡарт өләсәйҙең) атаһы
ПРАРОДИНА ж төп ил, беренсе торған ер, тыуған ер, ата-бабалар ере
ПРАРОДИТЕЛЬ м 1. уст. (родоначальник) боронғо ата, ырыу (нәҫел, тоҡом) башлығы (башы) 2. мн. прародители ата-баба(лар)
ПРАХ м 1. трад. -поэт. (пыль) саң, туҙан, көл; развеять в прах көлөн күккә осороу 2. высок . (останки) мәйет, кәүҙә, үлек; здесь покоится прах поэта бында шағирҙың кәүҙәһе ята ♦ пойти прахом елгә осоу, көл булыу; в пух (и прах) см. пух
ПРАЧЕЧНАЯ ж кер йыуыу йорто
ПРАЧКА ж кер йыуыусы (ҡатын-ҡыҙ)
ПРАЩА ж и ПРАЩ м һиртмәк, һапҡын (боронғо таш атыу ҡоралы)
ПРАЩУР м боронғо ата, нәҫел (ырыу, тоҡом) башлығы (башы)
ПРАЯЗЫК м; лингв. тәү тел (теоретик рәцештә кцҙ алдына килтерелгән боронғо тел)
ПРЕ... приставка 1. ҡылым яһағанда ҡулланылып , тцбәндәгеләрҙе аңлата: 1) бер сифаттан икенсе сифатҡа әцерелецҙе, цҙгәрецҙе, мәҫ., преобразовать үҙгәртеп ҡороу; 2) эш-хәлдең цтә көслө булыуын, мәҫ., превозносить үтә маҡтау, күккә күтәреү; 3) “ пере...” пристав-каһының мәғәнәһен, мәҫ., преступить аша сығыу, боҙоу 2. сифат һәм рәцештәр яһағанда ҡулланылып, артыҡлыҡ дәрәжәһен белдерә, мәҫ., пренеприятный үтә күңелһеҙ; преспокойно үтә тыныс, тып-тыныс ҡына; премилый бигерәк һөйкөмлө
ПРЕАМБУЛА ж преамбула (халыҡ-ара киле-шецҙең, закондың йәки башҡа хоҡуҡи акттың инеш өлөшө)
ПРЕБЫВАНИЕ с см. пребывать; место постоянного пребывания даими торған урын
ПРЕБЫВАТЬ несов. тороу, булыу; пребывать в неведении белмәй тороу
ПРЕВАЛИРОВАТЬ несов. над кем-чем и без доп.; книжн. артыҡ булыу, өҫтөн булыу, өҫтөнлөк итеү
ПРЕВЕНТИВНЫЙ, -ая, -ое книжн. (предупреждающий ) булдырмаҫ өсөн эшләнгән, һаҡлау өсөн яһалған, һаҡлыҡ ...ы; превентивные меры һаҡлыҡ саралары
ПРЕВЗОЙТИ сов. 1. кого-что өҫтөн сығыу, уҙып китеү, уҙҙырыу; превзойти всех ловкостью йылғырлыҡ яғынан бөтәһенән өҫтөн сығыу 2. что (превысить) арттырыу, арттырып ебәреү ♦ превзойти самого себя эшләй алмаҫ эште эшләп ҡуйыу, үҙең аптырарлыҡ эш эшләү
ПРЕВОЗМОГАТЬ несов. см. превозмочь
ПРЕВОЗМОЧЬ сов. кого-что еңеү, түҙеү, бирешмәү; превозмочь сон йоҡоно еңеү ♦ превозмочь себя үҙеңде еңеү
ПРЕВОЗНЕСТИ сов. кого-что ҙурлау, күтәреү, кәрәгенән артыҡ маҡтау ♦ превознести до небес см. небо
149